Кіріспе

Италиялық ұлтшыл белсенді, саясаткер, журналист және философ Джузеппе Маццини (/UK//m//æ//t/'s//iː//n//i/, /US//m//ɑː//t/'/ //, //m//ɑː//d/'/z//iː//n//i/, dʒuˈzɛppe matˈtsiːni; 22 маусым 1805 – 10 наурыз 1872) – Италияның бірігуі (Risorgimento) үшін күш салған итальяндық саясаткер, журналист және белсенді, сондай-ақ итальяндық революциялық қозғалыстың бастамашысы. Оның тыраны еңбектері XIX ғасырға дейін шетелдік державалардың ықпалында болған көптеген жекелеген мемлекеттердің орнына тәуелсіз және біртұтас Италия құруға септігін тигізді. Тарихи радикалдық дәстүрдегі итальяндық ұлтшыл және социал-демократиялық рухтағы республикашылдықты қолдаған Маццини республикалық мемлекеттегі халықтық демократия үшін қазіргі еуропалық қозғалысты қалыптастыруға көмектесті. Маццинидің ойлары итальяндық және еуропалық республикалық қозғалыстарға, Италия Конституциясына, еуропалық идеяларға, сондай-ақ кейінгі кезеңдегі көптеген саясаткерлерге, оның ішінде американдық президент Вудро Вильсонға, британдық премьер-министр Дэвид Ллойд Джорджқа, Махатма Гандиге, Үндістан премьер-министрі Джавахарлал Неруге, Үндістанның тәуелсіздік жолындағы белсендісі Винаяк Дамодар Саваркарға және Израиль премьер-министрі Голда Меирге зор әсер етті.

