Кіріспе

Экшн спорт

Маунтбординг
]]
Маунтбординг, сондай-ақ дартбординг, офф-роуд бординг және All Terrain Boarding (ATB) деп те аталады, қарда сырғанау спортынан туындаған, жақсы дамыған, бірақ көпке таныс емес экшн спорт түрі. Бұл спорт түрін алғаш рет Джеймс Стэнли 1990 жылдары Matterhorn тауына сапар кезінде, қар болмағанда ойлап тапқан. Маунтборд палуба, байлау (минiп отырушыны палубаға бекіту үшін), пневматикалық шиналары бар төрт дөңгелек және жүк көлігі деп аталатын екі рульдік механизмнен тұрады. Маунтбордпен айналысатындар, сондай-ақ райдерлер деп те аталады, арнайы жасалған бордкросс трассаларында, слопстайл парктерінде, шөптік төбелерде, орманды жерлерде, қиыршық тас жолдарда, көшелерде, скейтпарктерде, шаңғы курорттарында, BMX трассаларында және тау велосипеді жолдарында жүреді. Маунтбордингті басқа тақта спортынан ерекшелейтін нәрсе – оның әртүрлі жерлерде жүруге бейімділігі.

Шығу тегі

Мортон Хеллигтің "Supercruiser Inc." компаниясы 1989 жылы патенттелген "All Terrain Dirtboard" тақтасын өндіру және сату бойынша алғашқы компания болды. Таубординг (атын Джейсон Ли ойлап тапқан) 1992 жылы Ұлыбританияда, АҚШ-та және Австралияда басталды. Бір-бірінен хабарсыз, басқа бордспорт түрлерімен айналысатын адамдар жолдан тыс жүруге арналған тақталарды жобалай, құрастыра бастап, ақырында өндіріске қойды. Бордшының жүре алатын мүмкіндіктерін кеңейтуге деген осы ұмтылыс таубординг спортын құрады.

Ұлыбритания

Дейв пен Пит Татам, Джо Инглис және Джим Авелин серфинг пен сноубордқа маусымдық үзіліс кезіндегі балама іздеп, төбеден сырғанап түсуге болатын тақталарды жобалай бастады. Инглис алғашқы прототиптерді жасады, ал 1992 жылы noSno құрылды. Жоғары деңгейдегі зерттеулер мен әзірлемелер noSno шана жүйесін жасады, ол тақталарды басқаруға және жоғары жылдамдықтарда тұрақты ұстауға мүмкіндік берді. NoSno тақталары сноуборд байламалары мен бут киімдерін, сондай-ақ қиыр жерлерге арналған үлкен дөңгелектерді және қолмен басқарылатын гидравликалық дискілі тежегіштерді пайдаланды.

Америка Құрама Штаттары

1992 жылы Солтүстік Калифорниядағы Heavenly Valley курортында сноубордпен сырғанағаннан кейін, Джейсон Ли, Патрик Макконнелл және Джоэл Ли достары жазғы маусымға арналған балама іздеді. Қолайлы ештеңе таппағандықтан, 1993 жылы олар Mountain Board Sports (MBS) компаниясын бірлесіп құрды, осы компания төбеден сырғанау үшін тақталар жасаумен айналысты. Алғашқы MBS тақталары, "Frame Boards" деп белгілі болды, кішкентай ағаш декі, жүргізушінің аяқтарын ұстап тұратын металл тіреулер, сондай-ақ жүк көліктерін біріктіретін және рульдік басқаруға мүмкіндік беретін серіппелермен жабдықталған құбырлы металл қаңқадан тұрды, осылайша MBS негізін қалаушылар іздеген сырғанау сезімін қамтамасыз етті. Тау-скейтбордингінің алғашқы тіркелген жағдайы 1978 жылдың жазында болды. Массачусетс штатының Медфорд қаласында тұратын скейтбордшы Майк Мотта, Массачусетс штатының Малден қаласындағы "Жеті дөңгелек" деп аталатын төбеден стандартты Franklin скейтбордымен төмен сырғанады деп тіл білдірді.

