Кіріспе
Камерун аймағының Шығыс аймағы Камерун Республикасының оңтүстік-шығыс бөлігін құрайды. Орталық Африка Республикасы шығыстан, Конго оңтүстіктен, Адамава аймағы солтүстіктен және Орталық және Оңтүстік аймақтары батыстан шектеседі. 109 002 км² аумағымен елдегі ең үлкен және ең сирек қоныстанған аймақ болып табылады. Тарихи тұрғыдан алғанда, Шығыс аймағының халқы Камерун аумағында елдің басқа этностық топтарынан бұрын қоныстанған, алғашқы тұрғындары Бака (немесе Бабинга) пигмейлері болған. Шығыс аймағында өнеркәсіп өте аз дамыған, негізгі экономикалық қызметтері – ағаш өңдеу, ағаш және кен өндіру. Көптеген тұрғындары көбінесе өздерін-өздері асықтауға бағытталған шаруашылықпен айналысады. Осы себепті аймақтың саяси маңызы төмен және Камерун саясаткерлері оны көбінесе назардан тыс қалдырады. Бұл, сондай-ақ провинцияның даму деңгейінің төмендігі оны "ұмытылған провинция" деп атауға әкеп соқты. Оңтүстік-батыс аймағы мұнай, ағаш және плантациялар сияқты табиғи ресурстарға ең бай.
The East Region occupies the southeastern portion of the Republic of Cameroon. It is bordered to the east by the Central African Republic, to the south by Congo, to the north by the Adamawa Region, and to the west by the Centre and South Regions. With 109,002 km2 of territory, it is the largest region in the nation as well as the most sparsely populated. Historically, the peoples of the East have been settled in Cameroonian territory for longer than any other of the country's many ethnic groups, the first inhabitants being the Baka (or Babinga) pygmies. The East Region has very little industry, its main commerce consisting of logging, timber, and mining. Instead, the bulk of its inhabitants are subsistence farmers. The region is thus of little political import and is often ignored by Cameroonian politicians. This coupled with the low level of development in the province have led to its being dubbed "the forgotten province". The southwest region is the most endowed with natural resources like oil,timber and plantain plantation
Жер
Шығыс топырағы негізінен темірге бай және қызыл түсті. Аймақтың оңтүстік үштен екі бөлігі гнейс, шист, мика және мигматит сияқты метаморфтық жыныстардан құралған. Бірақ, Бертуа деңгейінен солтүстікке қарай жылдам қозғалғанда, гранит топырақтың басым құрауышына айналады. Аймақ өсімдіктерге толы болғанымен, ылғалды климаттан туындаған сіңіру салдарынан тыңаймаған. Шығыс жері күнде тез қатты, сондықтан оны мұқтаж халықтар құрылыс материалы ретінде жиі пайдаланады.
Су бұру
Өңірде бірнеше өзен жүйесі бар: Nyong, ол орталық-батыс аймақты кезеді, Dja оңтүстік-батыста, Lom солтүстік-шығыста, Kadéï солтүстік-батысты кезеді, Boumba орталық және оңтүстік-шығыста, ал Sangha және Ngoko оңтүстік-шығыстың бір бөлігін кезеді және тиісінше Орталық Африка Республикасымен және Конгомен шекара құрайды. Көптеген өзендер өздерін қоршаған аңғарларды жасаған. Аймақтың өзендерінің еңісі шамалы, жаңбыр маусымында су тасқыны болуы мүмкін. Lom және Nyong өзендері соңында Атлант мұхитына құяды. Шығыстағы барлық өзендер Конго өзенінің бассейнінің бір бөлігін құрайды.