Алғашқы жылдар

Маццини жақында Бірінші француз империясы басып алған Генуяда дүниеге келді. Оның әкесі Джакомо Маццини, бастапқыда Кьявариден шыққан, университет профессоры, якобин идеологиясын ұстанған, ал анасы Мария Драго өзінің сұлулығымен және дінге деген жалынды жансендік ынтасымен танымал болды. Маццини өте ерте жасынан жақсы білім алу қабілетін, сондай-ақ саясатқа және әдебиетке ерте қызығушылық танытты. Ол 14 жасында университетке түсіп, 1826 жылы заң мамандығын бітіріп, бастапқыда "кедейлердің адвокаты" болып жұмыс істеді. Маццини тарихи романдар немесе драматург болуға үміттенді және сол жылы өзінің алғашқы эссесін, "Дантедің патриоттық махаббаты туралы" (Dell'amor patrio di Dante) жазды, ол 1827 жылы жарық көрді. 1828–1829 жылдары ол Пьемонт билігімен жақын арада жабылып қалған "L'Indicatore Genovese" генуэздік газетімен ынтымақтастық жасады. Содан кейін ол Франческо Доменико Герраццинің Ливорнода жариялаған "L'Indicatore Livornese" газетінің жетекші авторларының бірі болды, бірақ билік бұл газетті жапты. 1827 жылы Маццини Тосканаға сапар шегіп, онда саяси мақсаттармен құпия бірлестік – Карбонаридің мүшесі болды. Сол жылдың 31 қазанында ол Генуяда тұтқындалып, Савонаға қамалды. 1831 жылдың басында ол түрмеден босатылды, бірақ шағын ауылға қамалды. Ол елден кетуді таңдап, Швейцарияның Женева қаласына көшіп барды. Маццини "Жас Италия" деп аталатын жаңа саяси қоғам құрды. Бұл Италияның бірігуін насихаттау үшін құрылған құпия қоғам еді: "Бір, еркін, тәуелсіз, республикалық ұлт". Маццини халық көтерілісі біріккен Италияны құруға мүмкіндік береді және Еуропалық кең революциялық қозғалысты бастайды деп сенді. Топтың ұраны – "Құдай және халық", ал оның негізгі қағидасы – жарым аралдағы бірнеше мемлекеттер мен патшалықтарды Италия бостандығының жалғыз нағыз негізі ретінде бір республикаға біріктіру болды. Жаңа мемлекет "Бір, тәуелсіз, еркін республика" болуы керек еді. Маццинидің саяси белсенділігі Тоскана, Абруцци, Сицилия, Пьемонт және оның туған жері Лигурияда, әсіресе бірнеше әскери офицерлер арасында сәттілікке жетті. "Жас Италия" 1833 жылы 60 000-ға жуық адамды санады, олардың Генуяда және басқа қалаларда филиалдары болды. Сол жылы Маццини алғаш рет көтеріліс жасауға тырысты, ол Шамбериден (содан кейін Сардиния Корольдігінің бөлігі), Александриядан, Туриннен және Генуядан таралуы тиіс болды. Алайда Савойя үкіметі жоспарды басталар алдында анықтап, көптеген революционерлерді (оның ішінде Винченцо Джобертиді) тұтқындады. Репрессия аяусыз болды: 12 қатысушы өлім жазасына кесілді, ал Маццинидің ең жақын досы және "Giovine Italia" Генуялық бөлімінің директоры Жакопо Руффини өзін-өзі өлтірді. Мацциниге қалыс қалған жағдайда сот жүргізіліп, өлім жазасына кесілді. Бұл сәтсіздікке қарамастан, оның құрбандары кейіннен Мацциниде көптеген күмән мен психологиялық қақтығыстарды тудырды, ол келесі жылға тағы бір көтеріліс ұйымдастырды. Италиялық сүргіншілер тобы Швейцариядан Пьемонтқа кіруге және ондағы төңкерісті таратуға тиіс болды, ал жақында "Жас Италияға" қосылған Джузеппе Гарибальди Генуядан да солай істеуге тиіс болды. Алайда Пьемонт әскерлері жаңа әрекетті оңай басып тастады. Денис Мак Смит жазғандай: 1834 жылдың көктемінде Бернде Маццини және Италия, Польша және Германиядан келген оншақ босқындар "Жас Еуропа" деген атақты жаңа қауымдастық құрды. Оның негізгі және бірдей ұлы идеясы, 1789 жылғы Француз революциясы жеке бостандық ұғымын кеңейткендей, ұлттық бостандық үшін тағы бір революция қажет болды, және оның көруі одан әрі барды, өйткені ол күмәнсіз алыс болашақта еркін ұлттар бірігіп, еркін федеративтік Еуропаны құра алады деп үміттенді. Оның мақсаты – 1815 жылы Вена конгресімен келісілген, бірнеше ірі державалардың қысымшыл үстемдігін қалпына келтіріп, кішігірім мемлекеттердің пайда болуына кедергі келтірген еуропалық келісімді бұзу еді. Маццини тәуелсіз халықтар лигасы немесе қоғамы туралы өзінің көруі өзінің өмірінде жүзеге асады деп үміттенді, бірақ көп сенім білдірмеді. Іс жүзінде "Жас Еуропа" қысқа мерзімге ғана өмір сүруге ақшасы мен халық тарапынан қолдау таппады. Дегенмен, ол әрқашан бір континенттің идеалына адал болып қалды, оның ішінде жеке ұлттардың құрылуы міндетті түрде алдын ала жасалуы керек. 1834 жылы 28 мамырда Маццини Солотурн қаласында тұтқындалып, Швейцариядан жер аударылды. Ол Парижге көшіп барды, онда 5 шілдеде қайтадан тұтқындалды. Ол Англияға көшуге уәде бергеннен кейін ғана босатылды. Маццини бірнеше итальяндық достарымен бірге 1837 жылдың қаңтар айында өте нашар экономикалық жағдайда Лон...

