Алвару Кунял: Португалия Коммунистік партиясының бұрынғы жетекшісі

Кіріспе

Португалия коммунистік партиясының бұрынғы жетекшісі (1913–2005)

Альваро Барреринхас Кунал (10 қараша 1913 – 13 маусым 2005) – португал коммунистік революционер және саясаткер. Ол Estado Novo диктаторлық режиміне қарсы күрескен маңызды тұлғалардың бірі болды. 1961 жылдан 1992 жылға дейін Португалия коммунистік партиясының (ПКП) бас хатшысы қызметін атқарды. 1940 жылы тұтқындалып, қиын жағдайға ұшырағаннан кейін, бірнеше ай түрмеде отырғаннан соң босатылып, күресін жаңадан бастады. 1940-1941 жылдары ПКП-ны қайта ұйымдастыруға қатысты. 1941 жылдан 1949 жылға дейін Кунал "жасырын" өмір сүрді және партияның де-факто жетекшісіне айналды. 1949 жылы PIDE (Португалия мемлекеттік полициясы) тарапынан тұтқындалып, 1960 жылы теңіз жағалауындағы Пениче бекінісінен қашқанға дейін 11 жыл түрмеде болды. 1974 жылғы 25 сәуірде диктатура құлатылғаннан кейін ол бірнеше уақытша үкіметте министр болды; 1975 жылы Конституциялық жиналысқа депутат болып сайланды және 1976 жылдан бастап Республика Ассамблеясының депутаты болды.

