Кіріспе

Италиялық саясаткер (1826–1903)

Джузеппе Занарделли (29 қазан 1826 – 26 желтоқсан 1903) – итальяндық құқықтанушы және саяси қайраткер. Ол 1901 жылдың 15 ақпанынан 1903 жылдың 3 қарашасына дейін Италияның премьер-министрі қызметін атқарды. Өте шешен сөйлеуші болған ол, сонымен қатар масондықтардың Ұлы шебері де болды. Ломбардия буржуазиясын ұсынып тұрған Занарделли 19 ғасырдың классикалық либерализмін бейнеледі, ол сайлау құқығын кеңейтуге, антиклерикализмге, азаматтық бостандықтарға, еркін саудаға және еркін экономикалық саясатка берілгендігімен ерекшеленді. Ол өзінің ұзақ саяси мансабында сана бостандығы мен ажырасуды ынталы түрде қолдағандардың бірі болды.

Ерте өмір

Джузеппе Занарделли 1826 жылғы 29 қазанда Брешияда (Ломбардия) дүниеге келді. Ол Италия бірігу дәуірі (Risorgimento) кезінде, 1848 жылғы Австрия империясы мен Сардиния корольдігі арасындағы Бірінші итальян тәуелсіздік соғысында еріктілер корпусындағы жауынгер болды. Новара шайқасында жеңіліс тапқаннан кейін ол заң оқу үшін Пизаға барып, кейін Брешияға оралып адвокат болды. Біраз уақыт заң оқыту арқылы ақша тапты, бірақ австриялық полиция оны мазалады және баспасөзде австриялықтарды қолдайтын мақалалар жазудан бас тартқаны үшін оқытуға тыйым салды. 1859 жылы ол Швейцарияға қашуға мәжбүр болды. Луганоға көшіп барғанмен, Екінші итальян тәуелсіздік соғысында Брешиядағы көтерілісті ұйымдастыру үшін үлгеріп қайтып, Джузеппе Гарибальдиді қалада құрметпен қарсы алды. Алпыс аңшылар (Cacciatori delle Alpi) құрамына енген ол Виллафранка келісіміне дейін сол аймақта қалды. Ломбардия Пьемонтқа қосылғаннан кейін ол Туриндегі парламентке сайланды.

Үкіметте

1876 жылы ол Агостино Депретистің бірінші үкіметінде қоғамдық жұмыстар министрі, ал 1878 жылы Бенедетто Каироли үкіметінде ішкі істер министрі болды. 1878 жылдың желтоқсанында Каиролимен бірге қызметтен алынған ол, 1881 жылы Депретис үкіметімен Әділет министрі болып қайтадан билікке оралды және коммерциялық кодексті аяқтауға қол жеткізді. Замандас еуропалық заңгерлер бұл кодексті үлкен жетістік деп бағалады. 1894 және 1896 жылдары палата төрағасы болып сайланған ол, 1897 жылдың желтоқсанында Антонио ди Рудини үкіметінде Әділет министрлігін қабылдады, бірақ келесі көктемде әріптесі Эмилио, Висконти Венеста маркизымен 1898 жылдың мамырындағы Бава Бекарис қырғынының қайталануын болдырмау үшін қажетті шаралар бойынша туындаған келіспеушіліктерге байланысты отставкаға шықты.

Премьер-министр

Палата төрағалығына қайта оралған соң, ол генерал Луиджи Пеллукс үкіметі ұсынған саяси белсенділікті және сөз бостандығын шектеуге бағытталған Қоғамдық қауіпсіздік туралы заңға (1899–1900) қарсы бұрмалау науқанына қатысу үшін лауазымын тастады. Жиолитти Занарделли басқаруындағы ішкі істер министрі болды және іс жүзінде басшылыққа ие болды. Занарделли өзінің назарын оңтүстік мәселесіне шоғырландырды: 1902 жылдың қыркүйегінде Италияның ең кедей аймақтарының бірі саналатын Базиликата арқылы саяхат жасап, Меццоджиорнодағы проблемаларды өз көзімен көрді. Занарделли өзінің соңғы мерзімінде көп нәрсеге қол жеткізе алмады, себебі денсаулығы күрт нашарлады. Оның ұсынған Ажырасу туралы заң жобасы палатада мақұлданғанмен, елдің күшті қарсылығына байланысты кері тартылуға мәжбүр болды. Ол 1903 жылдың 21 қазанында басқарудан зейнеткерлікке шықты, ал оның орнына Жиолитти премьер-министр болды. : Осман орденінің Ұлы кордоны – 1902 жылдың қыркүйегі – Италияның Regia Marina эскадрильясының Константинопольге сапары барысында. : Құрметті легионның Үлкен кресті – 1902 жылдың қарашасы – «Франция мен Италия арасындағы жақсы қарым-қатынастың куәсі ретінде».