Көңіл көтеру
Шығыс аймақтың дерлік барлық аумағы елдің оңтүстік-шығыс жартысын құрайтын Оңтүстік Камерун үстіртінде жатыр. Сондықтан биіктік теңіз деңгейінен 500 мен 1000 метр аралығында өзгереді, бірақ оңтүстік-шығыстағы Джа, Бумба, Санга және Нгоко өзендері төңірегіндегі 200-ден 500 метрге дейінгі төмен жазықтар бұл көрсеткіштен төмен. Жер көбінесе біркелкі, көлбеу төбелерден тұрады, олар пішінімен сол жеміске ұқсағандықтан "жартылай апельсин" деп аталады.
Климат
Шығыс А типіндегі ылғалды экваторлық климатқа (Гвинея типіндегі климат деп те аталады) ие, яғни ол жоғары температураны (орташа 24°C) және дәстүрлі маусымдардың болмауын бастан кешіреді. Оның орнына, желтоқсаннан мамырға дейін ұзақ құрғақшылық, мамырдан маусымға дейін аз жауынды, шілдеден қазанға дейін қысқа құрғақшылық, ал қазаннан қарашаға дейін мол жауынды кезеңдер бақыланады. Ылғалдылық және бұлтты жағдай салыстырмалы түрде жоғары, ал жауын-шашынның орташа мөлшері жылына 1500–2000 мм құрайды, бірақ ең шеткі шығыс және солтүстік аймақтарда ол сәл төмендеу.
Өсімдіктер мен жануарлар әлемі
Бұл аймақтың төменгі үштен екі бөлігін жаңбырлы орман алып жатыр, ал оңтүстікке қарай жылған сайын орман тығыздығы арта түседі. Орман дибету, эбоний, ироко, махоган, обече және сапелли сияқты мәңгі жасыл жапырақты ағаштардан тұрады, олардың кейбіреулері 70 метрден астам биіктікке жетеді. Сондай-ақ, көптеген папоротниктер мен орхидеялар да кездеседі. Бұл орман бірнеше деңгейге бөлінген. Бірінші деңгей – тура өсетін, қалың тамырлы, орташа биіктігі 40 метр болатын ағаштардан құралған. Одан кейін, жапырақтары жоғары орналасқан, кішірек және жіңішке ағаштар өседі. Жер бетінде сирек шөптер мен басқа да өсімдіктер таралған. Елді мекендер мен жолдарға жақын аумақтарда адамдар ірі ағаштарды кесіп, орман төңірегін тікелей күн сәулесіне ашып, қалың өсімдіктердің өсуіне жағдай жасаған. Облыстың жоғарғы үштен бір бөлігі (шамамен Бертуа және Батури ендіктерінен басталады) ылғалды, орманды саваннамен ерекшеленеді. Бұл жерде ағаштар аз, бірақ олардың биіктігі 20 метрге жете алады. Камерун үкіметі шығыс аймағында төрт орман және аң қорығын құрды: провинцияның оңтүстік-батысында Джа қорығы (Réserve du Biosphère de Dja), Оңтүстік провинцияға дейін созылатын, Лобеке паркі (Parc National de la Lobéké), Бумба Бек қорығы (Réserve de Boumba Bek) және оңтүстік-шығыста Нки қорығы (Réserve de Nki). Пангар Джерем қорығы (Réserve Pangar Djerem) аймақтың солтүстік-батысындағы Гвинея саваннасының ең орманды бөліктерін қорғайды және Адамава аймағына дейін созылады. Жануарлар әлемі бай және алуан түрлі. Орманды көптеген маймыл түрлері, сондай-ақ Камерунның соңғы гориллалары мен шимпанзелері мекендейді. Әртүрлі түрдегі жабырлар мен құстар, сонымен қатар түрлі кеміргіштер де көптеп кездеседі. Бұл аймақта әлі де бірнеше орман пилдері тіршілік етеді. Осы жануарлардың көптеген түрлері орманды жою және ет сату салдарынан жойылу қаупіне тап болған.