Өмір

Кунал Коимбрада, Авелино Энрикеш да Кошта Куналдың (Сейя, Сея, 28 қазан 1887 – Коимбра, Се Нова, 19 желтоқсан 1966) және әйелі (м. Коимбра, Се Нова, 22 тамыз 1908) Мерседес Симоэс Феррейра Баррериньяс (Коимбра, Се Нова, 5 мамыр 1888 – Лиссабон, 12 қыркүйек 1971) үшінші баласы болып дүниеге келді. Оның әкесі Коимбра мен Сеяда, кейін Лиссабонда заңгер болған және ол ауылдық буржуазия отбасынан шыққан, бай және аристократиялық Кунал Патрисио отбасымен байланысты болған. Оның анасы діншіл католик болған және ұлының да солай болуын қалаған. Ол сондай-ақ Лиссабон университетінде заң білімін алып, 1931 жылы Португалия Коммунистік партиясына қосылды. Оның кіші әпкесі Мария Мансуэта Баррериньяс Куналдың (Коимбра – Сея, 13 қаңтар 1921) және үлкен ағасы Антониу Жозе Баррериньяс Куналдың (Коимбра, 1910 – Лиссабон, 1932) қайтысы ата-анасы мен бауырларына, әсіресе анасы мен Альвароға үлкен қайғы әкелді, олар әрқашан жақын болған. 1935 жылы Мәскеуде өткен Коминтерннің жетінші дүниежүзілік конгресіне қатысу үшін алғаш рет Кеңес Одағына барды. 1936 жылы партияның Орталық комитетіне сайланды. 1937 жылы 23 жасында алғаш рет тұтқындалды. Түрмеде Кунал аборт тақырыбындағы диссертациясын қорғап, заңгер дипломын алды (қазылар алқасында болашақ премьер-министр Марселу Каэтану болды, ол кейін Салазардың орнын басады). Диссертациясында Кунал Португалияда абортты заңдастыруды қолдады, сонымен қатар Владимир Ленин билігі кезінде заңдастырылған, бірақ 1936 жылы Сталинмен қайта тыйым салынған Кеңес Одағындағы аборт мәселесін зерттеді (Кунал оны қолдады, себебі аборт Кеңес Одағында енді жасалмайды), өз еліндегі заңсыз аборттардың қауіптілігі мен әлеуметтік салдарына назар салып, әйелдерді жүктілікті тоқтатуға итермелеген себептерді қарастырды. Содан кейін ол бірнеше ай Лиссабондағы Colégio Moderno мектебінде сабақ берді. Оның шәкірттерінің арасында Португалияның болашақ президенті Марио Суарес болды, ол 1974 жылғы төңкерістен кейін оның үлкен саяси қарсыласы болды. 1941 жылдан 1949 жылға дейін Кунал "жер астында" өмір сүрді және партияның де-факто жетекшісіне айналды. 1949 жылы PIDE-мен тұтқындалған ол 1960 жылы теңіз жағалауындағы Пенише бекінісінен керемет қашып шықты. Антониу Салазар үкіметі Пенише жағалауында кеңес суденесі Куналды күтіп отырғанын мәлімдеді. 1961 жылы Кунал Бенту Гонсалвестің Кабо-Вердедегі Таррафал саяси тұтқындар колониясында қайтыс болғаннан кейін партияның бас хатшысы болып сайланды. Кунал Мәскеуде, 1960 жылы 25 желтоқсанда қызы Ана Кунал дүниеге келген жерде және 1974 жылғы сәуір төңкерісіне дейін Парижде сүргінде өмір сүрді. Португалияға оралғаннан кейін Кунал жаңадан заңдастырылған Португалия Коммунистік партиясын басқарып, төңкерістен кейінгі саяси дүрбелең кезінде партияны жетектеді. Ол 1974 жылғы төңкерістен кейін құрылған бірнеше уақытша үкіметтерде портфелі жоқ министр болды. Партияға жақын саналатын әскер офицерлерінің тобы төңкерістен кейінгі уақытша үкіметтерде үстемдік құрды, коммунистік премьер-министр Васко Гонсалвеш төрт уақытша үкіметке басшылық етті, бұл партияның әскери күш арқылы билікті алуға тырысып жатқаны туралы айыптауларға әкелді. Кунал партияның қатал ұстанымына, әсіресе Суарес басқаратын Социалистік партияға деген қарсылығына жауапты болды, бұл солшылдардың бірігуіне кедергі келтірді. Кунал 1992 жылы кеңсесінен кетті. Оның орнын Карлуш Карвальяш басты, бірақ оның пікірі келесі жылдары да маңызды болды және ол партияның ең консервативті қанатын қолдады. Сондай-ақ, ол Мануэль Тиагу псевдонімімен бірнеше неореалистік романның авторы болғанын айтты. Түрмеде салған суреттері жарияланды, ол өнерге деген сезімталдығын көрсетті, Шекспирдің "Лир патшасы" (соңғы жылдары өңделген және бастапқыда Мария Мануэла Серпа әйел псевдонімімен жазылған) аудармасынан да көрінеді. Альвару Кунал 2005 жылы Лиссабонда қайтыс болды. Оның қосылу рәсімі 15 маусымда Лиссабонда өтті және оған 250 мыңнан астам адам қатысты. Оның жалғыз апасы Мария Евгения Кунал (Лиссабон, 17 қаңтар 1927 – 10 желтоқсан 2015) өмір бойы партияның белсенді мүшесі болды. Ол 1949 жылы 21 мамырда Лиссабонда дәрігер Фернанду Мануэл да Роша де Мединаға (Лиссабон, 15 наурыз 1924 – Лиссабон, 9 қыркүйек 1965) үйленді, ол елші Руи Эдуарду Барбоза де Мединаның жартылай туысы және төрт баласы болды.

