Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық мемлекет қайраткері, романист және суретші (1798–1866)
Italian statesman, novelist, and painter (1798–1866)
Массимо Тапарелли, Азеглио маркизі (24 қазан 1798 – 15 қаңтар 1866), көбінесе Массимо д'Азеглио деп аталады (ˈmassimo tapaˈrɛlli dadˈdzeʎʎo), Пьемонттық итальяндық мемлекет қайраткері, романист және суретші. Ол өзінің қарсыласы Камилло Бенсо, Кавур графы орнына келгенге дейін үш жылға жуық Сардинияның премьер-министрі болды. Д'Азеглио – орташа либерал және Тарихи оңмен байланысты Орталық партияның мүшесі. Ол итальяндық мемлекеттердің федеративтік одағын құруға үміттенді. Премьер-министр ретінде Д'Азеглио парламенттік жүйені бекітіп, жас король Виктор Эммануэль II-ні конституциялық мәртебесін қабылдауға итермеледі және Австриямен бейбіт келісімге қол жеткізу үшін көп еңбек етті. Өзі римдік католик болғанымен, ол дін бостандығын орнатты, халыққа білім беруді қолдады және жергілікті саяси істерде дін қызметкерлерінің билеуін азайтуға тырысты. Сенатор ретінде Орталық Италияның біріккен провинцияларының қосылуынан кейін Азеглио Ватикан мен жаңа итальяндық Корольдық арасындағы келісім арқылы Рим мәселесін шешуге ұмтылды. Оның інісі иезуит діни қызметкері болған.
Massimo Taparelli, Marquess of Azeglio (24 October 1798 – 15 January 1866), commonly called Massimo d'Azeglio (ˈmassimo tapaˈrɛlli dadˈdzeʎʎo), was a Piedmontese Italian statesman, novelist, and painter. He was Prime Minister of Sardinia for almost three years until succeeded by his rival Camillo Benso, Count of Cavour. D'Azeglio was a moderate liberal and member of the Moderate Party associated with the Historical Right. He hoped for a federal union between Italian states. As Prime Minister, d'Azeglio consolidated the parliamentary system, getting the young King Victor Emmanuel II to accept his constitutional status, and worked hard for a peace treaty with Austria. Although himself a Roman Catholic, he introduced freedom of worship, supported public education, and sought to reduce the power of the clergy in local political affairs. As a senator, following the annexation of the United Provinces of Central Italy, Azeglio attempted to solve the Roman Question through reconciliation between the Vatican and the new Italian Kingdom. His brother was a Jesuit priest.
Ерте өмір
Массимо Тапарелли, Азеглио маркизі, 1798 жылдың 24 қазанында Туринде дүниеге келді. Ол Пьемонттың ежелгі және асыл тегінен шыққан отбасының ұрпағы. Оның әкесі, Чезаре д’Азеглио, Сардиния патшалық армиясының офицері, сарайда жоғары лауазымды қызмет атқарды. Наполеон тақтан басқаннан кейін Рим папасы VII Пий Римге оралғанда, Чезаре Киелі Таққа арнайы елші ретінде жіберілді және он алты жасар ұлын қосымша атташе ретінде өзімен бірге алып кетті. Жас Массимоға кавалерия полкінде қызметке бекітілді, бірақ денсаулығына байланысты ол одан көп ұзамай бас тартты. Римде тұрған кезінде Массимо өнер мен музыкаға ғашык болды және суретші болуға шешім қабылдады, бұл оның консервативті, аристократиялық отбасын қорқытты. Әкесі көңілі толық болмаса да, келісім берді, ал Массимо Римде қоныстанып, өнеріне берілді.
Massimo Taparelli, Marquis d'Azeglio, was born in Turin on 24 October 1798. He was descended from an ancient and noble Piedmontese family. His father, Cesare d'Azeglio, an officer in the Royal Sardinian Army, held a high position at court. On the return of Pope Pius VII to Rome after the abdication of Napoleon, Cesare was sent as special envoy to the Holy See and took his son, then sixteen years of age, with him as an extra attaché. Young Massimo was given a commission in a cavalry regiment, which he soon relinquished on account of his health. During his residence in Rome, Massimo acquired a love for art and music and decided to become a painter, to the horror of his conservative, aristocratic family. His father reluctantly consented, and Massimo settled in Rome, devoting himself to art.
