Луиджи Карло Фарини: Итальяндық дәрігер, саяхатшы және тарихшы

Кіріспе

Италиялық дәрігер, мемлекет қайраткері және тарихшы Луиджи Карло Фарини (22 қазан 1812 – 1 тамыз 1866) – итальяндық дәрігер, мемлекет қайраткері және тарихшы.

Өмірбаян

Фарини қазіргі Равенна провинциясындағы Русси қаласында дүниеге келген. Болоньядағы керемет университет курсын аяқтағаннан кейін, 1831 жылғы төңкеріске қатысу үшін оқуын тоқтатты, содан кейін Руссиде және Равеннада дәрігерлік тәжірибесін жүргізді. Ол зор беделге ие болды, бірақ 1843 жылы саяси көзқарастары оны полиция күдігіне ұшыратты және папалық мемлекеттерден қуылды. Ол Флоренцияда және Парижде кезекпен тұрып, Еуропаны принц Жером Бонапарттың жеке дәрігері ретінде аралады. Алайда, Пий IX Киелі Таққа сайланып, көрінетін либералдық және ұлтшылдық бағыттармен билік етуін бастағанда, Фарини Италияға оралды және ішкі істер министрі Г. Рекчидің бас хатшысы болып тағайындалды (1848 жылдың наурызы). Бірақ ол бір айдан астам уақыт қызмет етпеді, себебі барлық итальяндық либералдар сияқты, ол Пий IX-тің Австрияға қарсы соғысуға әскерлеріне рұқсат бермеуіне келіспеді және 29 сәуірде министрлер кабинетінің қалған бөлігімен бірге отставкаға кетті. Пий осы саясаттың салдарына қарсы тұру үшін Фариниді Сардиния патшасы Карл Альбертке, папалық контингенттің басшылығын оған беру үшін жіберді. Фаенцадан парламент мүшесі болып сайланған ол Мамани кабинетінде ішкі істер министрлігінің хатшысы, кейін қоғамдық денсаулық сақтау департаментінің бас директоры болып тағайындалды. 1849 жылы папаның Гаетаға қашуынан кейін республика жарияланғаннан кейін ол қызметінен кетті, бірақ Пий француз әскерлерінің қорғауымен Римге оралғанда біраз уақытқа қайтадан қызметке кірді. Бірақ реакциялық және діни саясат орнағаннан кейін ол жер аударылып, Туринде қоныстанды. Онда Италияны тек Савой үйі арқылы ғана азат етуге болатынына көз жеткізді және өз пікірлерін Кавурдың «Il Risorgimento», «La Frusta» және «Il Piemonte» газеттерінде жариялады, соңғысында ол бір кезде редактор болып жұмыс істеген. Ол өзінің маңызды тарихи еңбегін – «Рим мемлекеті 1815-1850 жылдары» төрт томдық (Турин, 1850 ж.) түрінде жазды. 1851 жылы Д’Азеглио кабинетінде мемлекеттік білім министрі болып тағайындалды және 1852 жылдың мамырына дейін осы лауазымда қызмет етті. Сардиния парламентінің мүшесі және журналист ретінде Фарини Кавурдың берік қолдаушыларының бірі болды және Пьемонттың Қырым соғысына қатысуын ынталандырды, тіпті бұл саясатты алғаш ұсынған адам ол болған деуге болады. 1856 және 1857 жылдары ол британдық либерал саясаткер Уильям Эварт Гладстонға итальяндық мәселелер туралы екі хат жариялады, бұл үлкен сенсация тудырды, сонымен қатар итальян баспасөзінде өз пікірлерін таратуды жалғастырды. 1859 жылғы соғыс басталғанда Модена герцогы Франциск V қуылғаннан кейін уақытша үкімет құрылды, Фарини Пиемонт комиссары ретінде сол қалаға жіберілді. Бірақ, екінші итальяндық тәуелсіздік соғысын аяқтаған Виллафранка бейбіт шартынан кейін қайта шақырылса да, ол орталық Италияны Сардинияға/Пьемонтқа қосуға бекінді және Моденаның азаматы және мемлекеттің диктаторы болды. Ол Парма, Романья және Тосканамен одақ орнату туралы келіссөздер жүргізді, содан кейін басқа уақытша үкіметтер құрылды, ал орталық итальяндық лига үшін армия ұйымдастыру міндетін генерал Фантиге тапсырды. Пьемонтқа қосылу туралы шешім плебисцит арқылы қабылданды және Наполеон III қарсылығы жеңілгеннен кейін Фарини Туринге оралды, онда король оған Аннуциата орденін берді, ал Кавур оны ішкі істер министрі (1860 жылдың маусымы) және кейін Неаполь вице-королі етіп тағайындады. Бірақ денсаулығының нашарлауына байланысты ол көп ұзамай отставкаға кетті. Кавур 1861 жылы қайтыс болды, ал келесі жылы Фарини Раттаццинің орнын басып премьер-министр болды, бұл қызметте ол Кавурдың саясатын іске асыруға тырысты. Алайда, шамадан тыс еңбек оның миын жұмсартты, бұл оны 1863 жылдың 24 наурызында қызметінен кетуге мәжбүр етті, содан кейін Генуядағы Quarto dei Mille-де кедейлікте қайтыс болды. Ол Туринде жерленген, бірақ 1878 жылы оның сүйегі туған ауылы Руссиге көшірілді. Оның ұлы Доменико Фарини де саяси мансабында табысқа жетті және үш рет Депутаттар палатасының төрағасы және Сенат төрағасы болды.

