1974 жылғы Португалия төңкерісі және оның колониялары

Кіріспе

Гвоздика революциясы (Revolução dos Cravos), сондай-ақ 25 сәуір (25 de Abril) деп те аталады, 1974 жылдың 25 сәуірінде Лиссабонда авторитарлық Estado Novo үкіметін құлатқан әскери офицерлердің әскери төңкерісі болды. Бұл Португалияда және оның теңіз артындағы колонияларында Processo Revolucionário Em Curso арқылы маңызды әлеуметтік, экономикалық, аумақтық, демографиялық және саяси өзгерістерге әкелді. Оның нәтижесінде Португалия демократияға өтті және Португалияның отаршылдық соғысы аяқталды. Революция режиміне қарсы болған әскери офицерлерден құралған Қарулы күштер қозғалысы (Movimento das Forças Armadas, MFA) ұйымдастырған төңкеріс ретінде басталды, бірақ ол көп ұзамай күтпеген халықтық азаматтық қарсылық науқанымен біріктірілді. Африкалық тәуелсіздік қозғалыстарымен келіссөздер басталды және 1974 жылдың соңына қарай португалдық әскерлер Португал Гвинеясынан шығарылды, ол Біріккен Ұлттар Ұйымының мүшесі болды – Гвинея-Бисау. 1975 жылы Африкадағы Кабо-Верде, Мозамбик, Сан-Томе және Принсипи, Ангола тәуелсіздік алды, ал Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Шығыс Тимор тәуелсіздік жариялады. Бұл оқиғалар Португалияның Африка территорияларынан (көбінесе Ангола мен Мозамбиктен) португал азаматтарының жаппай қоныс аударуына себеп болды, нәтижесінде миллионнан астам португалдық елге оралды – "реторнадуш". Гвоздика революциясының атында ешқандай оқ атылмағандығы және диктатураның соңы тойланатын кезде халық көшеге шыққанда, ресторан қызметкері Селесте Кейро солдаттарға гвоздика гүлдерін ұсынғандығы, содан кейін басқа демонстрацияшылар да оның үлгісін байқап, гвоздикаларды мылтықтардың аузына және солдаттардың киімдеріне орналастырғандығы жатыр. Португалияда 25 сәуір – революцияны еске алатын ұлттық мереке (Dia da Liberdade, Freedom Day).

Өмірбаян

1970 жылдарға қарай Португалияда жарты ғасырға жуық авторитарлық үкіметтің салмағы сезілді. 1926 жылғы 28 мамырдағы төңкеріс әлеуметтік католицизм мен интегрализмді қамтитын авторитарлық режимді орнатты. 1933 жылы режим Estado Novo (Жаңа мемлекет) деп атала бастады. Антониу де Оливейра Салазар 1968 жылға дейін премьер-министр қызметін атқарды. Әділсіз сайлауларда үкіметтік кандидат көбінесе қарсы кандидатсыз қатысты, ал оппозиция шектеулі саяси бостандықтарды сайлау кезеңінде наразылық білдіру үшін пайдаланды, сайлау алдында кандидаттарын қайтарып алып, режимнің саяси заңдылығын жоққа шығарды. Estado Novo-ның саяси полициясы – PIDE (Polícia Internacional e de Defesa do Estado, кейін DGS – Direcção Geral de Segurança, алғашқыда PVDE – Polícia de Vigilância e Defesa do Estado) режимге қарсы шыққандарды қуғынға салды, олар көбінесе азапталды, түрмеге қамалды немесе өлтірілді. 1958 жылы режимнің бұрынғы мүшесі, генерал Умберту Делгаду, режимнің президенттік кандидаттарының бірі – Америку Томашка қарсы тұрып, оның кандидатурасын қайтарып алуға рұқсат бермеді. Томас сайлауда кең таралған сайлау алдастығы туралы айыптаулардың арасында жеңіске жетті, ал Салазар үкіметі президентті халықтың сайлауымен тағайындаудан бас тартып, осы міндетті Ұлттық Ассамблеяға жүктеді. Португалияның Estado Novo үкіметі Екінші дүниежүзілік соғыста бейтараптық саясатын ұстанды және антикоммунистік көзқарасының арқасында соғыстан кейінгі НАТО серіктестері тарапынан бастапқыда толеранттылыққа ие болды. Суық соғыс дамыған сайын, Батыс және Шығыс блогының мемлекеттері португалдық колониялардағы партизандарды қолдау үшін бәсекелестікке түсіп, 1961-1974 жылдардағы португалдық отаршылдық соғысына әкелді. 1968 жылы Салазар инсульт алды және премьер-министр қызметіне Марселу Каэтану тағайындалды, ол «үздіксіз эволюция» ұранын қабылдап, Португалияның әлеуметтік қамсыздандыру жүйесіне ешқандай үлес қоспаған ауылдық жұмысшыларға ай сайын зейнетақы төлеу сияқты реформалар жасауды ұсынды. Каэтанудың Primavera Marcelista (Марселист көктемі) саяси толеранттылықты және баспасөз бостандығын арттырды және оппозиция үшін режимнен жеңілдіктер алу мүмкіндігі ретінде қарастырылды. 1969 жылы Каэтану 1920 жылдан бері елдегі алғашқы демократиялық кәсіподақ қозғалысына рұқсат берді. Алайда, 1969 және 1973 жылғы сайлаулардан кейін үкімет пен әскеридегі консерваторлар Каэтануға қарсы шығып, коммунистер мен отаршылдыққа қарсыларға саяси қысым көрсетті.

