Кіріспе

Purple Heart медалімен марапатталған Сержант First Class Modesto Cartagena de Jesús (21 шілде 1921 – 2 наурыз 2010) – АҚШ армиясының 65-ші жаяу әскер полкінде қызмет еткен, құрамында Пуэрто-Рикодан келген сарбаздар мен континенттік АҚШ-тан келген офицерлер болған, сондай-ақ "Borinqueneers" деп белгілі әскери полк мүшесі. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс және Корея соғысындағы ең көп марапатталған испаноязықты сарбаз болды. Ол Пуэрто-Рико тарихындағы ең көп марапатталған сарбаз атанды.

Алғашқы жылдар

Картахена кедей отбасында дүниеге келіп, Ұлы депрессия кезінде Пуэрто-Риконың Кайей тауларында өсті. Картахена Сан-Хуанда, Пуэрто-Рикода АҚШ армиясына қатарына жазылды және 65-ші жаяу әскерге тағайындалды, ол сондай-ақ "Боринкеніерлер" деп аталды, себебі офицерлік құрамнан басқа, ол Пуэрто-Рикодан шақырылған сарбаздардан құралған еді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Кариб теңізіндегі әскери нысандарды күзеткен бөлімдерде, содан кейін Германияны одақтас елдер басып алғанда қызмет етті. Картахена 65-ші жаяу әскер полкі Пуэрто-Рикоға қайтқаннан кейін запасқа шығарылды.

Корей соғысы

Корея соғысы басталғанда Картахена қайта әскерге қабылданды және сержант шенімен армияға кірді. Ол 3-ші жаяу әскер дивизиясының 65-ші жаяу әскер полкінің C ротасына бекітіліп, Кореяға жіберілді. 65-ші полк, енді армияның 3-ші жаяу әскер дивизиясына қосылған, Корея майдандарында жаумен кездескен алғашқы жаяу әскерлердің бірі болды. 1950 жылдың қарашасынан бастап, қытайлықтар Солтүстік Корея тарапынан соғысқа қосылғаннан кейін, олар Қытай Халық Азаттық Армиясының бөлімшелерімен күнделікті шайқасты. Пуэрто-Риколықтардың бастан өткерген қиындықтарының бірі – суық және қатал қыста жылы киімнің жетіспеушілігі болды. 65-ші полк қатысқан шайқастар мен операциялардың бірі – 1951 жылдың қаңтарындағы "Killer" операциясы, осы операция кезінде Оңтүстік Кореядағы Хан өзенін кесіп өткен алғашқы полк атанды. 1951 жылдың сәуір айында полк Уйжонбу дәлізіндегі шабуылдарға қатысты. Ол "Бір адамдық армия" деген лақап атын алды. 1951 жылдың 19 сәуірінде Картахена, ресми құжатта айтылғандай, "өз қауіпсіздігін ескермей", өз позициясын тастап, Солтүстік Кореяның "Йончон" маңындағы 206-шы биіктіктегі жаудың қатты атысына тікелей шабуыл жасап, жалғыз өзі жаудың екі бекінісін жойды. Бекіністерді жойғаннан кейін, жау гранаталарының жарылуынан екі рет жерге құлады. Дегенмен, ол орнынан тұрып, үш рет тағы шабуылдады, әр шабуылда жаудың бекінісін жойды, өзі жараланғанша. 2002 жылдың 19 қазанында 65-ші жаяу әскерді құрметтеу салтанатында, шайқас туралы сұрағанда Картахена оларға лақтырылған гранаталарды қытайларға қайтарғанын айтты. Ол отрядтың қалған бөлігі өзінің артында екенін ойлады, бірақ олардың көпшілігі жараланып, жасырынуға мәжбүр болғанын білмеді. Кейіннен олар машиналық және автоматты бекіністерде 33 қытай сарбазының денесін тапты, ал ол төбеге көтерілген кезде жойған позицияларында тағы 15 сарбаздың денесін тапты. Ол 62 күн ауруханада жатты. 1-ші лейтенант Рейналдо Делиз Сантьягоның сөзіне сүйенсек: Картахенаға Ең Бағалы Қызмет ордені табысталды, бұл АҚШ армиясының екінші ең жоғары әскери наградасы (Құрмет медалінен кейін), қаһармандық пен қарулы жаумен болған нақты шайқаста өмірін қауіпке тігуі үшін беріледі.

Кейінгі жылдар

Картахена 1971 жылы бірінші сыныпты сержант ретінде зейнеткерлікке шыққанға дейін 20 жыл армияда қызмет етті. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін де ол Пуэрто-Рикодағы 65-ші жаяу әскер штабының маңында белсенді болып қала берді. Оның Техас штатының Эль-Пасо қаласында да туыстары болған. Оның отбасы Модестоның ерлігін білгеннен кейін, Конгреске оған Құрмет медалін беру туралы өтініш жасады. Бұл жолы Республикалық ардагерлер комитеті оларға қолдау көрсетті. Оның қолдаушылары сол кездегі армиядағы сегрегация саясаты және өтініш нысандарын толтыру кезінде оның бөлімшесінің мүшелерінің ағылшын тілін жеткілікті білмеуі салдарынан ең жоғары награда емес, Ардақты қызмет орденімен марапатталғанын айтты. 2010 жылдың 2 наурызында, Пуэрто-Рико американдық азаматтығының 93 жылдығын тойлаған күні, Картахена Гуаяма қаласындағы үйінде ұзаққа соққан асқазан қатерлі ісігінен кейін жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның Мария мен Вирджиния әпкелері, сондай-ақ Модесто-младший, Луис Антонио, Фернандо, Сара, Вильма және Виктор балалары қалды. Картахена Баямон қаласында орналасқан Пуэрто-Рико ұлттық зиратына әскери салтанатпен жерленді. Бұл жоғары наградалы ардагердің жерлеу рәсіміне ешбір федералдық үкімет өкілі қатыспаса да, Пуэрто-Риконың екінші жоғары лауазымды тұлғасы, Мемлекеттік хатшы Кеннет Макклинток қатысты. Ол Картахенаның отбасына губернатор Луис Фортуньоның жеке хатын табыс етіп, Картахенаның іс жүзінде Ардақты қызмет орденімен жерленгенін, бірақ "біздің жүрегімізде оны лайықты Құрмет медалімен шығарып салып отырмыз" деді және оны қайтыс болғаннан кейін іздеуге уәде берді.

Мұра

2007 жылдың 4 қаңтары Коннектикут штатының Хартфорд қаласында ресми түрде "SFC Modesto Cartagena күні" деп жарияланды. Мэр Эдди А. Перездің қаулысы мына жерде қарауға болады: "SFC Modesto Cartagena күні" қаулысы. Оның туған қаласы Каейдегі бір даңғыл оның атымен аталады. 2021 жылдың 14 сәуірінде USAG Форт Бьюкенен базасындағы келушілерді тіркеу орталығының ғимараты SFC Modesto Cartagena құрметіне арналды. 2019 жылы Модесто Картахена қаза болғаннан кейін Пуэрто-Рико ардагерлерінің Даңқ залына енгізілді.