Кіріспе
Уакаруса өзені – Канзас өзенінің саласы. Оның ұзындығы шамамен 80.5 миль (130 км), және ол АҚШ-тың шығыс Канзасында орналасқан. Өзен Топика мен Лоуренстің оңтүстігіндегі төбелі әктас төбелерден құралған егістік аймақты суға толы қылады.
Сипаттама
Топеканың оңтүстік-батысында орналасқан бірнеше салаларда басталады. Басты сала Уабанзе-Шоуни округінің шекарасында, Топекадан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 10 миль (16 км) жерде басталып, шығысқа қарай ағады. Оңтүстік сала Шығыс Уабанзе округінде, Топекадан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 15 миль (24 км) жерде басталып, шығыс-солтүстік-шығысқа қарай ағып, Топеканың оңтүстігіндегі басты саламен қосылады. Басты сала көбінесе шығысқа қарай ағып, Лоуренстің оңтүстігінен өтеді. Ол Эудора қаласында Канзас өзенімен қосылады, Лоуренстен шамамен 8 миль (13 км) шығыста орналасқан. Лоренстен оңтүстік-батысқа қарай шамамен 3 миль (5 км) жерде Клинтон бөгетімен тоқтатылып, Клинтон көлін құрайды. Өзен өзен деңгейіндегі, негізінен Пенсильванияның әктастарынан тұратын тау жыныстары арқылы өтетін жұмсақ ағысымен танымал. Өзеннің бұл бөлігінде 18 ғасырда Канса және Осадж тайпалары сияқты әртүрлі американдық тайпалар қоныстанған. 1819-1820 жылдары майор Стивен Х. Лонг бұл саланы "Варреруза" деп атаған. 1912 жылғы энциклопедияға сәйкес, атау үнді аңызынан шыққан, онда жас әйел атпен өзеннен өтіп бара жатқан. Ол "Уакуруса!" деп айқай салған, яғни "белдеуге дейін су", және бұл ат жабысқан. "Жақсы тереңдік" және "қалың шөптер өзені" деген мағыналары да тіркелген. АҚШ осы аймақты иеленгеннен кейін Шоуни халқы 19 ғасырдың басында осында қоныстанды. Осы тарихи суайдынының қырлары алғаш Санта-Фе жолының пионерлері мен Орегон жолының эмигранттары қолданған вагондық колонналардың бағыттарын анықтады. 1843 жылғы Ұлы көші-қон кезінде осы қиялы өзеннен өту үшін пайдаланылған фордтар, Джон К. Фремонт есімді Фримонт-Уэстпорт жолы (1843-1848) бойында көшіп-қонушылардың вагондық колонналары шеше алған көптеген топографиялық қиындықтардың бірі болды. Бұл бостандық шекарасы жолы 1849 жылғы алтын асыру кезінде Калифорния жолы деп аталды. Канзас территориясы кезінде өзеннің әктас үстіне көтерілген жерлері өздерінің арбаларымен өзеннен өтуге тырысқан ертедегі ақ иммигранттарға үлкен қиындық туғызды. Орегон жолының арбалары жиі бөлшектелді, әктас төсектерге түсірілді, арқанмен тартылды, содан кейін қарсы жағалауға көтерілді. Бірнеше Шоуни 1850 жылдары өзен өткелдерінде паромдық қызметтер ұйымдастырды, соның ішінде Себастьянның Көмір сағасының жанындағы "Көк жакеттің" паромдық қызметі. Өзеннің жұмсақ ағысы мен көрнекті жағалаулары оны Лоуренс тұрғындарының (алғашқыда "Вакаруса" деп аталған) ертеректе демалатын жеріне айналдырды. (1820-1840 жылдар) Өзенде бұрын кең ауқымды ылғалды жерлер болған, олардың көп бөлігі соңғы ғасырда егіншілік және басқа да мақсаттар үшін қалпына келтірілді. 1977 жылы жазғы су тасқынын азайту үшін аяқталған Клинтон бөгеті бөгеттің төменгі жағындағы ылғалды жерлерді қалпына келтіруді қатты шектеді. Лавренстің оңтүстігінде Хаскелл-Бейкер ылғалды жерлері орналасқан. Дамбаның төменгі жағындағы ылғалды жерлер қазір негізінен құрғақ болса да, Клинтон көлінің үстіндегі Вакаруса бойында бұрынғы егістік жерлер жаңа ылғалды жерге айналдырылды. Суды жасыл орларға сорғылау арқылы 3 ірі жасанды ылғалды жерлер пайда болды, соның ішінде Шығыс және Батыс Кобленц батпақтары, ал жақында пайда болған Елк Крик ылғалды жері Вакаруса өзенінің бойындағы ылғалды жерлерді көбейтті. Шығыс және Батыс Кобленц кешендері Елк Крик кешенінен гөрі қолжетімді және су құстары мен бауырымен жорғалаушылардың әртүрлі түрлерін қамтиды. Клинтон көлінің су бассейніне жататын ылғалды жерлер болғандықтан, жазғы ылғалды айларда кіру өте шектеулі.
The river once had extensive wetland riparian habitat, much of which has been reclaimed over the last century for cultivation and other uses. Clinton Dam, finished in 1977 to reduce seasonal spring flooding, greatly reduced the replenishment of wetlands below the dam. A remaining tract of , the Haskell Baker Wetlands, is located south of Lawrence near Haskell Indian Nations University. Though the wetlands below the dam are mostly dry now, along the Wakarusa above Clinton Lake, former cropland has been converted into a new wetland area. By pumping water into shallow ditches, 3 major manmade wetlands have formed, including the East and West Coblentz marshes, and the more recent Elk Creek wetland add more than of wetlands along the Wakarusa River. The East and West Coblentz complexes are more accessible than the Elk Creek complex, and boast a large variety of waterfowl and reptiles. Due to the wetlands lying within the low Clinton Lake floodpool, access is very limited during the wet spring months.