Кіріспе

Грузин композиторы (1935–2019)

Гия Канчели (; 10 тамыз 1935 – 2 қазан 2019) – грузин композиторы. Ол Тбилисиде, Грузияда дүниеге келген, бірақ Бельгияда тұрды. 1991 жылы КСРО тарағаннан кейін Канчели алдымен Берлинде, ал 1995 жылдан бастап Антверпенде өмір сүрді, онда Корольдік Фламанд Филармониясының тұрақты композиторы болды. Ол 84 жасында туған қаласы Тбилисиде қайтыс болды.

Жұмыс

Симфонияларында Канчелидің музыкалық тілі көбінесе минорлық мелодияның баяу үзінділерінен тұрады, олар ұзын, тыныш, қайғылы скрипкалық диссонанстарға қарсы қойылады. Родион Щедрин Канчелиді "максималисттік мінезге ие аскет; ұстамды Везувий" деп сипаттаған. Канчели жеті симфония жазды, сондай-ақ ол "Желмен айрылысқан" деп аталатын виола мен оркестрге арналған литургияны жазды. Оның Төртінші симфониясы 1978 жылдың қаңтарында Юрий Темирканов басқаратын Филадельфия оркестрімен АҚШ-та алғаш рет орындалды, бұл АҚШ-та кеңестік мәдениетке қарсы мәдени тоңдырудан көп бұрын болды. "Гласность" Канчелиге қайтадан танымалдыққа ие болуға мүмкіндік берді, ол жиі тапсырыстар ала бастады, сондай-ақ Еуропа мен Солтүстік Америкада концерттер берді. Халықаралық аренада Лера Ауербах, Денис Рассел Дэвис, Янсуг Кахидзе, Гидон Кремер, Юрий Башмет, Ким Кашкашиан, Мстислав Ростропович және "Кронос" квартеті қолдауымен Канчелидің шығармаларының әлемдік премьерасы Сиэтлде, ал Курт Масур басқаратын Нью-Йорк филармониясында өтті. Ол тұрақты түрде тапсырыстар алуын жалғастырды. Оның жаңа шығармаларының жазбалары, әсіресе ECM лейблінде, үнемі жарық көреді. Оның "Стикс" атты шығармасы соло виола, хор және оркестр үшін жазылған. Бұл оның достары Авет Тертерян мен Альфред Шниткеге деген қоштасуы, олардың есімдері хордың белгілі бір бөлігінде айтылады. Екі он жыл бойы Тбилисидегі Руставели театрының музыкалық жетекшісі болды. Ол "Руставели" театрының режиссері Роберт Струамен бірлесіп "Тірілерге арналған музыка" операсын жазды, ал 1999 жылдың желтоқсан айында опера Веймардағы Германия ұлттық театрында қайта қойылды. Ол Георгий Данелияның "Kin-dza-dza!" (1986) ғылыми-фантастикалық фильмі мен оның 2013 жылғы анимациялық нұсқасына музыка жазды.