Лондонға жер аударылу

1840 жылы 30 сәуірде Маццини Лондондағы Giovine Italia ұйымын реформалады, ал сол жылдың 10 қарашасында ол Apostolato popolare ("Халық елшілігі") басылымын шығара бастады. Сицилия, Абруцци, Тоскана және Ломбардия-Венециядағы көтерілістерді ұйымдастырудағы бірнеше сәтсіз әрекеттер Мацциниді ұзақ уақыт бойы көңілсіздікке түсірді, бұл 1840 жылға дейін жалғасты. Сидоли де оны тастап кетті, ол Италияға балаларының қасына қайтып оралды. Анасының ықпалымен Маццини басқа ұлттардың бірігуіне немесе азаттығына бағытталған бірнеше ұйым құрды: "Жас Германия", "Жас Польша" және "Жас Швейцария", бұл ұйымдар "Жас Еуропа" ("Giovine Europa") қозғалысының аясында жұмыс істеді. Ол сондай-ақ 10 қараша 1841 жылы Лондондағы Гревилл көшесінің 5 нөмірінде кедей балаларға арналған итальян тіліндегі мектеп ашты. Лондоннан ол Еуропа мен Оңтүстік Америкадағы өкілдеріне үздіксіз хаттар жазып, Томас Карлайл және оның әйелі Джейнмен достық қарым-қатынас орнатты. "Жас Еуропа" қозғалысы түрік армиясының жас курсанттары мен студенттерінің тобына шабыт берді, олар кейіннен өздерін "Жас түріктер" деп атады. 1843 жылы ол Болоньяда тағы бір көтеріліс ұйымдастырды, ол Австрия теңіз флотының екі жас офицері – Аттилио және Эмилио Бандиераның назарын аударды. Маццинидің қолдауымен олар Козенцаға (Неаполь Корольдігі) жақын жерге түсіп, бірақ тұтқындалып, өлім жазасына кесілді. Маццини британ үкіметін экспедиция туралы ақпаратты неаполитандықтарға жеткізгені үшін айыптады, және бұл мәселе британ Парламентінің талқысына енгізілді. Оның жеке хаттары ашылғаны және мазмұны Сыртқы істер министрлігі арқылы Австрия және Неаполь үкіметтеріне жеткізілгені мойындалған кезде, Маццини британдық либералдардың арасында үлкен қолдауға ие болды, олар үкіметтің оның жеке хаттарына осылайша тікелей араласуына наразылық білдірді.

1848-1849 жылғы көтерілістер

1848 жылғы 7 сәуірде Маццини Миланға жетті, ондағы тұрғындар австриялық гарнизонға қарсы көтеріліс жасап, уақытша үкімет құрған еді. Пьемонт патшасы Карл Альберт Миландағы қолайлы жағдайды пайдалану үшін бастаған Бірінші итальян тәуелсіздік соғысы толық сәтсіздікке ұшырады. Маццини қалада ешқашан танымал болған емес, себебі ол Ломбардияның Пьемонтқа қосылуының орнына республика болуын қалағандықтан, Миланды тастап кетті. Ол Бергамода Гарибальдидің жабдықтамасыз әскерлеріне қосылып, онымен бірге Швейцарияға көшті. Маццини Италия тарихындағы алғашқы ұйымдастырылған партия – «Іс-қимыл» партиясының негізін қалаушыларының бірі және оның басшыларының бірі болды. 1849 жылғы 9 ақпанда Римде республика жарияланды, ал Пий IX өткен қарашада Гаетаға қашуға мәжбүр болған еді. Республика жарияланған күні Маццини қалаға келді. Ол 29 наурызда Карло Армеллини мен Аурелио Саффимен бірге жаңа республиканың үштік билеушісінің құрамына енгізіліп, жақын арада үкіметтің нақты басшысы болды және әлеуметтік реформаларда жақсы басқару қабілеттерін көрсетті. Дегенмен, Папа шақырған француз әскерлері Гарибальди басқарған республикалық әскерлердің қарсыласуы бекер екенін анық көрсетті. 1849 жылғы 12 шілдеде Маццини Марсельге аттанды, одан кейін Швейцарияға көшті.