Алғашқы саяси мансап
Ол Римде қарапайым өмір сүрді, өзін сурет салу арқылы асырады, көбінесе тарихи сюжеттерді қамтитын романтикалық пейзаждарды жасайтын. Сондай-ақ ол өзі жазған операға арналған көріністер салған. 1830 жылы ол Туринге оралды, ал 1831 жылы әкесінің қайтысынан кейін Миланға көшіп кетті. Он екі жыл бойы Миланда тұрып, қаланың әдеби және өнер орталарында араласты, 1834 жылы Клара Маффеи ұйымдастырған Salotto Maffei салонына көмектесті. Ол романшы Алессандро Манцонимен жақын дос болып, оның қызына үйленді. Осыдан кейін өнерден гөрі әдебиет оның басты қызығушылығына айналды; ол Уолтер Скоттты үлгі етіп, «Николо деи Лапи» және «Этторе Фиерамоска» атты екі тарихи роман жазды. Романның күшті саяси мағынасы болды, д’Азеглио Италиядағы шетелдік үстемдіктің зиянын көрсету және ұлттық сезімді қайта оятуды көздеді. 1845 жылы д’Азеглио Романьяға ресми емес саяси өкіл ретінде сапар шекті, аймақтың жағдайы және папа Григорий XVI қайтыс болғаннан кейін туындауы мүмкін қиындықтар туралы есеп берді. Келесі жылы Флоренцияда әйгілі «Degli ultimi casi di Romagna» атты памфлетін жариялады; осының салдарынан ол Тосканадан қуылды. Ол келесі бірнеше айды Римде өткізіп, жаңа папа Пий IX-тың жомарттығына байланысты туған жалпы қуанышпен бөлісті; Винченцо Джоберти сияқты, ол папалық қолдаумен итальян конфедерациясына сенді және Либералдық партияның радикалдық қанатына қарсы болды. Оның саяси белсенділігі күшейді және ол «I lutti di Lombardia» (1848) сияқты бірнеше памфлеттер жазды. Бірінші итальян Тәуелсіздік соғысы басталғанда, д’Азеглио Папалық формасын киіп, генерал Джованни Дюрандо басшылығымен Виченцаны қорғауға қатысты, онда ол ауыр жарақат алды. Ол сауығу үшін Флоренцияға қайтты, бірақ биліктегі демократтарға қарсы болғандықтан екінші рет Тосканадан қуылды. Ол бұл кезде танымал болды, ал 1849 жылдың басында Сардиния королі Карл Альберт оны кабинет құруға шақырды. Науқанды жаңартудың мүмкін еместігін түсінгенмен, «осындай қиын ішкі және сыртқы жағдайда Австриямен бейбітшілік шартына қол қоюға жүрегі көнбеген» (Э. Рендудың «Саяси хаттары») ол бас тартты.
He led an abstemious life in Rome, maintaining himself by painting Romantic landscapes which frequently included historical subjects. He also painted scenes for a self composed opera. In 1830 he returned to Turin and, after his father's death in 1831, moved to Milan. He resided in Milan for twelve years, moving in the city's literary and artistic circles and, in 1834, helped to organise the Salotto Maffei salon, hosted by Clara Maffei. He became an intimate of Alessandro Manzoni the novelist, whose daughter he married. At that point, literature instead of art became his chief occupation; he produced two historical novels, Niccolò dei Lapi and Ettore Fieramosca, in imitation of Walter Scott. The novels had a strong political context, with d'Azeglio aiming to illustrate the evils of foreign domination in Italy and to reawaken national feeling. In 1845, d'Azeglio visited Romagna as an unauthorized political envoy, to report on its conditions and the troubles which he foresaw would break out on the death of Pope Gregory XVI. The following year he published his famous pamphlet Degli ultimi casi di Romagna at Florence; as a consequence of this he was expelled from Tuscany. He spent the next few months in Rome, sharing the general enthusiasm over the supposed liberalism of the new pope, Pius IX; like Vincenzo Gioberti he believed in an Italian confederation under papal auspices and was opposed to the Radical wing of the Liberal party. His political activity increased and he wrote various other pamphlets, among which was I lutti di Lombardia (1848). On the outbreak of the First Italian War of Independence, d'Azeglio donned the Papal uniform and took part under General Giovanni Durando in the defence of Vicenza, where he was severely wounded. He retired to Florence to recover, but as he opposed the ruling democrats he was expelled from Tuscany a second time. He was now a famous man, and early in 1849 King Charles Albert of Sardinia, invited him to form a cabinet. Realizing how impossible it was to renew the campaign, but "not having the heart to sign, in such wretched internal and external conditions, a treaty of peace with Austria" (Correspondance politique, by E Rendu), he refused.