Елдестіру үлгілері
1987 жылы Шығыс аймағында 517 198 адам тұрды, және ол Камерунның он аймағының ең сирек қоныстанған аймағы болып қалады. Аймақтың көп бөлігінде халық тығыздығы шаршы километрге бес адамнан кем. Бұл негізінен аймақтың тығыз орманды болуының салдарынан туындайды, ол қоныстануға кедергі келтіреді және масалар мен қара құрттар сияқты ауру тарататын жәндіктердің көбеюіне жағдай жасайды. Бұл факторлар Шығыс аймағын үкіметтік емес ұйымдар мен Камерун үкіметі үшін дамытуға тартымсыз етеді, бұл өз кезегінде аймаққа көбірек адамдардың қоныстануына одан әрі тосқауыл қояды. Сондықтан халықтың көп бөлігі аймақты кесіп өтетін бірнеше маңызды жолдар бойындағы ауылдар мен қалаларда шоғырланған. Осы жолдар бойында халық тығыздығы шаршы километрге 20 адамға дейін, ал Бертуа-Батури дәлізінде 20-60 адамға дейін жетеді. Банту халқының дәстүрлі үйі – ағаш қаңқаға орнатылған күнде кептірілген кірпіштен салынған төртбұрышты үй. Раффия пальмасының жапырақтары әдетте үйдің жабыны ретінде қолданылады, бірақ қазір металл шатырлар жиірек кездеседі.
Адамдар
Шығыс тұрғындарының көпшілігі фулани (фулбе) және әртүрлі банту тайпаларының мүшелері. Олар жиынтығында Бети Пахуин (Бéти Пахуин), Фанг Бети немесе жай ғана Фанг деп белгілі. Бұл топтардың бәрі Бети тілінің түрлі диалектілерінде сөйлейді. Шығыс аймағының көп бөлігі банту текті деп есептеледі. Екінші ең көп саны – аумақтың солтүстік бөлігін мекендейтін әртүрлі Адамава-Убанги тайпалары. Соңында, пигмейлер де маңызды халықты құрайды. Шығыс халықтарының көпшілігі өздерінің ерекше тілдерінде сөйлейді, бірақ білімді адамдар көбінесе француз тілін де біледі. Бомвали, Булу, Кол, Мбонга және Вуте сияқты кішкентай тілдер де қолданылады. Шығыс халқының басым бөлігі мұсылман, сонымен қатар анимистік сенімдер де кең таралған, көбінесе христиандықпен қатар ұсталады. Шығыста, әсіресе Адамава провинциясына жақын аймақтарда христиандардың үлесі де жоғары.
Банту
Макаа-Нжем тілдерін сөйлейтін халық – бұл аймақтағы банту тайпаларының ең ірі тобы. Мака тайпасы осы топтың көпшілігін құрайды және Орталық аймақпен шекаралас батыс аумақтарының көп бөлігін, соның ішінде Абонг Мбанг, Нгелемендука және Думе қалаларын қамтиды. Баджве тайпасы Мессаменаға қарай орналасқан, оңтүстікке қарай созылатын аумақты мекендейді. Нзиме тайпасы Абонг Мбангтан оңтүстікке қарай жүретін жол бойындағы Миндуру және оның төңірегінде тұрады. Осы жолдың оңтүстігінде Нжем тайпасы орналасқан, олардың аумағына Ломье, Зулабот, Звадиба және Нгоила елді мекендері кіреді. Мпо тайпасы Нделе Йокадаума жолын және одан салатын қосымша жолдарды, сондай-ақ Конгомен шекараның көп бөлігін алып жатыр. Мпоман тайпасы Йокадумадан оңтүстікке қарай Локомода шағын анклавқа ие, ал Кунбабег тайпасы Мпо Мпоман аумағының батысында тұрады. Бұл тайпалардың барлығы дерлік ерекше, бірақ бір-бірімен тығыз байланысты тілдерде сөйлейді. Аймақтың әкімшілік орталығы Бертуа дәстүрлі Гбая тайпасының елді мекені болғанымен, бүгінде аймақта Баки, Пори, Бажем және Ква тайпалары сияқты бірнеше тайпалар өкілдік табады. Лом және Джеремаймағының оңтүстік-батыс бөлігі, одан батысқа қарай, Эки тайпасымен қоныстанған, олардың Орталық аймақта кең аумақтары бар. Доммеден Гонгаға дейінгі жол бойындағы шағын аудандар Квакум және Пори тайпаларына тиесілі. Кака тайпасы Кадей өзенінің оңтүстігінде және батысында тұрады, ал Батури және Нделеледе олардың маңызды орталықтары орналасқан. Багето тайпасы Нделеледен оңтүстікке қарай жерлерге ие.