Кешкі әрекеттер

Маццини 1850 жылы швейцариялық полициядан жасырынып жүрді. Шілдеде ол Лондонда «Италияның достары» (Amici di Italia) қауымдастығын құрды, мақсаты – Италияның азаттық күресіне қолдау жинау. Мантуяда (1852) және Миланда (1853) өткен екі сәтсіз көтеріліс Маццини ұйымына ауыр соққы болды, оның беделі ешқашан толыққанды қалпына келмеді. Кейіннен ол Крым соғысы үшін Савойяның Австриямен жасасқан одағына қарсы шықты. 1853–1854 жылдары Феличе Орсинидің Караррадағы экспедициясы да нәтижесіз аяқталды. 1856 жылы ол Генуяға оралып, бірқатар көтерілістер ұйымдастыруға тырысты: ең маңыздысы – Карло Пизаканеның Калабриядағы әрекеті, ол да сәтсіздікке ұшырады. Маццини полициядан қашып құтыла алды, бірақ ол соттан тыс өлім жазасына кесілді. Осыдан бастап Маццини итальяндық Рисорджиментоның басты тұлғасы емес, оның куәсіне айналды, ал билік енді Савойя монархы Виктор Эммануил II мен оның білікті премьер-министрі Камилло Бенсо, Конте ди Кавурдың қолында болды. Кавур оны «Қаскөйлердің басшысы» деп атады. 1858 жылы ол Лондонда «Ой мен іс-қимыл» (Pensiero e azione) атты жаңа журналға негіз салды. 1859 жылдың 21 ақпанында 151 республикашылмен бірге Пьемонт пен Франция императоры арасындағы одаққа қарсы манифестке қол қойды, нәтижесінде Екінші Италия Тәуелсіздік соғысы және Ломбардияның басып алынуы болды. 1860 жылдың 2 мамырында ол Оңтүстік Италиядағы Мыңдық экспедициясын бастауға дайындалып жатқан Гарибальдиге жетуге тырысты. Сол жылы ол «Адамның міндеттері» (Doveri dell'uomo) атты еңбегін жариялады, ондағы моральдық, саяси және әлеуметтік ойлары жинақталған. Қыркүйектің ортасында ол Гарибальдидің диктатурасымен басқарылатын Неапольде болды, бірақ жергілікті диктатордың орынбасары Джорджио Паллавичино оны қаладан кетуге шақырды. 1861 жылы Савойя монархиясы құрылып, жаңа Италия Корольдігі құрылды. 1862 жылы Маццини Гарибальдиге қосылып, Римді азат етуге жасалған талпырыста қатысты. 1866 жылы Италия Австрия-Пруссия соғысына қатысып, Венецияны жеңіп алды. Осы кезеңде Маццини елдің бірігу процесіне қатысты наразылықтарын білдірді. 1867 жылы ол Италияның депутаттар палатасына сайланудан бас тартты. 1870 жылы ол Сицилияда көтеріліс ұйымдастыруға тырысты, бірақ тұтқындалып, Гаетада түрмеге жабылды. Қазан айында Римді басып алғаннан кейін жарияланған рақымшылықпен босатылып, желтоқсанның ортасында Лондонға оралды. 1872 жылы 66 жасында Маццини Пиззадағы қазіргі Домус Мацциниана деп аталатын үйінде плевриттен қайтыс болды. Оның денесін Паоло Горини бальзамдады. Оның қосылу рәсімі Генуяда өтті, онда 100 000-нан астам адам қатысты.