By the 1970s, nearly a half century of authoritarian rule weighed on Portugal. The 28 May 1926 coup d'état implemented an authoritarian regime incorporating social Catholicism and integralism. In 1933, the regime was renamed the Estado Novo (New State). António de Oliveira Salazar served as Prime Minister until 1968. In sham elections the government candidate usually ran unopposed, while the opposition used the limited political freedoms allowed during the brief election period to protest, withdrawing their candidates before the election to deny the regime political legitimacy. The Estado Novo's political police, the PIDE (Polícia Internacional e de Defesa do Estado, later the DGS, Direcção Geral de Segurança and originally the PVDE, Polícia de Vigilância e Defesa do Estado), persecuted opponents of the regime, who were often tortured, imprisoned or killed. In 1958, General Humberto Delgado, a former member of the regime, stood against the regime's presidential candidate, Américo Tomás, and refused to allow his name to be withdrawn. Tomás won the election amidst claims of widespread electoral fraud, and the Salazar government abandoned the practice of popularly electing the president and gave the task to the National Assembly. Portugal's Estado Novo government remained neutral in the second world war, and was initially tolerated by its NATO post war partners due to its anti communist stance. As the Cold War developed, Western Bloc and Eastern Bloc states vied with each other in supporting guerrillas in the Portuguese colonies, leading to the 1961–1974 Portuguese Colonial War. Salazar had a stroke in 1968, and was replaced as prime minister by Marcelo Caetano, who adopted a slogan of "continuous evolution", suggesting reforms, such as a monthly pension to rural workers who had never contributed to Portugal's social security. Caetano's Primavera Marcelista (Marcelist Spring) included greater political tolerance and freedom of the press, and was seen as an opportunity for the opposition to gain concessions from the regime. In 1969, Caetano authorised the country's first democratic labour union movement since the 1920s. However, after the elections of 1969 and 1973, hard liners in government and the military pushed back against Caetano, with political repression against communists and anti colonialists.

Экономикалық жағдайлар

Estado Novo режимі экономикалық саясаты ірі конгломераттардың құрылуын ынталандырды. Режим корпоративизм саясатын ұстанды, нәтижесінде экономиканың көп бөлігі конгломераттардың қолына өтті, оның ішінде Антонио Шампалимо (Banco Totta & Açores, Banco Pinto & Sotto Mayor, Secil, Cimpor), Жозе Мануэль де Мело (Companhia União Fabril), Америко Аморим (Corticeira Amorim) және душ Сантуш отбасы (Jerónimo Martins) құрғандары. Ең ірілерінің бірі Companhia União Fabril (CUF) болды, оның қызығушылықтарының спектрі кең болды, соның ішінде цемент, мұнай және агрохимия, тоқыма, сусындар, кеме жасау және электр инженериясы, сақтандыру, банк ісі, қағаз өндірісі, туризм және кен өндіру салалары Португалия империясының барлық филиалдары, зауыттары мен жобаларында өкілдік етті. Басқа орташа көлемді отбасылық компаниялар тоқыма (мысалы, Ковилья және солтүстік-батыстағылар), керамика, фарфор, шыны және кристалл (мысалы, Алкобаса, Калдаш-да-Райнья және Маринья-Грандедегілер), инженерлік ағаш (мысалы, Порто маңындағы SONAE), консервіленген балық (Алгарве және солтүстік-батыстағылар), балық аулау, азық-түлік және сусындар (ликерлер, сыра және порт айнасы), туризм (Эшторил, Кашкайш, Синтра және Алгарве) және ауыл шаруашылығы (Алентежу, Португалияның нан қамбасы деп аталады) 1970 жылдардың басында дамыды. Ауылдық отбасылар ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығымен айналысты. Колониялардан түскен табыс мұнай, кофе, мақта, кашу, кокос, ағаш, минералдар (алмазды қоса алғанда), металдар (мысалы, темір және алюминий), банан, цитрус, шай, сизаль, сыра, цемент, балық және басқа да теңіз өнімдері, сиыр еті және тоқыма өнімдерінен түсті. Еңбек одақтарына қатаң шектеулер қойылды және ең төменгі жалақы заңдары орындалмады. 1960 жылдардан бастап Африкадағы отарлық соғыстардың басталуы маңызды әлеуметтік өзгерістерге, соның ішінде әйелдердің еңбек нарығына жылдам интеграциялануына әкелді.