Адамва-Убанги
Гбаялар – шығыстағы ең көп саны бар Убанги тобы, олар Лом және Джеремаймақтарының көп бөлігін (Бертуаны қоса алғанда) және Кадей өзені бойындағы Кадей аймағының үштен бірін қамтиды. Оларда Гари Гомбо және Джампиел ауылдары сияқты кішігірім елді мекендер де бар. Куолар аймақтың соңғы солтүстік-шығыс бөлігін, оның ішінде Вендоканы мекендейді. Гбете (Кепере) халқы Бертуаның солтүстік-батысында, Белабодан батысқа қарай Янгамоға дейінгі аумақта тұрады. Банганту халқы аймақтың оңтүстік-шығыс бөлігінде, Йокадума-Молундю тас жолының шығысында орналасқан.
Бака пигмелері
Ал қалған аймақты, қалың орманға толып, жолдармен қамтылмаған жерді бака, бабайя немесе бабинга пигмейлері мекендейді. Дәстүрлі түрде аң аулап, жинаумен айналысқан бакалар, соңғы кезде баңту көршілерімен сауда жасап, жабайы жануарларды егін немесе металл құралдарына айырбастайды. Алайда, бұл қарым-қатынас әрқашан теңдікке негізделмейді, кейде баңтулар бакаларды пайдаланып, олардан еңбек күшін талан-таражға салады немесе олардың жерін ағаш өңдеу компанияларына ешқандай өтемақысыз береді. Камерун үкіметі бакаларды тұрақты елді мекендер құруға ынталандыруға тырысып келеді, және аймақта бірнеше пигмей ауылдары бар. Дегенмен, бакалардың көп бөлігі көшпелі өмір салтын сақтап, жапырақтар мен таяқтардан уақытша баспаналар құрып тұрады. Бакалардың дәстүрлі тіршілік салтын тоқтатуға ең зор әсер ететін фактор – аралас некелер мен көршілес тайпаларға ассимиляциялану.
Ауыл шаруашылығы
Өңір тұрғындарының басым көпшілігі көрістік шаруашылықпен айналысады. Басты егістер – Бертуа мен Батуридің оңтүстігінде плантандар, ал солтүстігінде жүгері. Фермерлер сонымен қатар банан, жер жаңғағы, кокоям, маниок, ананас, апельсин, манго және ямс сияқты көптеген басқа да дақылдарды аз көлемде өсіреді. Тығыз орман және цеце шыбығының болуы ірі қара мал өсіруге кедерілдік келтіреді, бірақ тұрмысқа жәрдемдесу үшін шошқа, қой, ешкі, үйрек, тауық, сондай-ақ солтүстік-шығыста жылқы мен есектер өсіріледі. Мал шаруашылығын дамыту және пайдалану ұйымы провинцияның солтүстік-шығысындағы Ндокайода заманауи мал фермасын басқарады. Фермалар көбінесе орманның арасындағы кеңістіктерге орналасқан шағын шаруашылықтар болып табылады. Фермерлер құрғақ маусымда балта және пышақ сияқты дәстүрлі құралдарды қолдана отырып, жерді тазартады. Содан кейін жер өртеліп, манго немесе алма сияқты жеміс ағаштарын сақтауға көңіл бөлінеді. Жаңбыр маусымының басында дәмдеуіштер мен қарапайым көкөністер үйге жақын жерге отырғызылады, ал кокоям мен маниок сияқты түбірлі дақылдар үлкен учаскелерде, плантандармен бірге орналастырылады. Шаруашылықтарда