Идеология

Италиялық ұлтшыл Маццини республикашылдықты ынтамен қолдады және біртілді, еркін және тәуелсіз Италияны көздеді. Замандасы, сондай-ақ республикашы болған Джузеппе Гарибальдиден өзгеше, Маццини Римді басып алғанға дейін Савойя үйіне адалдық серт беруден бас тартты. Ол және оның жақтастары әлеуметтік әділет мәселесіне сезімтал болды, социализммен диалог бастады, ал Маццини әсіресе Сент-Симониандармен көптеген ортақ белгілерді тапты. Сонымен қатар, Маццини марксизмге қатаң қарсы болды, оның пікірінше, ол "таптық мүдделерге, әсіресе таптық күреске ден қоюынан туындаған утилитаризмнің қорқынышты бұрмалануы" болды, бұл Маццинидің біртілдік көзқарасымен үйлеспейтін жанжалды көрініс еді. Маццини сондай-ақ индивидуализм доктринасына негізделген Ағарту дәуірінің классикалық либералдық принциптерін қабылдамады, оны "метафизикалық материализмді немесе саяси атеизмді болжайды" деп сынады. Карл Ландауэрдің "Еуропалық социализм" кітабының бірінші томында Маццини Гарибальдимен бірге көрнекті "италиялық революционерлер" ретінде есімдері аталады. Альберт Чарльз Брауз "социализм Маццини ілімінде толыққанды көрініс тапқан" деді, оның республикашылдығы "демократиялық және әлеуметтік" сипатқа ие болды. 1871 жылы Маццини Францияда құрылған, қысқа ғұмырлы Париж коммунасына әкелген радикалды, дінге қарсы және революциялық социалистік көтеріліске наразылық білдірді. Бұл Карл Маркстің 1848 жылдан кейін Мацциниді реакционер деп тануына себеп болды. Бұл жағдай анархист Михаил Бакуниннің "Маццини және Интернационалдың саяси теологиясы" атты еңбегін жазуына да итермеледі, оның "Интернационалды және Париж коммунасын қорғауы Италияда қызу пікірталас тудырып, Мацциниден бас тартуға және баспасөз арқылы Интернационалды қолдау туралы мәлімдемелер жасауға әкелді", тіпті "ұйымға мүшеліктің бірінші рет жалпыұлттық деңгейде өсуіне" себепкер болды. 1871 жылы Р. Ландормен болған сұхбатында Маркс Маццинидің идеялары "ескі орта тап республикасынан артық емес" екенін айтты. Маркс Маццинидің көзқарасы, әсіресе 1848 жылғы төңкерістен және Париж коммунасынан кейін реакциялық болып кеткенін, ал пролетариаттың оған қатысы жоқ екенін сенеді. Маццини Париж коммунасын "әлеуметтік бөлінуге ұшыраған қателік" деп қараса, көптеген басқа радикалдар "социалистік жетекшілікті ұстанды және Коммунаны әлеуметтік революция ретінде мифологиялады ("Карл Маркс сөзімен айтқанда, жаңа қоғамның даңқты жаршысы"). Бұл оқиға "радикалды солшылдардың маңызды бөлігіне, әсіресе ақын және сатирик Феличе Каваллотти бастаған және Il Gazzettino Rosa газетінің айналасында топтасқан радикалдардың жас буынына, Маццинимен де, Маццини саясатының принциптерімен және әдістерімен де ашық және шешімді түрде үзілуге мүмкіндік берді. Il Gazzettino Rosa журналы Мацциниді "Италияның құтқарушысы және ұстазы" деп мақтағанмен, былай деді: "Бізде енді құдайлар жоқ, біз түсініксіз, ұғымсыз формулаларды қабылдамаймыз. Біз Мацциниге қарсылық білдіретініміз оның пікірінің өзі емес, оның пікірінің жүйеге және саяси догмаға айналуы. Біз материалистпіз, бірақ материализмімізден саяси мектеп жасамаймыз. Біз үшін Құдайға сенудің немесе сенбеудің маңызы жоқ. Керісінше, Маццини бізге жаңа дінді таңбалауды қалайды". Кристофер Бейли Маццинидің "ассоциация туралы Сент-Симониандық идеяларға және Шарль Фурьедің "тартым заңына" ұқсас тұжырымдарға келгенін" жазды, бірақ "рационализацияға аз қарыздар болған эмоционалдық процесс арқылы". Христиан социалисі Джордж Д. Херрон сияқты, Маццинидің социализмі "негізінен діни және моральдық қайта жаңғыру" болды. Маццини сыныптық күрес және материализм туралы марксистік ілімдерді қабылдамады, сыныптық ынтымақтастықтың қажеттілігін атап өтті. Дегенмен, Италия Республикалық партиясы, Маццини партиясы ішінде Маццини ілімінің радикалды, социалистік түсіндірмесі болды, онда "генуэздік патриоттың ілімдері марксистік іліммен үйлесімді бола алады деп сенгендер көп болды және солшыл қанатпен одақ құру заңды және қажет деп санады". Маццинидің итальяндық ұлтшылдығы "космополиттік патриотизм" деп сипатталды. Франц Боркенау 1942 жылы алғаш рет жарияланған "Социализм: ұлттық немесе халықаралық" еңбегінде Мацциниді "сол әсерлі генуэздік" және "Италияның демократиялық және біртілдік қозғалысының көшбасшысы" деп сипаттады. Маццини және жер асты қозғалысы туралы Боркенау былай деп жазды: Маццини "Жас Италия" деген атпен белгілі осы жер асты қозғалысын ұйымдастыруға және біріктіруге көп күш жұмсады. Ол басқа еуропалық елдерде параллель ұйымдар құру идеясын ұсынды, олардың барлығы "Жас Еуропа" қозғалысына қосылуы керек еді. Жоспар тек бастапқы сәттілікке жетті және Италия осы жер асты қозғалысының жалғыз бекінісі болып қалды. Бірақ идея, оның іс жүзінде орындалуы болмаса да, басқа еуропалық елдерде қолға алынды. Маццинидің ішілігінен жеңілуінің бір себебі Франция мен Англияда социализмнің пайда болуы болды. Францияда, кемінде, Луи Филипптің билігінен бұрынғы Бурбон қайта жаңғыруынан гөрі әлдеқайда күшті жер асты қозғалысы болды. Бірақ бұл қозғалыс біртіндеп солға қарай дамыды. 1830 жылдан кейін Францияда Маццини сияқты демократтар қудаланбады. Бірақ олардың сол жағында одан да радикалды қозғалыстар пайда болды. Социалист болған кезде Бенито Муссолини Мацциниді, әсіресе "діни Мацциниді" қатаң сынады, оның "қастерлеуіне қарсы болды". Бірінші дүниелік соғысқа араласуды жақтағаннан және қатысқаннан кейін Муссолини "Маццинилік сілтемелерге толы патриоттық атмосфераға енді".