Колониалды соғыс

Тәуелсіздік қозғалыстары Африкадағы португалдық Мозамбик, португалдық Конго, португалдық Ангола және португалдық Гвинея колонияларында басталды. Салазар мен Каэтано режимдері Португалияның бюджетінен көбірек қаражатты колониялық әкімшілік пен әскери шығындарға жұмсаумен жауап берді, ел ішкі наразылыққа, қару-жарақ эмбаргосына және басқа халықаралық санкцияларға тап болып, әлемнің қалған бөлігінен оқшауланды. 1970 жылдардың басында португал әскерінің күші жеткіліксіз болды және саяси шешім көрінбейтін еді. Қаза тапқандардың саны салыстырмалы түрде аз болғанымен, соғыс екінші онжылдығына енді; Португалия халықаралық қауымдастықтың сынына ұшырады және оқшаулану күшейді. 1973 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясы Португалияның Гвинеядан дереу шығуына қатысты резолюция қабылдады. Вириамұдағы қырғын сияқты қатыгездіктер соғыстың халық арасындағы қолдауын және үкіметтің дипломатиялық беделін әлсіретті, бірақ оқиғаның мән-жайлары әлі де даулы. Соғыс Португалияда танымалдылығын жоғалтты, елде поляризация күшейді. Мыңдаған солшыл студенттер мен соғысқа қарсы белсенділер әскерге шақырудан жалтарғандықтан, Франция мен АҚШ-қа заңсыз көшіп кетті. Осы аралықта португал мектептеріндегі үш буын оңшыл ұлтшылдар еуропалық неофашизмнің ықпалымен революциялық ұлтшылдыққа ұмтылып, Португалия империясын және авторитарлық режимді қолдады. Соғыс елге терең әсер етті. Революциялық Қарулы Күштер Қозғалысы (ҚҚК) Португалияны Estado Novo режимінен босату және күшіне еніп жатқан жаңа әскери заңдарға наразылық білдіру мақсатымен құрылды. Бұл заңдар әскери бюджетті қысқартуға және Португалия армиясын реформалауға бағытталған еді. Жас әскери академия түлектері Каэтаноның қысқа мерзімді оқу курсын бітірген және колониялардағы қорғаныс операцияларында қызмет еткен милиция офицерлерін академия түлектерімен бірдей дәрежеде тағайындау бағдарламасына наразылық білдірді. Алты сағаттан кейін Каэтано үкіметі мойынсұнды. "Апрельдің капитандыры" (ҚҚК) азаматтарға үйде қалуға шақырған радио үндеулеріне қарамастан, мыңдаған португалдықтар көшеге шығып, әскери көтерілісшілермен қосылып, оларды қолдады. Лиссабон гүлдер базары жиын өткізу орталығына айналды, онда маусымдық гвоздикалар көптеп сатылды. Көтерілісшілердің кейбіреулері гвоздиканы мылтықтарына тығып, бұл бейне телеарналар арқылы бүкіл әлемге таралып, революцияға есім берді. Көтеріліске бұрын жаппай демонстрациялар болмаса да, спонтанды түрде азаматтардың қатысуы әскери төңкерісті "социализм мен демократия тілінде Салазардың ескірген диктатурасын құлатқан радикалды әскери офицерлер, солдаттар, жұмысшылар мен шаруалар бастаған халықтық революцияға" айналдырды. "Осы уақытқа дейінгі бір бақылаушы, нәтижелерді радикалды ету әрекеті халықтың кең қолдауын алмады және Социалистік партия мен оның одақтастары оңай басып тастады", - деп атап өтті. Каэтано Лиссабон әскери полициясының, Ұлттық республикалық гвардияның бас штабында, Ларго-ду-Кармода баспана тапты. Бұл ғимаратты ҚҚК қоршап, оған билікті генерал Спинолаға беруге қысым жасады. Каэтано мен президент Амирико Томасты Бразилияға жіберді; Каэтано өмірінің соңына дейін сонда тұрды, ал Томас бірнеше жылдан кейін Португалияға оралды. Революцияны көршілес Испания мұқият бақылады, онда үкімет (және оппозиция) испан диктаторы Франсиско Франконың орнына кім келеді дегенді жоспарлап отырды. Франко бір жарым жылдан кейін, 1975 жылы қайтыс болды. Қауіпсіздік бас басқармасына қарасты үкіметтік күштер төрт азаматты атып өлтірді, олардың ішінде болған қызметкерлер кейіннен МҚК-мен олардың өлтіруіне қатысқандары үшін тұтқындалды.