мал тыңайтқышы тыңайтқыш ретінде қолданылады. Дақылдар келесі құрғақ маусымның басында жиналады. Бұл күйдіру және отырғызу әдісі қысқа мерзімде жоғары өнімділікке мүмкіндік береді, бірақ топырақты тез тозытады. Сондықтан шаруашылықтар әдетте екі-үш жыл сайын көшіріледі, ал осылайша кептірілген жерлерге он жылға дейін тыныс беру қажет. Алайда, Шығыстың төмен халық тығыздығы бұл жағдайда көбінесе қиындықтар тудырмайды. Коммерциялық дақылдар да бар. Какао мен кофе Абонг Мбанг, Бертуа және Йокадума аудандарында, сондай-ақ осы аудандардың оңтүстігіндегі тығыз орманды жерлерде пайда табу үшін өсіріледі. Темекі Батуридің солтүстігіндегі жазықтарда өсіріледі. Шығыста ірі көлемдегі коммерциялық мал шаруашылығы жоқ, бірақ Камерунның солтүстік аймақтарынан келген мал Яундедегі нарыққа бара жатқанда провинция арқылы өтеді.
Аң аулау және жинау
Егін шаруашылығы көбінесе аң аулау және жинаумен толықтырылады, әсіресе ауылдық жерлерде. Шындығында, провинцияның пигмейлері арасында осы қызметтерге баса назар беріледі. Әр түрлі жабайы өсімдіктерді жинау көбінесе әйелдердің жұмысы болса, аң аулау еркектермен жүзеге асырылады, олар садақ-жебе, найза, үрлемелі мылтық және тұзақтар сияқты дәстүрлі құралдарды пайдаланады. Сонымен қатар, қазіргі заманда оттық қарулар жиі қолданылады. Көбінесе аң аулау шағын көлемде жүргізілсе де, кейде ірі масштабты әдістер де қолданылады. Мұндай ірі ауларда адамдар олжаны қуып шығару үшін орман немесе даланың бір бөлігін өртеп жібереді. Басқа аңшылар немесе иттер жануарларды қорқытып, қарулы адамдарға қарай қашуға мәжбүр етеді, содан кейін олар оларды өлтіреді.
Өнеркәсіп
Шығыстың басты саласы – орман шаруашылығы. Аймақта кең аумақты орман бар, және Африка мен Еуропа компаниялары оны кеңінен пайдаланды. Бірақ, орманды пайдаланудың қарқыны соншалық, ағаш өңдеу компаниялары Орталық Африкаға тереңірек еніп, жарамды ағаштарды іздеуге мәжбүр болды. Осының салдарынан, бұрын Камерунда жүзеге асырылған ағаш кесудің көп бөлігі Конго және Орталық Африка Республикасы сияқты көрші елдерге көшті. Үлкен ағаш тасымалдау машиналары әлі де шығыс арқылы Камерун порттарына қатынайды, және ағаш өңдеу саласы болмағанда, шығыс қазіргі шағын көлік желісіне ие болмас еді. Шығыс – Белабо, Димако және Миндуру маңында орналасқан бірнеше ағаш өңдеу орталықтарының да мекені. Соңғы жылдары іздеушілер Батаре-Оя жанынан алтын, Ломье жанынан кобальт, ал басқа аймақтардан темір мен алюминий кендерін тапты. Компаниялар содан бері осы ресурстарды да игеруге кірісті. Басқа салалардың үлесі әлдеқайда аз, мысалы, Бертуада орналасқан жер жаңғағы майын өндіруші зауыт.