Дін

Жансеншілдік тәрбиеден әсер алған Маццинидің ой-пікірлері күшті діни ынта мен терең рухани сезіммен сипатталады. Деист болған, құдайдың құдіретіне сене білген Маццини өзін христиан деп атап, атеизм мен рационализмді қатты сынап, сенім мен Құдайға деген қарым-қатынастың қажеттігін баса көрсетті. Оның ұраны – «Құдай және халық» (Dio e Popolo). Маццини патриотизмді парыз, ал отанға деген сүйіспеншілікті құдай берген міндет деп есептеді, отаны – «Құдай бізді орналастырған үй, ортақ дін, тарих және тіл арқылы байланысқан бауырлар мен қарындастардың қатарында» деді. А. Джеймс Грегордың сөзіне сәйкес, «Маццинидің Жаңа дәуірдегі сенімі 19 ғасырдың ортодоксальды марксизмінен түбірлі айырмашылығымен ерекшеленді. Оның социализмі моральдық мақсатқа толы, таптық емес, биік ниеттермен, ұлттық миссиямен шабыттандырылды. Ол өзін жаңа дін ретінде қарастырды, «философия арқылы сенімге қадам басу». Бұл дін «бір Құдайға, жалпыға ортақ және өзгермейтін бір заңға, бір мақсатқа деген сенімге» негізделген. 1835 жылы жарық көрген «Сенім мен болашақ» (Fede e avvenire) атты еңбегінде Маццини былай деп жазды: «Біз қайтадан діни партия ретінде көтерілуіміз керек. Діни элемент – әмбебап және өлмейтін. Жаңа әлемнің бастамашылары ретінде біз моральдық бірлік, гуманитарлық католицизмнің негізін салуға міндеттіміз». Дегенмен, Маццинидің католик шіркеуімен және Папамен қарым-қатынасы әрдайым жақсы болған жоқ. Ол бастапқыда 1847 жылы Папа Пий IX сайланған кезде қолдап, оған ашық хат жазған, бірақ кейіннен 1849 жылы «Папа Пий IX-ның энцикликасы туралы» (Sull'Enciclica di Papa Pio IX) еңбегінде Папаға қарсы қаһарлы шабуыл жасады. Оның діни көзқарастарының кейбірі католик шіркеуімен және Папамен келіспесе де, жазбалары көбінесе дінге қарсылықпен боялған, Маццини протестантизмді де сынады, оны «мыңға бөлінген секталардың жиынтысы, олардың барлығы жеке сананың құқығына негізделген, барлығы бір-бірімен соғысуға құштар және Еуропа халықтарын мазалайтын әлеуметтік және саяси дүрбелеңнің жалғыз себебі – сенімдердің анархиясын жалғастыруда» деді.

Ой мен іс-әрекет

Маццини Ағарту дәуірінде қалыптасқан "адам құқықтары" тұжырымын қабылдамады, керісінше, жеке құқықтар – адамға туа біткен "құқықтар" емес, ауыр еңбек, құрбандық пен ізгілік арқылы жеңілуге тиіс міндеттер деп сарқылап айтты. Маццини өз ойларын 1860 жылы жарық көрген "Doveri dell'uomo" ("Адамның міндеттері") еңбегінде толыққанды түсіндірді. Сондай-ақ, Маццини "ой және іс" деп аталатын ұғымды қалыптастырды, онда ой мен іс біріктірілуі керек, әрбір ой іспен ұстас болуы тиіс, демек, зияткерлік пен теорияны практикадан бөліп қарауға қарсы болды.