Independence movements began in the African colonies of Portuguese Mozambique, Portuguese Congo, Portuguese Angola, and Portuguese Guinea. The Salazar and Caetano regimes responded with diverting more and more of Portugal's budget to colonial administration and military expenditure, and the country became increasingly isolated from the rest of the world, facing increasing internal dissent, arms embargoes and other international sanctions. By the early 1970s, the Portuguese military was overstretched and there was no political solution in sight. Although the number of casualties was relatively small, the war had entered its second decade; Portugal faced criticism from the international community, and was becoming increasingly isolated. In 1973 the UN General Assembly passed a resolution calling for Portugal's immediate withdrawal from Guinea. Atrocities such as the Wiriyamu Massacre undermined the war's popularity and the government's diplomatic position, although details of the massacre are still disputed. The war became unpopular in Portugal, and the country became increasingly polarised. Thousands of left wing students and anti war activists avoided conscription by emigrating illegally, primarily to France and the United States. Meanwhile three generations of right wing militants in Portuguese schools were guided by a revolutionary nationalism partially influenced by European neo fascism, and supported the Portuguese Empire and an authoritarian regime. The war had a profound impact on the country. The revolutionary Armed Forces Movement (MFA) began as an attempt to liberate Portugal from the Estado Novo regime and challenge new military laws which were coming into force. The laws would reduce the military budget and reformulate the Portuguese military. Younger military academy graduates resented Caetano's programme of commissioning militia officers who completed a brief training course and had served in the colonies' defensive campaigns at the same rank as academy graduates. Six hours later, the Caetano government relented. Despite repeated radio appeals from the "captains of April" (the MFA) advising civilians to stay home, thousands of Portuguese took to the streets – mingling with, and supporting, the military insurgents. A central gathering point was the Lisbon flower market, then richly stocked with carnations (which were in season). Some of the insurgents put carnations in their gun barrels, an image broadcast on television worldwide which gave the revolution its name. Although no mass demonstrations preceded the coup, spontaneous civilian involvement turned the military coup into a popular revolution "led by radical army officers, soldiers, workers and peasants that toppled the senile Salazar dictatorship, using the language of socialism and democracy. The attempt to radicalise the outcome", noted a contemporary observer of the time, "had little mass support and was easily suppressed by the Socialist Party and its allies." Caetano found refuge in the main headquarters of the Lisbon military police, the National Republican Guard, at the Largo do Carmo. This building was surrounded by the MFA, which pressured him to cede power to General Spínola. Caetano and President Américo Tomás were sent to Brazil; Caetano spent the rest of his life there, and Tomás returned to Portugal a few years later. The revolution was closely watched by neighbouring Spain, where the government (and the opposition) were planning the succession of Spanish dictator Francisco Franco. Franco died a year and a half later, in 1975. Four civilians were shot dead by government forces under the Directorate General of Security, whose personnel involved were later arrested by the MFA for their murders.