Farini was born at Russi, in what is now the province of Ravenna. After completing a brilliant university course at Bologna, which he interrupted to take part in the revolution of 1831, he practised as a physician at Russi and at Ravenna. He acquired a considerable reputation, but in 1843 his political opinions brought him under the suspicion of the police and caused his expulsion from the papal states. He resided successively in Florence and Paris, and travelled about Europe as private physician to Prince Jérôme Bonaparte, but when Pius IX was elected to the Holy See and began his reign with apparently Liberal and nationalist tendencies, Farini returned to Italy and was appointed secretary general to G Recchi, the minister of the interior (March 1848). But he held office for little more than a month, since like all the other Italian Liberals he disapproved of the Pius IX's change of front in refusing to allow his troops to fight against Austria, and resigned with the rest of the ministry on 29 April. Pius, wishing to counteract the effect of this policy, sent Farini to Charles Albert, king of Sardinia, to hand over the command of the papal contingent to him. Elected member of parliament for Faenza, he was again appointed secretary to the ministry of the interior in the Mamiani cabinet, and later director general of the public health department. He resigned office on the proclamation of the republic after the flight of the pope to Gaeta in 1849, resumed it for a while when Pius returned to Rome with the protection of French arms, but when a reactionary and priestly policy was instituted, he went into exile and took up his residence at Turin. There he became convinced that it was only through the House of Savoy that Italy could be liberated, and he expounded his views in Cavour's paper Il Risorgimento, in La Frusta and Il Piemonte, of which latter he was at one time editor. He also wrote his chief historical work, Lo Stato Romano dal 1815 al 1850, in four volumes (Turin, 1850). In 1851 he was appointed minister of public instruction in the D'Azeglio cabinet, an office which he held till May 1852. As a member of the Sardinian parliament and as a journalist Farini was one of the staunchest supporters of Cavour, and strongly favoured the proposal that Piedmont should participate in the Crimean War, if indeed he was not actually the first to suggest that policy. In 1856 and 1857 he published two letters to British liberal statesman William Ewart Gladstone on Italian affairs, which created a sensation, while he continued to propagate his views in the Italian press. When on the outbreak of the war of 1859 Francis V, duke of Modena, was expelled and a provisional government set up, Farini was sent as Piedmontese commissioner to that city; but, although recalled after the peace of Villafranca which ended the Second Italian War of Independence, he was determined on the annexation of central Italy to Sardinia/Piedmont and remained behind, becoming a Modenese citizen and dictator of the state. He negotiated an alliance with Parma, Romagna and Tuscany, when other provisional governments had been established, and entrusted the task of organizing an army for this central Italian league to General Fanti. Annexation to Piedmont having been voted by plebiscite and the opposition of Napoleon III having been overcome, Farini returned to Turin, where the king conferred on him the order of the Annunziata and Cavour appointed him minister of the interior (June 1860), and subsequently viceroy of Naples; but he soon resigned on the score of ill health. Cavour died in 1861, and the following year, Farini succeeded Rattazzi as premier, in which office he endeavoured to carry out Cavour's policy. Over exertion, however, brought on softening of the brain, which compelled him to resign office on 24 March 1863, and ultimately resulted in his death in poverty at Quarto dei Mille in Genoa. He was buried at Turin, but in 1878 his remains were removed to his native village of Russi. His son Domenico Farini had also a distinguished political career and was three times President of the Chamber of Deputies and President of the Senate.