Мұздық қоңыздары (Grylloblattidae) – суыққа төзімді, қанатсыз жәндіктер. Тауларда, мұздықтарда тіршілік етеді. Сипаттамасы, өмір сүру ортасы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гриллоблатидалар (Grylloblattidae) – таулардың жоталарында және мұздықтардың шеттерінде тіршілік ететін, экстремофильді (психофильді) және қанаттары жоқ жәндіктер туысы. Бұл, әдетте тәртіп деп есептелетін Grylloblattodea-ның жалғыз өкілі. Балама ретінде, Grylloblattodea, Mantophasmatodea (тасқа жорғалаушылар) сияқты Notoptera тәртібінің кіші тәртіптері ретінде қарастырылады. Гриллоблатидтер – қанаттары жоқ, көбінесе 3 см-ден кіші жәндіктер. Бастары тарақан басына ұқсас, ұзын антенналары және ішектерінің соңынан өсіп шыққан созылған қос мүшелері бар. Олар жылуға төзбейді (көптеген түрлер 10 °C температурада қырылады) және көптеген түрлердің таралған аймағы шектеулі.
Family of insects
Grylloblattidae, commonly known as the icebugs or ice crawlers, is a family of extremophile (psychrophile) and wingless insects that live in the cold on top of mountains and the edges of glaciers. It is the only member of Grylloblattodea, which is generally considered an order. Alternatively, Grylloblattodea, along with Mantophasmatodea (rock crawlers), have been ranked as suborders of the order Notoptera. Grylloblattids are wingless insects mostly less than 3 cm long, with a head resembling that of a cockroach, with long antennae and having elongated cerci arising from the tip of their abdomen. They cannot tolerate warmth (most species will die at 10 °C) and many species have small distribution ranges.
Тіршілік ету ортасы және таралуы
Гриллоблатодеялар - түнгі экстремофилдер, көбінесе жапырақ шөгінділерінде және өте суық ортадағы тастардың астында, әдетте биік таулы жерлерде кездеседі. Олар суық, қалыпты орманнан бастап мұздықтар мен мұз қабаттарының жиектеріне дейін мекендейді. Олардың тіршілік етуге қолайлы температурасы 1-4 °C (33.8-39.2 °F) аралығында. Олардың денесінде мұз пайда болғандықтан, одан да суық температурада өледі, сондықтан температура оңтайлы шектен төмен түссе, топыраққа жақын қар астында тіршілік етеді. Олардың қанағаттандыратын температура диапазоны өте тар, жоғары температураға төтеп бере алмайды; көптеген түрлер температура олардың оңтайлы температурасынан шамамен 5 °C жоғарылағанда қырылады. Олар азық іздеу ортасындағы оңтайлы температураны сақтау үшін маусымдарға байланысты қозғалады. Гриллоблатидалар мұздықтарда, үңгірлерде, таулы жерлерде және кейде Солтүстік Американың батысында, Шығыс Азияда (Корея және Жапония), Орталық Азияда (Сибирь, Қытай және Қазақстан) төменгі биіктіктегі орман аймақтарында кеңінен таралған. Олардың Азияның басқа да бірнеше тау тізбектерінде, соның ішінде Гималайдың кейбір бөліктерінде де кездесуі мүмкін деп болжанып отыр.
Grylloblattodea are nocturnal extremophiles typically found in leaf litter and under stones in extremely cold environments, usually at higher elevations. They are known to inhabit cold temperate forests to glaciers and the edges of ice sheets. Their optimal living temperature is between 1 4 °C (33.8 39.2 °F). They can be killed at colder temperatures due to ice formation in the body, so when the temperature drops below their optimal range they survive by living under snow pack near the soil. They have a very narrow range of temperatures that they prefer and cannot withstand high temperatures; many species are killed when the temperature rises about 5 °C above their optimal temperature. They move in response to the seasons so as to maintain an optimal temperature in their foraging habitat. Grylloblattidae are patchily distributed in glaciers, caves, montane environments, and occasionally also lower elevation forests in western North America, East Asia (Korea and Japan), Central Asia (Siberia, China, and Kazakhstan). They are predicted to occur in several other mountain chains in Asia, including parts of the Himalayas.
Эволюция
Гриллоблатидалар, көбінесе, "Гриллоблатида" тобының ішінде пайда болған деп саналады, бұл қанатты, бірақ жақсы анықталмаған, жойылған жәндіктер тобы. Олар алғаш рет Карбонның соңғы кезеңінде пайда болды.
Grylloblattidae is generally thought to have emerged from within the "Grylloblattida", a poorly defined group of extinct winged insects that first appeared in the Late Carboniferous.