Австралия

Джон Милн 1992 жылы серфинг нашар болған кезде бос уақытында тау скейтбордының үш дөңгелекті нұсқасын ойлап тапты. Ол құрлықта серфинг сезімін беру үшін ерекше басқару жүйесін пайдаланды. Онда үш дөңгелек және байлаусыз, скейтборд стиліндегі дек болды.

Тоқсанның ортасы мен аяғы

Тау-скейтбординг ойда келген күннен бастап осы спортта бәсекелестік элемент әрқашан болды. Жарыс, еркін стиль және таудан түсу сияқты жарыстар 1993 жылдан бері АҚШ-та, ал 1997 жылдан бері Ұлыбританияда ұйымдастырылып келеді. Сол жылы Ұлыбританияда тау-скейтбордингтің ұлттық басқару органы – ATBA UK (All Terrain Boarding Association) құрылды. Бұл коммерциялық емес ұйым спортты өкілдік етіп, дамытумен айналысады. Ол жүргізушілердің мүддесін бірінші орынға қойып, қауіпсіздікті қамтамасыз етеді, жарыстарды санкциялайды, оқыту курстарын ұйымдастырады және ATBA UK Ұлттық сериясы – жыл сайынғы жарыстар сериясын өткізу үшін қаржыландыруды қамтамасыз етеді. Осы жарыстар спортты кеңінен таныстырды, ал 1998 жылы тау-скейтбордингпен әлем бойынша 1 миллионнан астам адам айналысқан.

Тарихи журналдар

Off Road Boarding Magazine журналы 1999 жылы редакторы Брайан Бишоп және басқа да сергек жүргізушілер тарапынан құрылды. Ол көптеген суреттерді, АҚШ-тағы жүруге арналған орындарды, жүргізушілердің өмірбаяндарын жариялады және дерлік ешқандай жарнама жасамады. Бастапқыда шағын болған журнал, жарыстар мен дүкендерде тегін таратылды. Журналдың соңғы саны толық түсті басылып, «Mountainboard Magazine» деген жаңа атпен шықты. Бұл жаңа атты кейіннен Ұлыбританиядағы баспагер қабылдады. All Terrain Boarding Magazine, сонымен қатар ATBMag деп те белгілі: 4 жыл бойы шығып келген, ең ұзақ және газет стендтерінде сатылған жалғыз Mountainboard журналы. Дүние жүзіне таратылған журналдың 39 данасы және Пол Тейлордың фотосуреттерінен құралған бір фотоальбомы жарық көрді. ATBMag сонымен қатар Әлемдік фристайл чемпионатын құруға жауапты болды және оны алғашқы 2 жыл бойы өткізді. Ол сондай-ақ 12 елде өткен Әлемдік серияны ұйымдастырды. ATBmag жүргізушілерден тұратын команданы демеушілік етті, кейін оларды EXIT демеушілік етті. Команда құрамында Том Киркман, Лори Кей, Алекс Дауни, Оли Моррисон, Арно Ван Ден Вейвер, Иг Уилкинсон, Джек Чью және Туай Лавджой болды. 2005 жылы команда Еуропаға сапар шегіп, Әлемдік серия аясында 7 елде жүрді. 2006 жылы журналдың соңғы саны жарық көрді. Scuz Mountainboarding Zine алғаш рет 2004 жылдың шілдесінде төлемді журнал ретінде жарық көрді, бірақ кейінгі сандары баспа түрінде де, интернетте PDF нысанында да тегін таратылды. 2006 жылдың қазан айында он екінші саны соңғы болады деп хабарланды. Mountainboard Magazine журналын Scuz журналын жасаған команда шығарды, ол тау-скейтбордтағы өзгеріп жатқан трендтерге сәйкес ресми атауын өзгертті және журналды шығаруға кеткен шығындарды өтеу үшін жарнамалық ақы енгізілді, себебі жарнама жеткілікті деңгейде болды. Журналдың тек бір ғана саны басылды. Mountainboarding Video Magazine (MVM) – әлемнің түкпір-түкпірінен тау-скейтбордты көрсеткен жалғыз бейнежурнал. Бұл басылым тек тоғыз нөмірден тұрады, оны Джастин Родс, Ван ДеВитт және Бретт Дули бірлесіп өндірді және редакциялады. UKATB 2000 жылдан 2006 жылға дейін 6 жыл бойы жұмыс істеді және тақтаны күтіп-ұстаудан бастап, рамп салуға және трюктерге арналған кеңестерді терең зерттеген алғашқы веб-сайт болды. Өзінің ең жақсы кезеңінде сайт ай сайын 10 000-нан астам бірегей келушіні тартты.