Салдары

Төңкерістен кейін билікті Ұлттық құтқару хунтасы (әскери хунта) ұстады. Португалияда Processo Revolucionário Em Curso (Жалғасып жатқан революциялық процесс) деп аталатын тұрақсыз кезең басталды. Спиноланың айналасындағы консервативті күштер мен МӘҚ радикалдары бастапқыда жасырын немесе ашық түрде қақтығысты, және Спинола МӘҚ-ның маңызды тұлғаларын жоғары қауіпсіздік лауазымдарына тағайындауға мәжбүр болды. Оңшыл әскери шенділер сәтсіз қарсы төңкеріс жасауға тырысты, нәтижесінде Спинола қызметтен алынды. Коммунистік партияға жақын солшыл күштер мен социалистермен одақтасқан орташа топтар арасындағы МӘҚ ішіндегі наразылықтар ақырында топтың бөлінуіне және тарауына әкелді. PREC-тің бұл кезеңі 1975 жылғы 25 қарашада Отелио Сараива де Карвальхо бастаған солшыл офицерлер тобы жасаған төңкеріске дейін жалғасты. Бұл құдіретті Коммунистік партияны қаралау мақсатымен билікті басып алу үшін жасалған коммунистік қастандық деп айтылды. Одан кейін орталықшыл офицерлердің сәтті қарсы төңкерісі болды, ол либералды-демократиялық күштер мен солшыл коммунистік саяси партиялар арасындағы үнемі шиеленіспен сипатталды. Португалиядағы алғашқы еркін сайлау 1975 жылғы 25 сәуірде Estado Novo кезеңінде қолданыста болған 1933 жылғы конституцияны алмастыратын жаңа конституцияны қабылдау үшін өтті. 1976 жылы тағы бір сайлау өтті, және солшыл социалист Марио Соарес басқаратын алғашқы конституциялық үкімет билікке келді.

Колониядан шығу

1974 жылдың сәуірінен бұрын Африкадағы Португалияның отарлық соғысы Португалия бюджетінің 40 пайызына дейін жұмсалды. Гвинея-Бисаудың бір бөлігі 1973 жылы де-факто тәуелсіздік алғанмен, Бисау (оның астанасы) және ірі қалалар әлі де португалдық бақылауда болды. Ангола мен Мозамбикте португал армиясы шегінген шалғайдағы ауылдық аймақтарда тәуелсіздік қозғалыстары белсенді болды. Гүржілік революцияның салдарынан Португалияның әкімшілік және әскери қызметкерлері теңіз арқылы салынған отарларынан кенеттен шығарылды. Жүздеген мың португалдық африкалықтар Португалияға оралды, олар "реторнадус" деп аталды. Бұл адамдар – жұмысшылар, шағын кәсіпкерлер және фермерлер – бұрынғы отарларда терең тамырлар тартқан. Ангола ондаған жылға созылған азамат соғысын бастан кешірді, оған Кеңес Одағы, Куба, Оңтүстік Африка және АҚШ қатысты. Тәуелсіздік алғаннан кейін миллиондаған анголалықтар қарулы қақтығыстар, нашар тамақтану және аурулар салдарынан қаза тапты. Мозамбик қысқа мерзімді тұрақтылықтан кейін азамат соғысына ұшырады, нәтижесінде әлемдегі ең кедей елдердің біріне айналды. 1990 жылдардан кейін елдің жағдайы жақсарды және көппартиялық сайлаулар өтті. Шығыс Тимор Индонезия тарапынан басып алынып, 1999 жылға дейін оккупацияда болды. 1974 жылдан 1999 жылға дейін соғысқа байланысты 102 800-ге жуық адам қаза тапты (шамамен 18 600 адам өлтірілді және 84 200 адам аштықтан және аурудан қайтыс болды), олардың көп бөлігі Индонезия оккупациясы кезінде болды. Ұзақ жылдар бойы бір партиялық биліктен кейін Гвинея-Бисауда қысқа мерзімді азамат соғысы болды және 1998 жылы азаматтық билікке көшу қиын болды. Кабо-Верде және Сан-Томе және Принсипи деколонизация кезеңінде азамат соғысынан аулақ болды және 1990 жылдардың басында көппартиялық саяси жүйелер құрды. 1974 жылы қол қойылған шарт бойынша Португалия бұрынғы Португалиялық Үндістанның Үндістан құрамына енуін мойындады. Бениннің 1961 жылы Сан-Жуан-Баптиста-де-Ажуда португалдық бекінісін аннексиялауын Португалия 1975 жылы мойындады. 1978 жылы Португалия Макаоды Қытайға қайтару туралы ұсыныс жасады, бірақ Қытай үкіметі Гонконгты қайтару туралы келіссөздерді қауіпке ұшыратуды қаламағандықтан одан бас тартты. Бұл аумақ 1999 жылға дейін португалдық колония болып қала берді, содан кейін бірлескен декларациямен Қытайға берілді және Гонконгтағы сияқты "бір ел, екі жүйе" саясатын қабылдады.