Сардинияның премьер-министрі
Новара шайқасында (1849 жылдың 23 наурызында) жеңілгеннен кейін Карл Альберт тақтан бас тарды және оның орнына Виктор Эммануил II келді. Д’Азеглио тағы да кабинет құруға шақырылды; бұл жолы жағдай тіпті қиын болса да, ол келісіп, бейбітшілік шартын жасады, палатаны таратып, оны ратификациялау үшін жаңасын шақырды. Шарты қабылданды және Д’Азеглио келесі үш жыл бойы лауазымында қалды. Италияның қалған бөлігі зұлматқа ұшырағанда, Пьемонтта патша жалпы реакция толқынына қарамастан конституцияны сақтап қалды. Д’Азеглио елдің істерін сақтықпен және шеберлікпен жүргізіп, дипломатиялық қарым-қатынастарды жақсартты. Оның бас көмекшісі Кавурмен бірге шіркеудің жер иеленуге, мектептерді басқаруға және неке заңдарын бақылауға қатысты өкілеттіктерін әлсірететін заң қабылданды. Епископтар наразылық білдіргенде, олар жазаланды немесе елден қуылды, бұл Италия бойынша либералды антиклерикалық күштерді жігерлендірді. Д’Азеглио 1850 жылы өсіп келе жатқан жас саясаткер Камилло Бенсо, Кавур графының министрлікке кіруіне шақырды. Кавур мен кабинет мүшесі Луиджи Карло Фарини палатада (1852 жылдың мамырында) жасаған мәлімдемелері министрлікті Урбано Раттацци мен солшылдармен одақтасуға итермеледі. Д’Азеглио мұны мақұлдамай, лауазымынан кетті, бірақ патшаның өтініші бойынша Кавур мен Фариниді қоспағанда, жаңа кабинет құрды. Алайда қазан айында нашар денсаулығының және кейбір әріптестеріне қанағаттанбауының, сондай-ақ толыққанды түсініксіз себептердің салдарынан ол тағы да отставкаға кетіп, зейнетке шықты, патшаға Кавурдің өзінің ізбасары болуын ұсынды.
After the defeat at the Battle of Novara (23 March 1849), Charles Albert abdicated and was succeeded by Victor Emmanuel II. D'Azeglio was again called on to form a cabinet; this time, although the situation was even more difficult, he accepted, concluded a peace treaty, dissolved the Chamber and summoned a new one to ratify it. The treaty was accepted and d'Azeglio continued in office for the next three years. While all the rest of Italy was prey to despotism, in Piedmont, the king maintained the constitution intact in the face of a general wave of reaction. D'Azeglio conducted the country's affairs with tact and ability, and improved its diplomatic relations. With his top aide Cavour taking the lead legislation passed weakening the powers of the Church to own land, control the schools and supervise marriage laws. When the bishops protested they were punished or exiled, inspiring liberal anticlerical elements across Italy. D'Azeglio invited Camillo Benso, Count of Cavour, then a rising young politician, to enter the ministry in 1850. Cavour and Luigi Carlo Farini, also a member of the cabinet, made certain declarations in the Chamber (May 1852) which led the ministry in the direction of an alliance with Urbano Rattazzi and the Left. D'Azeglio disapproved of this and resigned office, but on the king's request formed a new ministry, excluding both Cavour and Farini. In October, however, owing to ill health and dissatisfaction with some of his colleagues, and for other reasons not quite clear, he resigned once more and retired, suggesting to the king that Cavour should be his successor.