Фильмдер

Johnny Kapahala: Back on Board – Disney Channel телеарнасының 70-ші түпнұсқа фильмі және 1999 жылғы «Джонни Цунами» фильмінің жалғасы. Оның танымалдылығы осы қауіпті спорт түріне қызығушылықты арттырды.

Теледидар

Mountainboard Aux Saisies телеарнасы 2009 жылғы noSno әлем чемпионатының тікелей эфирін француздық Savoie ACTU телеарнасынан көрсетті. History Channel. History Channel арнасының экстремалды спорт тарихы. Маунтинборд және басқа да көптеген доска спорты түрлері. "Олардың ойынша бәрі бітті". Пит және Дейв Татам noSno командасынан BBC-нің "Олардың ойынша бәрі бітті" спорттық комедиялық бағдарламасында "Спортшыны атайтын бол" ойынына қатысты. Park City TV: Маунтинборд дегеніміз не? Юта штатының DirtStar Army командасы 2005 жылдың соңында Park City TV телеарнасында. Қайырлы таң, Юта. DirtStar Army 2005 жылғы "Қайырлы таң, Юта" бағдарламасында тікелей эфирде. 2006 жылғы US Open маунтинборд чемпионаты, Колорадо штатының Сноумас қаласында өтті. JSP TV жастар дивизионының жеңімпазымен және Dirt Dogs клубының директорымен сұхбаттасты. Toasted TV. "Munroboards" командасының мүшесі Райан Слейтермен 10-шы арнаның "Toasted TV" бағдарламасында сұхбат. Domino's Pizza. "Бұл Puff еді" жарнамасында маунтинбордшылар: Райан Слейтер, Клинт Фаркхуар, Маркус Любиц, Адам Земуник. Horizon TV. 2007 жылғы Willingen D MAX World Series маунтинборд жарысы. Rockon. WDR телеарнасының Винтербергтегі маунтинборд паркінің ашылуы туралы репортажы. "Бос уақытыңызда": DirtStar Army. Юта штатының DSA маунтинборд командасының Park City-дегі топыраққа секірулерді жасауы туралы телерепортаж. Top Gear. Том Киркман мен Mitsubishi Evo ралли машинасы және Bowler Wildcat арасындағы жарысты көрсеткен телешоу. Friday Download. 2012 жылғы маунтинборд туралы балалар телерепортажы.

Газеттер мен журналдар

Қамқоршы. Ұлыбританияның қарсыз, мәңгі құрғақ беткейлерімен бетпе-бет келгенде сноубордшылар не істейді? Олар ең жақын жасыл төбесін тауып, одан сырғанап түседі. Тим Мур мен ұлы Суррейде әрекетке толы саяхат жасайды. "Телеграф" газеті. Джонни Бердсал тау шаңғысымен 64 км/сағ жылдамдықпен өтетін слаломға қатысқанда тепе-теңдігін жоғалтады. "Ерлер денсаулығы" журналы. Таудан 96 км/сағ жылдамдықпен сырғанап түсуді қалайсыз ба? Строуд жаңалықтары мен журналы Чад Хардингтің 14 жасқа дейінгілер арасындағы Ұлыбритания чемпионатының еркін стильдегі жеңісі туралы хабарлайды.

Қоғамдық қызмет/Коммунитет (онлайн)

Atboarders. Ұлыбританиядағы тау-скейтборд шеберлері, қызығушылықты қайта жақтандырады. Әрқашан жаңа. Әрқашан тамаша.
The Dirt. АҚШ-тағы тау-скейтборд блогы және жаңалықтар сайты. Dirt-те серфинг. Халықаралық тау-скейтборд қауымдастығының форумы. Remolition. Тұрақты мақалалары бар тегін тау-скейтборд веб-журналы. MountainboardingUK. Бастаушы тау-скейтбордшыларға арналған сайт (тегін кеңестер).