Before April 1974, the intractable Portuguese colonial war in Africa consumed up to 40 percent of the Portuguese budget. Although part of Guinea Bissau became independent de facto in 1973, Bissau (its capital) and the large towns were still under Portuguese control. In Angola and Mozambique independence movements were active in more remote rural areas from which the Portuguese Army had retreated. A consequence of the Carnation Revolution was the sudden withdrawal of Portuguese administrative and military personnel from its overseas colonies. Hundreds of thousands of Portuguese Africans returned to Portugal, becoming known as the retornados. These people—workers, small business people, and farmers—often had deep roots in the former colonies. Angola began a decades long civil war which involved the Soviet Union, Cuba, South Africa, and the United States. Millions of Angolans died in the aftermath of independence due to armed conflict, malnutrition and disease. After a brief period of stability, Mozambique became embroiled in a civil war which left it one of the poorest nations in the world. The country's situation improved after the 1990s, and multi party elections have been held. East Timor was invaded by Indonesia, and remained occupied until 1999. There were an estimated 102,800 conflict related deaths from 1974 to 1999 (about 18,600 killings and 84,200 deaths from hunger and illness), most of which were incurred during the Indonesian occupation. After a long period of one party rule, Guinea Bissau experienced a brief civil war and a difficult transition to civilian rule in 1998. Cape Verde and São Tomé and Príncipe avoided civil war during the decolonisation period, and established multi party political systems by the early 1990s. By a treaty signed in 1974, Portugal recognised the incorporation of former Portuguese India into India. The 1961 annexation of the tiny Portuguese colony of Fort of São João Baptista de Ajudá by Benin was also recognised by Portugal in 1975. A 1978 Portuguese offer to return Macau to China was refused, as the Chinese government did not want to risk jeopardising negotiations with the UK over returning Hong Kong. The territory remained a Portuguese colony until 1999, when it was transferred to China with a joint declaration, and enacted a "one country, two systems" policy similar to that of Hong Kong.