Cunhal was born in Coimbra, the third child of Avelino Henriques da Costa Cunhal (Seia, Seia, 28 October 1887 – Coimbra, Sé Nova, 19 December 1966) and wife (m. Coimbra, Sé Nova, 22 August 1908) Mercedes Simões Ferreira Barreirinhas (Coimbra, Sé Nova, 5 May 1888 – Lisbon, 12 September 1971). His father was a lawyer in Coimbra and Seia, and later on in Lisbon, and came from a family of rural bourgeoisie, related to a rich and more aristocratic family, the Cunhal Patrício. His mother was a devout Catholic who wished her son had also become one. He also studied Law at the University of Lisbon, where he joined the Portuguese Communist Party in 1931. The deaths of his younger sister Maria Mansueta Barrerinhas Cunhal (Coimbra – Seia, 13 January 1921) and of his older brother António José Barreirinhas Cunhal (Coimbra, 1910 – Lisbon, 1932) struck the grief of both his parents and brothers, but specially of his mother and Álvaro, of whom they had always been close. He visited the Soviet Union for the first time in 1935 to attend the Seventh World Congress of the Comintern in Moscow. He joined the Central Committee of the party in 1936. His first arrest occurred in 1937, at the age of 23. While in prison, Cunhal submitted his final thesis on the topic of abortion and obtained his law degree (the jury included future Prime Minister Marcello Caetano, who would later replace Salazar). In his thesis, Cunhal supports the legalization of abortion in Portugal, while he also scrutinised the case of abortion in the Soviet Union, who had been made legal during Vladimir Lenin rule but outlawed once again by Stalin, in 1936 (which Cunhal supported, claiming abortion was not practised anymore in the Soviet Union), highlighting the dangers and societal costs of illegal abortions in his country and exploring the reasons that led women to decide to end their pregnancy. He then taught for some months at the Colégio Moderno, in Lisbon. Among his pupils was the future President of Portugal, Mário Soares, who would become one of his great political rivals after the revolution of 1974. From 1941 to 1949, Cunhal lived "underground" and became the de facto party leader. Arrested by the PIDE in 1949, he remained in prison for 11 years until a spectacular escape from the seaside Peniche Fortress prison in 1960. The government of António Salazar claimed that a Soviet submarine was near the Peniche coast waiting for Cunhal. In 1961, Cunhal was elected as the party's secretary general, following the death of Bento Gonçalves in the political prisoners colony of Tarrafal in Cape Verde. Cunhal lived in exile in Moscow, where his daughter Ana Cunhal was born on December 25, 1960, and Paris until the Carnation Revolution of April 1974. Back in Portugal, Cunhal took charge of the newly legalized Portuguese Communist Party and led the party through the political upheavals which followed the revolution. He was minister without portfolio in several of the provisional governments which followed the revolution of 1974. A faction of army officers seen as aligned with the party dominated the post revolutionary provisional governments, with the pro communist prime minister Vasco Gonçalves leading four provisional governments, which brought accusations that the party was attempting to take power via the military. Cunhal was largely responsible for the party's hardline attitude, particularly its hostility towards the Socialist Party led by Soares, which prevented the formation of a united left. Cunhal left his office in 1992. He was succeeded by Carlos Carvalhas, but his voice remained important in the following years, and he consistently sided with the party's most orthodox wing. He also revealed that under the pseudonym Manuel Tiago he had been the author of several neo realistic novels. His drawings, made while in prison, were published, revealing his sensibility for the arts, as was also shown by his translation of King Lear by Shakespeare (edited in his last years, and originally written under the female pseudonym Maria Manuela Serpa). Álvaro Cunhal died in Lisbon in 2005, after several years out of the public eye. His funeral took place on 15 June in Lisbon and was attended by more than 250,000 people. His only remaining sister Maria Eugénia Cunhal (Lisbon, 17 January 1927 – 10 December 2015) had also been a lifelong party militant. She married in Lisbon on 21 May 1949 the medical doctor Fernando Manuel da Rocha de Medina (Lisbon, 15 March 1924 – Lisbon, 9 September 1965), half cousin of Ambassador Rui Eduardo Barbosa de Medina, and left four children.

Шығармалары

Португалия Коммунистік партиясының IV съезі – Фашизмді құлату жолы. Кадрлар жиналысындағы екі сөз. Жеңіске қарай. Демократиялық және ұлттық революцияда партияның міндеттері. Мемлекет мәселесі – әрбір революцияның басты мәселесі. Сәуір революциясы туралы шындық және жалғандық. Революциялық әрекет, капитуляция және авантюризм. «Шыныдан жасалған қабырғалы партия». Португалия революциясы – өткен және болашақ. PSD/Cavaco Silva оңшыл үкіметінің сәтсіздігі мен жеңілісі. Бірінші PSD үкіметі және демократиялық қарсылық. PS-тің оңшыл саясатының банкроттығы (1983–1985). «Президенттік бастамамен құрылған үкіметтер».