Көлік
Шығыстың кең аумақтылығына қарамастан, көлік инфрақұрылымы өте шектеулі. Жекеменшік орман шаруашылығы жолдарынан басқа, провинция бойынша саяхаттау мүмкіндігі тек аумақты қамтитын үш негізгі жол арқылы ғана мүмкін. Олардың біріншісі – №10 ұлттық жол, Яундеден шығысқа қарай басталып, Орталық провинциямен шекарадағы Айос қаласынан өтеді, содан кейін Абонг Мбанг, Думе, Димако, Бертуа және Батури қалалары арқылы өтіп, Орталық Африка Республикасымен шекарадағы Ндэлеле тұсында оңтүстікке бұрылып, Гари Гумбо және Йокадума қалаларынан өтеді де, конго шекарасындағы Молундуда аяқталады. Тағы бір маңызды жол Абонг Мбангтан басталып, Миндауру арқылы Ломьеге дейін оңтүстікке қарай созылады. Бұл жолдардың ешқайсысы асфальтталмаған, сондықтан провинцияның көп бөлігінде жол жағдайлары маусымға қарай өзгереді. Провинция арқылы өтетін үшінші негізгі бағыт – Бертуадан Орталық Африка Республикасымен шекарадағы Гаруа Булайға дейінгі жол. Бұл жол 1997 жылы Еуропалық Одақ қаражатымен асфальтталды. Бұл бағыттардағы жалғыз қоғамдық көлік – жеке меншіктегі буш таксилері немесе GIC (француз тілінде "ортақ бастама тобы" деген мағынаны білдіретін аббревиатура) деп аталатын жеке топтар басқаратын шағын автобустар. Шығысқа Camrail мемлекеттік теміржол жүйесі арқылы да қол жеткізуге болады. Пойыз Дуала және Яундеден келіп, Шығыс облысындағы Белабодан өтіп, Адамуа облысындағы Нгаундереге дейін солтүстікке қарай жүреді. Бертуада мемлекеттік Camair желісінің құрамына кіретін өңірлік әуежай бар, бірақ ол 2003 жылдан бері пайдаланылмайды. Сонымен қатар, жаңбырлы маусымда Ньонг өзенімен Абонг Мбангтан Орталық провинциясындағы Мбалмайо қаласына дейін жүзуге болады.
Туризм
Аймақтың шалқай орналасуы мен ішінде саяхаттаудың қиындығына байланысты, Шығысқа туристер сирек келеді. Дегенмен, бұл аймақта үлкен, көбінесе тиіспеген жаңбырлы орман алқаптары бар, ал Экофак және Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры сияқты үкіметтік емес ұйымдар соңғы жылдары аймақты экологиялық туризм үшін қолайлы бағытқа айналдыруға күш салып келеді. Олардың күш-жігері Шығыстың ұлттық парктері мен орман қорықтарына, әсіресе Дья қорығына шоғырланған. Мысалы, 2003 жылы CIAD және басқа да үкіметтік емес ұйымдар гориллаларды үйрету жобасын бастады, осы арқылы туристерге жануарларды табиғи ортада көру үшін камерамен бірнеше метрге жақындау мүмкіндігі туды. Бірақ, үкіметтік сыбайлас жемқорлық осы бастаманы тоқтатуға себеп болды. Сондай-ақ, аңшылар осы қорықтарда аң аулауға мүмкіндік алады.
Білім
Шығыс айманында мектепке қатылу деңгейін анықтау қиын, бірақ қалаларда ауылдарға қарағанда көбінесе жоғары болады. Бастауыш мектептер салыстырмалы түрде кеңінен тараған, алайда аймақтағы орта мектептердің көп бөлігі ірі ауылдарда немесе қалаларда орналасқан. Осының салдарынан, шалғайдағы ауылдардан келген оқушылар мектепке қатысу үшін ұзақ жол жүруге, туыстарының үйінде тұруға немесе оқу жылына жатақхана жалдауға мәжбүр. Бұған қоса, мектеп төлемдері көптеген отбасыларды балаларын білім алуға жіберуден бас тартуға итермелейді.