Әйелдер құқықтары

"Адамның міндеттері" атты еңбегінде Маццини әйелдер құқықтарын мойындауға шақырды. Англия, Франция және Еуропа бойынша саяси философтармен көптеген кездесулерден кейін Маццини ерлер мен әйелдер арасындағы теңдік принципінің шын демократиялық итальян ұлтын құрудың негізгі қағидасы екеніне келді. Ол әйелдердің әлеуметтік және сот жүйесіндегі ерлерге бағынуын тоқтатуды талап етті. Маццинидің бекем ұстанымы демократия мен ұлтшылдық мәселелерін қарастырып жүрген еуропалық ойшылдардың гендерлік теңдікке назар аударуын күшейтті. Ол зиялыларға әйелдер құқықтарын тек қосымша мәселе ретінде емес, ескі ұлттарды жаңарту мен жаңаларын құру үшін қажетті маңызды мақсат ретінде қарауға көмектесті. Маццини Джесси Уайт Марионы өте құрметтеді, оны Джузеппе Гарибальди "Қазіргі заманның ең батыл әйелі" деп атады. Марио 1859-1860 жылдары Италияның екінші тәуелсіздік соғысы кезінде Гарибальдидің қызыл көйлектілеріне қосылды. Daily News газетінің тілшісі ретінде ол Италияның бірігуіне әкелген шайқастардың көп бөлігін көрді.

Мұра

Маццинидің әлеуметтік-саяси ой-пікірін маццининизм деп, ал оның дүниетанымын мацциниандық тұжырымдама деп атайды. Бұл терминдерді кейін Муссолини және Джованни Джентиль сияқты итальян фашистері өздерінің саяси идеологиясын және өмірге қатысты рухани көзқарасын сипаттау үшін пайдаланды. Карл Шурц өзінің "Еске алуларының" бірінші томында Маццинидің өмірбаянын қысқаша баяндайды және 1851 жылы Лондонда болған кезде онымен өткізген екі кездесуін еске алады. Уильям Р. Денслоудың "10 мың белгілі масон" кітабында Маццини масон ретінде, тіпті Италияның Ұлы Шығысының бұрынғы бас ұстазы ретінде көрсетілсе, Италияның Ұлы Шығысының өзінің веб-сайтындағы мақалалар оның ресми масон болғанына күмәнді екенін айтады және оны бұрынғы бас ұстаз деп тізімдемейді. Маццини сол кездегі Италияда құдай сияқты тұлға ретінде қарастырылса да, көптеген отандастары оны сатқын деп айыптады. Көне тарихшылар 1849 жылдан кейін ол ешқандай өнімді немесе пайдалы еңбек атқармады деп есептеді, бірақ қазіргі заманғы тарихшылар оған көбірек жақсылықпен қарастырады. 1939 жылы АҚШ-та итальяндық саяси босқындар құрған антифашистік Маццини қоғамы оның есімін алып, оның сияқты, елден тыс жерде Италияға қызмет етті. Лондон қаласында Маццини 155 Солтүстік Гоуэр көшесінде, Эустон скверіне жақын жерде тұрды, қазір бұл үйдің орнында естелік көк тақта орнатылған. 1850 жылдары Лондонның «Кішкентай Италиясы» болған Клеркенвеллдегі Лейсталл көшесіндегі тақташа да Мацциниге құрмет көрсетіп, оны «Заманауи демократияның елшісі» деп атайды. Маццинидің бюсті Нью-Йорктің Орталық саябағында 67-ші және 68-ші көшелер арасында, Вест-Драйвтің батыс жағында орналасқан. Еуропа колледжіндегі 1973–1974 оқу жылы оның құрметіне арналды.

Мақалалар

"Бұл көтеріліс пе, әлде революция ма?" "Тайтс Эдинбург" журналы, 1840 жылғы маусым, 385–390 беттер.

Негізгі дереккөздер

Маццини, Джузеппе. Ұлттардың космополитизмі: Джузеппе Маццининің демократия, ұлт құру және халықаралық қатынастар туралы жазбалары (Принстон университетінің баспасы, 2009). Маццинидің тірі ойлары, Игнацио Силоне ұсынған, Лондон: Касселл және Компания, Лимитед, 1939; екінші басылым, 1946. Мақалалар: Джозеф Маццинидің әдеби, саяси және діни жазбаларынан таңдап алынған, Лондон: Уолтер Скотт, 1887.

Басқа тілдер

Джузеппе Леоне және Роберто Замбонини, "Моцарт және Маццини – поэзиялық-музыкалық пейзаждар, сиқырлы флейталар мен "құпия" дауыстар", Мальграте, Палаццо Агудио, 25 тамыз 2007, сағат 21.