Кіріспе

Инсектердің жоғарғы тобы Холометабола (көне грекше ὅλος "толық" + μεταβολή "өзгеріс"), сондай-ақ Эндоптигота (ἔνδον "ішкі" + πτέρυξ "қанат" + неолатынша ota "иеленуші") деп те аталады. Бұл Неоптера инфраклассындағы инсекттердің жоғарғы тобы болып табылады, олар ерекше дернәсіл, қуыршақ және ересек кезеңдерден өтеді. Олар түбегейлі метаморфозға ұшырайды, дернәсіл және ересек кезеңдері құрылымы мен мінез-құлқы жағынан күрт өзгешеленеді. Бұл процеске голометаболизм немесе толық метаморфизм дейді.

Эволюция

Голометаболалар – бұл жәндіктердің ең көп түрлі суперқатары, құрамында 1 миллионнан астам тірі түр бар, олар 11 қатарға бөлінеді, оларға көбелектер, шыбықтар, бізбас, аралар, құмырсқалар және қоңыздар сияқты жәндіктер кіреді. Ең ерте голометаболалардың қазба қалдықтары карбон кезеңіне жатады. Голометаболалар кейде үш топқа жіктеледі: Невроптеридалар (Невроптералар, Мегалоптералар, Рафидиоптералар, Стрепсиптералар және Колеоптералар), Гименоптеридалар (Гименоптералар) және Панорипидалар (Сифонаптералар, Диптералар, Трихоптералар, Лепидоптералар және Мекоптералар). Молекулалық талдау топтың филогенезін нақтылайды, бұл кладограммада көрсетілген.

Сипаттама

Эндоптирогаттар экзоптирогаттардан қанаттарының қалай дамитынымен ерекшеленеді. Эндоптирогаттар (сөзбе-сөз "ішкі қанатты нысандар") қанаттарын денесінің ішінде дамытады және қуыршақ сатысынан өтетін күрделі метаморфозға ұшырайды. Экзоптирогаттар ("сыртқы қанатты нысандар") қанаттарын денелерінің сыртында дамытады және қуыршақ сатысынан өтпейді. Алайда, соңғы белгі плезиоморфты, себебі ол неоптералар емес, жәндіктер арасындағы базальды топтарда, мысалы, Одоната (аждаһарлар мен ішекқуыштар) сияқты топтарда да кездеседі.