Денсаулық
Шығыстағы тығыз орманды аймақтар мен экваторлық климаттың салдарынан, тропикалық аурулар көптеп таралған. Олардың арасында ең маңыздысы – безгек, ол аймақтағы өлім-жітімнің басты себебі болып табылады. Денге қызбасы, филярия, тайфус және туберкулез де эндемикалық аурулар болып саналады. 1997 және 1998 жылдары денсаулық сақтау мамандары Нгоила маңындағы оңтүстік-батыста Эбола вирусы болуы мүмкін инфекцияның ошақтарын тіркеді. Алайда, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы қазіргі таңда бұл "қанды диареяның" шын мәнінде сол вирус екеніне күмәндануда. Сахара төменгі Африканың көп бөлігіндегідей, Шығыста да нашар санитарлық жағдай адамдардың ауруға шалдығуының басты себебі болып табылады. Осы арқылы таралатын ауруларға шистосомоз, бруцеллез, гепатит А, амебалық дизентерия, бактериялық дизентерия және лямблиоз жатады. Соңғы жылдары Шығыс аймағы ЖИТС эпидемиясындағы рөлімен ерекше назарға ілікті. Бұл, негізінен, аймақтың ағаш тасымалдау көліктері үшін көліктік торап ретінде қызмет етуіне байланысты. Көліктік желіге қоса, Чад-Камерун құбыржолының салынуы осы бағыттардағы секс-индустрияның өркендеуіне ықпал етті, провинцияның жол бойындағы барлық қалалар мен ауылдарда кәсіби секс-қызметкерлер жұмыс істейді. Үкімет мәліметтері бойынша, осы ағаш тасымалдау көліктерін жүргізетіндердің арасында ВИЧ жұқтырғандардың көрсеткіші шамамен 18%-ды құрайды, ал секс-қызметкерлердің арасында бұл көрсеткіш 30%-ға жетеді. 1980-ші жылдарда Камерун ауруханаларының санын және сапасын арттыруға бағытталған үкіметтік шаралар аймақтағы денсаулық сақтау жүйесін қолжетімді етті. Дегенмен, ауруханалар мен емханалардың көп бөлігі ірі қалаларда орналасқан, сондықтан көп жағдайда ауыр науқастар ем алу мүмкіндігінен айырылады. Шығыста дәстүрлі медицина да кеңінен таралған, және көптеген адамдар түрлі ауруларды колдовниктер мен сиқыршылардың әрекеттерімен байланыстырады.
Халықтың алғашқы көші-қоны
Батури, Бертуа және Бетаре Оя маңындағы археологиялық жатындар Шығыс провинция аумағында адамның тарихи алды заманнан бері қоныстанғанын көрсетеді. Аймақтың ең ерте тұрғындары – бамбенга пигмейлері болған деп саналады, олар египеттік және классикалық дереккөздерде айтылған пигмейлердің ұрпақтары болуы мүмкін. Пигмейлерден кейін 17-18 ғасырларда банту тайпалары толқындармен көшіп келді. Мака тайпасы қазіргі Массамена және Абонг Мбанг аймақтарын мекендеді, ал нжемдер қазіргі Миндуру және Ломие маңындағы жерлерге қоныстанды. Кака тайпасы қазіргі Нделеле аймағына орнықты. 19 ғасырда Бабути тайпасының қысымынан қашу үшін батыстан Бети Пахуин тайпалары келіп, жаңа көші-қон толқыны басталды. Алайда, бұл екінші банту шапқыншылығы ұзаққа соқпады, себебі Фанг Бети тайпасы тез арада Мака және Нжем тайпаларымен кездесіп, одан әрі жылжуға мүмкіндік таппады. Олардың ішінде Мака-Нжем тайпасы бірінші болып аймаққа көшіп келді, себебі Бети Пахуин тайпаларының көшіп кетуіне байланысты Лом өзенінен солтүстікке орналасқан жерлерінен қуылып шықты. Өз кезегінде, Бети Пахуин тайпалары Вуте, Мбум, Гбая және соңында Фулани тайпаларынан қашып келген болатын. Мака тайпасы қазіргі Массамена және Абонг Мбанг аймақтарын мекендеді, ал нжемдер қазіргі Миндуру және Ломие маңындағы жерлерге қоныстанды. Кака тайпасы қазіргі Нделеле аймағына орнықты. Адама Убанги тайпалары да осы жалпы көші-қонның бір бөлігі ретінде аймаққа келді, бірақ көбінесе банту тайпаларын оңтүстікке қарай ығыстырып жіберді. Гбая тайпасының дәстүрі бойынша, олар Ндиба есімді басшының жетекшілігімен Бертуа аймағына көшіп келген. Ал неміс әскері келген кезде оның ұлы Мбартуа билікте болды.