Экономикалық мәселелер

1961 және 1973 жылдар аралығында Португалия экономикасы айтарлықтай өзгерді. Жалпы өнім (фабрикалық бағамен есептелген ЖІӨ) нақты шамада 120 пайызға өсті. Революцияға дейінгі кезең ЖІӨ-нің (6,9 пайыз), өнеркәсіптік өндірістің (тоғыз пайыз), тұтынудың (6,5 пайыз) және жалпы негізгі капитал құралымының (7,8 пайыз) тұрақты жылдық өсуімен сипатталды. Революциялық кезеңде экономика баяу өсті, оның жалғыз күш беруші факторы 1986 жылы Еуропалық экономикалық қауымдастыққа (ЕЭҚ) кіргені болды. Португалия революцияға дейінгі өсім деңгейіне толыққанды жете алмаса да, революция кезінде нашар дамыған инфрақұрылымы, тиімсіз ауыл шаруашылығы және Еуропадағы денсаулық сақтау мен білім беру көрсеткіштерінің нашарлығымен ерекшеленді. Революцияға дейінгі Португалияда белгілі бір әлеуметтік және экономикалық жетістіктер болды. 1914 жылға дейін созылған ұзақ экономикалық құлдыраудан кейін Португалия экономикасы 1950 жылға дейін жақсарып, Батыс Еуропа елдерімен салыстырғанда экономикалық өсімді бастады, сол кезде ол 1980-жылдарға дейін ең кедей ел болып саналды. 1960-1973 жылдар аралығындағы Португалияның экономикалық өсуі (Estado Novo режимі кезінде) отарлық соғысқа қарамастан Батыс Еуропаның дамыған экономикаларымен интеграцияға мүмкіндік берді. Көші-қон, сауда, туризм және шетелдік инвестициялар арқылы жеке тұлғалар мен компаниялар өндіріс және тұтыну үлгілерін өзгертті. Дамып келе жатқан экономиканың күрделенуі жаңа техникалық және ұйымдық қиындықтарды тудырды. 1972 жылдың 13 қарашасында Fundo do Ultramar (Шет елдер қоры, мемлекеттік байлық қоры) Decreto Lei n.º 448/ /72 және Қорғаныс министрлігінің Portaria 696/72 жарлығымен соғысты қаржыландыру мақсатында құрылды. Соғысқа жұмсалатын қаражаттың артуы үкіметке қаржыландырудың тұрақты көздерін табуды талап етті. 1973 жылғы 13 шілдедегі № 353 заң декреті және 1973 жылғы 20 тамыздағы № 409 заң декреті әскери шығындарды азайту және милиция мен әскери академия офицерлерін теңестіру арқылы офицерлер санын арттыруға бағытталған шаралар қабылдады. Үкіметтік бағалауларға сәйкес, 1974 жылдың сәуірінен 1975 жылдың желтоқсанына дейін жер реформасы аясында ауыл шаруашылығы жерлерінің шамамен 32 пайызы алынып қойылды, оның ішіндегі апроприациялардың шамамен 32 пайызы заңсыз деп танылды. 1976 жылдың қаңтарында үкімет заңсыз басып алынған жерді 1976 жылы иелеріне қайтаруға уәде берді және келесі жылы Жер реформасын қарау туралы заң қабылдады. Заңсыз басып алынған жерді қайтару 1978 жылы басталды. 1960 жылы Португалияның жан басына шаққандағы ЖІӨ Еуропалық экономикалық қауымдастықтың орташа көрсеткішінің 38 пайызын құрады. Салазар кезеңінің аяқталуымен 1968 жылы ол 48 пайызға дейін өсті, ал 1973 жылы 56,4 пайызға жетті; осы көрсеткіштерге Африка соғыстарын қаржыландыруға жұмсалған бюджеттің 40 пайызы әсер етті. 1975 жылы (ең үлкен революциялық дүрбелең жылдары) Португалияның жан басына шаққандағы ЖІӨ ЕЭҚ орташа көрсеткішінің 52,3 пайызына дейін төмендеді. Революциялық экономикалық саясат, мұнай дағдарысы, Еуропадағы рецессия және бұрынғы отарларынан жүздеген мыңдаған португалдардың оралуы салдарынан Португалияда 1974-1975 жылдары экономикалық дағдарыс басталды. Португалияның 1985 жылдан бергі экономикалық өркендеуі және Еуропалық экономикалық қауымдастыққа (ЕЭҚ) қосылуы нәтижесінде ішкі жалпы өнімнің нақты өсімі қайта жанданды. 1991 жылы елдің жан басына шаққандағы ЖІӨ ЕЭҚ орташа көрсеткішінің 54,9 пайызына жетті, бұл революциялық кезеңнің ең жоғары деңгейінен сәл жоғары болды. 2011 жылдың қаңтарында Diário de Notícias (португалдық таблоидты газет) Португалия үкіметі 1974 жылдан 2010 жылға дейін мемлекеттік-жекеменшік серіктестіктерінде артық шығындар мен инвестициялық көпіршіктерді ынталандырғанын және экономика қауіпті несиелер, мемлекеттік қарыз жасау, мемлекеттік сектордағы штат санының көп болуы, еңбек нарығының қаталдығы және Еуропалық Одақтың құрылымдық және үйлестіру қорларын тиімсіз басқарудан дерлік төрт онжылдық бойы зардап шеккенін хабарлады. Премьер-министр Жозе Сократес кабинеті 2005 жылы симптомдар алғаш рет пайда болған кезде бұл мәселені болжай алмады және алдын ала алмады, сондай-ақ Португалия 2011 жылы банкроттыққа жақын болғанда және Халықаралық валюта қоры мен Еуропалық Одақтың қаржылық көмегін қажет еткенде жағдайды жақсарта алмады.