Зейнеткерлік
Келесі төрт жыл бойы ол Туринде қарапайым өмір сүрді, бірақ бұрынғысы сияқты өнерге берілді, сонымен қатар саясатқа да белсенді қызығушылық танытты. Кавур одан әрі кеңес алуын жалғастырды. 1855 жылы д’Азеглио Галерея Сабуданың директоры болып тағайындалды. 1859 жылы оған түрлі саяси тапсырмалар берілді, соның ішінде Италия мәселесі бойынша күштердің жалпы конгресін дайындау үшін Париж бен Лондонға сапар. Пьемонт пен Австрия арасындағы соғыс сөз болғанда, ол Италияға оралды және Кавур оны Рим папасының әскерінен босатылған Романьяға патшалық комиссары ретінде жіберді. Виллафранка келісімінен кейін д’Азеглиоға Пьемонт гарнизондарын кері қайтаруға бұйрық берілді, бірақ ол папа әскерлеріне провинцияны қайта басып алуға мүмкіндік берудің қаупін сезіп, қиын күрес барысында Болоньяны әскерсіз қалдырып, патшамен кездесті. Патша оның әрекетін мақұлдады және бұйрықтары дұрыс жеткізілмегенін айтты, осылайша Романья сақталды. Сол жылы д’Азеглио француз тілінде «Италиялық мәселе тұрғысынан христиан саясаты мен құқығы» атты памфлет жариялады, мақсаты Наполеон III-ті Италияға қатысты қолдау саясатын жалғастыруға ынталандыру болды. 1860 жылдың басында Кавур оны Маджента шайқасынан кейін австриялықтар эвакуациялаған Миланның губернаторы етіп тағайындады, бұл лауазымды ол үлкен қабілетпен атқарды. Алайда, Гарибальдидің «Мыңдық экспедициясы» және Пьемонттың Екі Сицилия Корольдігін басып алуының уақтылы еместігіне наразы болып, ол лауазымынан кетті. 1862 жылы екі бауырласының және 1861 жылы Кавурдың қазасы д’Азеглиоға зор қайғы келтірді; ол одан әрі салыстырмалы түрде зейнеткерлікке шықты, бірақ депутат және жазушы ретінде саясатқа қатысуын жалғастырды, оның ең басты қызығушылықтары Рим мәселесі және Пьемонттың (қазір Италия Корольдігі) Маццини және басқа революционерлермен қарым-қатынасы болды. Оның пікірінше, Италияны тек франко-пьемонт армиясын қолдана отырып, басқа әскерлермен байланыстан аулақ ұстап біріктіру керек еді. Ол Рим папасының Римге номиналды билік етуі керек, бірақ толық рухани тәуелсіздікке ие болуы керек, Италияның астанасы басқа жерде орналасуы керек, ал римдіктер Италия азаматтары болуы керек деп есептеді. Ол 1864 жылғы қыркүйекте Италия үкіметі мен папа арасындағы келісімді қатысты сынады. Д’Азеглионың өмірінің соңғы жылдары негізінен Каннеро вилласында өтті, онда ол өзінің естеліктерін жазды. Ол 1866 жылдың 15 қаңтарында Туринде қызбадан қайтыс болды.
For the next four years he lived modestly at Turin, devoting himself once more to art, although he also continued to take an active interest in politics. Cavour continued to consult him. In 1855 d'Azeglio was appointed director of the Galleria Sabauda. In 1859 he was given various political missions, including one to Paris and London to prepare the basis for a general congress of the powers on Italian affairs. When war between Piedmont and Austria appeared inevitable, he returned to Italy and was sent by Cavour as royal commissioner to Romagna, whence the papal troops had been expelled. After the Armistice of Villafranca, d'Azeglio was recalled with orders to withdraw the Piedmontese garrisons, but saw the danger of allowing papal troops to reoccupy the province, and after a severe struggle left Bologna without the troops and interviewed the king. The latter approved of his action and said that his orders had not been accurately expressed; thus Romagna was saved. That same year d'Azeglio published a pamphlet in French entitled De la Politique et du droit chrétien au point de vue de la question italienne, with the object of inducing Napoleon III to continue his pro Italian policy. Early in 1860, Cavour appointed him governor of Milan, evacuated by the Austrians after the Battle of Magenta, a position which he held with great ability. However, disapproving of the government's policy with regard to Garibaldi's Expedition of the Thousand and regarding the occupation by Piedmont of the Kingdom of the Two Sicilies as inopportune, he resigned office. The deaths of his two brothers in 1862 and of Cavour in 1861 caused d'Azeglio great grief; he subsequently led a comparatively retired life, but continued to take part in politics, both as deputy and writer, his two chief subjects of interest being the Roman question and the relations of Piedmont (now the Kingdom of Italy) with Mazzini and the other revolutionaries. In his opinion Italy needed to be unified using the Franco Piedmontese army alone, avoiding any connection with the other armies. He continued to hold that the pope should enjoy nominal sovereignty over Rome with full spiritual independence, with the capital of Italy being established elsewhere but the Romans being Italian citizens. He strongly disapproved of the September Convention of 1864 between the Italian government and the pope. The last few years of d'Azeglio's life were spent chiefly at his villa of Cannero, where he wrote his memoirs. He died of fever in Turin on 15 January 1866.