Еуропалықтардың келуі
Португалдықтар қазіргі Камерун жағалауына алғаш рет жеткеннен бері шамамен бес ғасыр бойы еуропалық зерттеушілер аймақтың ішкі бөлігіне енуге көп әрекет етпеді. Бұл аймақ құлдардың көзі болды, олар Дуала порты арқылы немесе Конго өзені арқылы тасымалданды, бірақ жергілікті тұрғындардың саны жағалауға жақын аймақтардағыдан әлдеқайда аз болды. Француздар 19-ғасырдың ортасында Конго алқабын зерттеуді бастағанда бұл аймаққа алғаш келген еуропалықтар еді. Дегенмен, бұл аймақты алғаш рет ресми түрде бақылауға алған немістер болды, олар 1885 және 1908 жылдар аралығында Франциямен келіссөздер арқылы шығыс шегарасын белгіледі. Қызығы, шығыс орманға алғашқы неміс отарлаушылары көбінесе беймәлім аймаққа кірді. Немістер жол салу және плантациялар құру жұмыстарына кірісті, екі жұмыс та жергілікті тұрғындарды мәжбүрлеп жұмыс істеуді қажет етті. Бұл көбінесе зорлық-зомбылыққа әкелді, мысалы, 1903 жылы Мбартуа басшылығымен Гбая тайпасы Бертуа аймағында көтеріліс ұйымдастырды. Тағы бір көтеріліс Кака тайпасы отарлауға дейінгі кезеңде болған пайдалы сауда мүмкіндіктерін жоғалтқанына наразылық білдірді. 1916 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанда Германия өз колониясын Францияға беруге мәжбүр болды. Француздар Камерунды тоғыз әкімшілік аймаққа бөлді, ал қазіргі Шығыс провинциясының көп бөлігі Думе-Луме-Йокадума ауданына, астанасы Думе қаласына қарады. Француздар немістердің отаршылдық саясатын жалғастырды, мәжбүрлі еңбек 20-ғасырдың басына дейін сақталды. Олар инфрақұрылымды жақсартуды жалғастырды, мысалы, Яундеден Бертуаға және одан әрі Гаруа-Булайға дейінгі жолды жақсартты.
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезең
Шығыс провинциясының шекаралары Камерун 1961 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін нақтыланды. 1972 жылы астана Думеден Бертуаға көшірілді. Тәуелсіздік алғаннан бері аймақ көбінесе назарсыз қалды. Маңызды жаңарулардың бірі – Ахмаду Ахиджо президенттігі кезінде Яундеден Белабоға дейінгі темір жолдың ұзартылуы. 2014 жылдың басындағы айларда Орталық Африка Республикасындағы зорлық-зомбылықтан қашқан мыңдаған босқындар Камерунға Шығыс облысы, Адамава облысы және Солтүстік облысының шекаралық қалалары арқылы келді.