The Portuguese economy changed significantly between 1961 and 1973. Total output (GDP at factory cost) had grown by 120 percent in real terms. The pre revolutionary period was characterised by robust annual growth in GDP (6.9 percent), industrial production (nine percent), consumption (6.5 percent), and gross fixed capital formation (7.8 percent). The revolutionary period experienced a slowly growing economy, whose only impetus was its 1986 entrance into the European Economic Community. Although Portugal never regained its pre revolution growth, at the time of the revolution it was an underdeveloped country with poor infrastructure, inefficient agriculture and some of the worst health and education indicators in Europe. Pre revolutionary Portugal had some social and economic achievements. After a long period of economic decline before 1914, the Portuguese economy recovered slightly until 1950. It began a period of economic growth in common with Western Europe, of which it was the poorest country until the 1980s. Portuguese economic growth between 1960 and 1973 (under the Estado Novo regime) created an opportunity for integration with the developed economies of Western Europe despite the colonial war. Through emigration, trade, tourism and foreign investment, individuals and companies changed their patterns of production and consumption. The increasing complexity of a growing economy sparked new technical and organisational challenges. On 13 November 1972, Fundo do Ultramar (The Overseas Fund, a sovereign wealth fund) was enacted with Decreto Lei n.º 448/ /72 and the Ministry of Defence ordinance Portaria 696/72 to finance the war. The increasing burden of the war effort meant that the government had to find continuous sources of financing. Decreto Lei n.º 353, of 13 July 1973 and Decreto Lei n.º 409 of 20 August 1973 were enforced to reduce military expenses and increase the number of officers by incorporating militia and military academy officers as equals. According to government estimates, about of agricultural land were seized between April 1974 and December 1975 as part of land reform; about 32 percent of the appropriations were ruled illegal. In January 1976, the government pledged to restore the illegally occupied land to its owners in 1976, and enacted the Land Reform Review Law the following year. Restoration of illegally occupied land began in 1978. In 1960, Portugal's per capita GDP was 38 percent of the European Economic Community average. By the end of the Salazar period in 1968 it had risen to 48 percent, and in 1973 it had reached 56.4 percent; the percentages were affected by the 40 percent of the budget which underwrote the African wars. In 1975 (the year of greatest revolutionary turmoil), Portugal's per capita GDP declined to 52.3 percent of the EEC average. Due to revolutionary economic policies, oil shocks, recession in Europe and the return of hundreds of thousands of overseas Portuguese from its former colonies, Portugal began an economic crisis in 1974–1975. Real gross domestic product growth resumed as a result of Portugal's economic resurgence since 1985 and adhesion to the European Economic Community (EEC). The country's 1991 per capita GDP reached 54.9 percent of the EEC average, slightly exceeding the level at the height of the revolutionary period. A January 2011 story in the Diário de Notícias (a Portuguese tabloid format newspaper) reported that the government of Portugal encouraged overspending and investment bubbles in public private partnerships between 1974 and 2010, and the economy has been damaged by risky credit, public debt creation, overstaffing in the public sector, a rigid labour market and mismanaged European Union's structural and cohesion funds for almost four decades. Prime Minister José Sócrates' cabinet was unable to foresee or forestall this when symptoms first appeared in 2005, and could not ameliorate the situation when Portugal was on the verge of bankruptcy in 2011 and required financial assistance from the International Monetary Fund and the European Union.

Дінге деген еркіндік

1976 жылғы Конституция барлық діндерге өзінің дінін ұстану құқығын кепілдейді, ал католик емес діни топтар жиналыс өткізу құқығымен заңды тұлғалар ретінде мойындалады. Католик емес, ішкі сеніміне қайшы келетін әскери қызметтен бас тартуға ниет білдірген азаматтар балама әскери қызметке өтініш беруге құқылы. Дегенмен, Католик шіркеуі басқа миссионерлік қызметтерге кедергі келтіруге тырысып тұрды.

Мұра

Қазіргі 25 сәуір көпірінің құрылысы 1962 жылғы 5 қарашада басталды. Ол 1966 жылғы 6 тамызда "Салазар көпірі" деп ашылды, бұл атау Estado Novo басшысы Антониу де Оливейра Салазардың құрметіне берілді. 1974 жылғы Гвоздика революциясынан кейін көпір революцияны еске алу үшін 25 сәуір көпірі деп қайта аталды. Көпiрдегi басты тіреуден "Салазар" деген үлкен қола тақтасын алып тастап, оның орнына уақытша "25 сәуір" деп жазған азаматтардың бейнесі фильмге түсірілді. Португалиядағы көптеген көшелер мен алаңдар революция күнінің құрметіне vinte e cinco de Abril (25 сәуір) деп аталады. Португалия монета таңқасы 2014 жылғы 2 еуролық ескерткіш монетасы үшін Гвоздика революциясының 40 жылдығын таңдады.

Бостандық күні

"Азаттық күні" (25 сәуір) – революциядан кейін қол жеткізілген азаматтық еркіндіктер мен саяси бостандықтарды мемлекеттік қолдаумен және халықтың өз еркімен тойлайтын ұлттық мереке. Бұл күн 1974 жылғы 25 сәуірдегі төңкерілгені мен келесі жылы осы күні Португалияда өткен тұңғыш бос сайлауды еске түсіреді.