Саясатшы ретінде рөлі
Д'Азеглио 1848-1849 жылдардағы төңкерістердің салдарынан туған дүрбелеңнен кейін Пьемонтты жаңаруда маңызды рөл атқарды. Ол Италия халқы туралы нашар пікірде болды, олардың "20 пайызы ақымақ, ұры және батыл, 80 пайызы ақымақ, адал және ұяң, ал мұндай халыққа лайықты үкіметтің өзі болады" деді. Ол 1849 жылы тәжірибесіз және ынтасы жоқ болса да, премьер-министр болды. Парламенттегі пікірталастар оны жалықтырды, бірақ ол күтпеген қабілеттерге ие болды: ол адал және көреген, ел ішінде де, шетелде де зор құрметке ие болды, оның патшалығында парламенттік жүйені бекіту үшін өте маңызды болған даналық пен салмақтылықты көрсетті. Ол патшаны конституциялық үкіметті қабылдауға көндірді, бірақ патша парламенттің араласуынсыз әскери және сыртқы саясатты өз бақылауында ұстау құқығын сақтап қалды.
D'Azeglio played a significant role in the rehabilitation of Piedmont after the chaos of the 1848–49 revolutions. He had a low opinion of the people of Italy, who, he declared "were 20 per cent stupid rascally and bold, 80 per cent stupid, honest and timid, and such a people has the government it deserves." He became Prime Minister in 1849, despite a lack of experience or enthusiasm. Bored by debates in Parliament, he had unexpected strengths: He was honest and clear sighted, widely admired both at home and abroad, displaying wisdom and moderation that were crucial for consolidating the parliamentary system in his kingdom. He convinced the king to accept constitutional government, with the proviso the King could control military and foreign policy without parliamentary interference.
Жазбалар мен басылымдар
Газет мақалалары мен памфлеттерден басқа, д’Азеглионың ең маңызды еңбектері – «Этторе Фиерамоска» (1833) және «Николо деи Лапи» (1841) атты екі романы, сондай-ақ «I Miei Ricordi» (Д’Азеглио естеліктері, 1867 ж.) деген тақырыптағы автобиографиялық естеліктерінің жинағы. Бұл еңбек 1866 жылы, оның қайтыс болғаннан кейін жарияланған, бірақ өкінішке орай, толыққанды емес. Оның естеліктерінен алынған бір цитата: «L'Italia è fatta. Restano da fare gli italiani», бұл сөздер көбінесе «Италия жасалды. Енді итальяндықтарды жасау керек» деп аударылады. Оның пейзаж суреттері Сальваторе Мацца мен Луиджи Рикардиге ықпал еткен.
Besides a variety of newspaper articles and pamphlets, d'Azeglio's chief works are the two novels Ettore Fieramosca (1833) and Niccolò dei Lapi (1841), as well as a volume of autobiographical memoirs entitled I Miei Ricordi (D'Azeglio Memoirs – p. 1867), a work published after his death, in 1866, but unfortunately incomplete. A quote from his memoirs is "L'Italia è fatta. Restano da fare gli italiani", translated colloquially as "We have made Italy. Now we must make Italians." His landscape paintings influenced Salvatore Mazza and Luigi Riccardi.
Жады
1831 жылы Туриндегі өзінің туған қаласында құрылған беделді Liceo classico кейіннен оның құрметіне қайта аталды. Лицео классико Массимо д'Азеглио итальян тарихында автор Примо Леви, романист Чезаре Павезе, сценарист Туллио Пинелли және баспагер Джулио Эйнауди (болашақ президент Луиджи Эйнаудидің ұлы), Норберто Боббио, жазушы және мұғалім Леоне Гинцбург сияқты антифашистік зиялылардың ана мектебі ретінде маңызды орынға ие. Италияның Пулья аймағында Д'Азеглио атымен аталатын мәдени ұйым ұйымдастырған поэзия байқауы бар.
A prestigious Liceo classico founded in 1831 in his hometown of Turin was later renamed in his honour. The Liceo classico Massimo d'Azeglio has a notable place in Italian history as the alma mater of author Primo Levi, novelist Cesare Pavese, screenwriter Tullio Pinelli, and anti fascist intellectuals such as publisher Giulio Einaudi (son of future President Luigi Einaudi), Norberto Bobbio, and writer and teacher Leone Ginzburg. There is a poetry contest organized by a cultural organization in Puglia (Italian region) named after D'Azeglio.
Құрметтер
Леопольд орденінің Үлкен кордоны, 1851 жыл. Әулие Маврикий және Лазарь орденінің Ұлы крестінің иесі.
Grand Cordon of the Order of Leopold, 1851. Knight Grand Cross of the Order of Saints Maurice and Lazarus.