Мадрид кодексі: Майя цивилизациясының ежелгі кітабы
Madrid Codex (Maya)
Мадрид кодексі – сақталған үш майя кітабының бірі (900-1521 жж.). Испаниядағы Museo de América-дағы ең маңызды жәдігер. Майя тарихы, өнері туралы ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Колумбияға дейінгі майя кітаптарының үш сақталған кітабының бірі
One of three surviving pre Columbian Maya books
Мадрид кодексі (Тро Кортезианус кодексі немесе Троано кодексі деп те аталады) – Мезоамерикалық хронологияның постклассикалық кезеңіне (шамамен 900–1521 ж.б.д.) жататын үш сақталған Колумбияға дейінгі майя кітабының бірі. Мадрид кодексі Мадридтегі Америка мұражайында сақталады және оның коллекциясындағы ең маңызды туынды саналады. Дегенмен, түпнұсқасының қажетсіздігіне байланысты көрмеге қойылмайды, оның орнына дәл көшірмесі қойылған.
The Madrid Codex (also known as the Tro Cortesianus Codex or the Troano Codex) is one of three surviving pre Columbian Maya books dating to the Postclassic period of Mesoamerican chronology (circa 900–1521 AD). The Madrid Codex is held by the Museo de América in Madrid and is considered to be the most important piece in its collection. However, the original is not on display due to its fragility; an accurate reproduction is displayed in its stead.
Физикалық сипаттамалары
Кодекс ұзын амат қағазынан жасалған, ол аккордеон сияқты бүктеліп жиналған. Бұл қағаздың үстіне бояу үшін қолданылатын жұқа әк қабаты жағылған. Әрбір беті шамамен .
The Codex was made from a long strip of amate paper that was folded up accordion style. This paper was then coated with a thin layer of fine stucco, which was used as the painting surface. Each page measures roughly .
Мазмұны
Мадрид кодексі – сақталған майя кодекстерінің арасындағы ең ұзыны. Кодексте Жаңа жыл тойының сипаттамасы да қамтылған. Кодекс стильдік тұрғыдан біркелкі болғандықтан, Коу мен Керр оны бір жазушының еңбегі деп болжайды. Бірақ глифтік элементтерді жан-жақты талдау, оның жасалуына бірнеше жазушының қатысқандығын көрсетеді, мүмкін сегіз немесе тоғыз адам, олар қолжазбаның тікелей бөліктерін жазған. Кодекстің діни мазмұны жазушылардың өзінің дін қызметкерлері болған деген пікірді тудырады. Бұл кодекс дін қызметкерлерінен дін қызметкерлеріне беріліп, әрбір иегері өз қолымен бір бөлім қосып отырған болуы мүмкін. Басқа бейнелерде құдайлар сикарды (Кодекстің 25, 26 және 34-кестелеріне қараңыз) темекі шегетіні көрсетілген, ол қазіргі замандағы темекі жапырақтарынан жасалған сигараларға ұқсас.
The Madrid Codex is the longest of the surviving Maya codices. Included in the codex is a description of the New Year ceremony. The codex is stylistically uniform, leading Coe and Kerr to suggest that it was the work of a single scribe. Closer analysis of glyphic elements suggests that a number of scribes were involved in its production, perhaps as many as eight or nine, who produced consecutive sections of the manuscript. The religious content of the codex makes it likely that the scribes themselves were members of the priesthood. The codex probably was passed down from priest to priest and each priest who received the book added a section in his own hand. Other images show deities smoking sikar (see tables 25, 26, and 34 of the Codex), similar to modern cigars made of tobacco leaves.
Шығу тегі
Майкл Коу және Джастин Керр сияқты кейбір ғалымдар Мадрид кодексі испан жаулап алуынан кейін жазылған болуы мүмкін деп санайды, бірақ дәлелдер басым түрінде құжаттың жаулап алудан бұрынғы кезеңге жататындығын көрсетеді. Кодекс, көбінесе, Юкатан аймағында жасалған болуы мүмкін. Басқа ғалымдар мұнымен келіспейді, кодекс Чичен-Ица, Маяпан және Санта-Рита, Танка, Тулум сияқты шығыс жағалаудағы ескерткіштердегі қабырға суреттерімен стильдік жағынан ұқсас екенін атап көрсетеді.
Some scholars, such as Michael Coe and Justin Kerr, have suggested that the Madrid Codex dates to after the Spanish conquest, but the evidence overwhelmingly favors a pre conquest date for the document. The codex likely was produced in Yucatán. Other scholars have expressed a differing opinion, noting that the codex is similar in style to murals found at Chichen Itza, Mayapan, and sites on the east coast such as Santa Rita, Tancah, and Tulum.
Ашылу
Кодекс 1860 жылдары Испанияда табылған, және әртүрлі жерлерде табылған, әртүрлі өлшемдегі екі бөлікке бөлінген. Кодекс екі бөлігі жеке-жеке табылғандықтан Tro Cortesianus Codex деп аталады. Ірі фрагмент – Троано кодексі – 1869–1870 жылдары француз ғалымы Шарль Этьен Брасссер де Бурбург қате аудармасымен жарияланды. Ол 1866 жылы Мадридте Хуан де Тро и Ортоланодан тапқан және оны алғашқыда майя кітабы деп анықтаған. Троано кодексінің меншігі 1888 жылы Ұлттық археологиялық мұражайға (Museo Arqueológico Nacional) өтті. 1872 жылы Ұлттық археологиялық мұражай кітап коллекционері Хосе Игнасио Миродан Кортезианус кодексін сатып алды. Миро кодексті соңғы кезде Экстремадурадан сатып алғанын мәлімдеді. Экстремадура – Франсиско де Монтехо және оның көптеген конкистадорлары шыққан провинция. Конкистадорлардың бірі осы кодексті Испанияға әкелген болуы мүмкін; Museo Arqueológico Nacional директоры кодекске Кортезианус кодексі деген ат берді, Эрнан Кортестің өзі оны Испанияға әкелген деп есептеді.
The codex was discovered in Spain in the 1860s, and was divided into two parts of differing sizes that were found in different locations. The codex receives its alternate name of the Tro Cortesianus Codex after the two parts that were separately discovered. The larger fragment, the Troano Codex, was published with an erroneous translation in 1869–1870 by French scholar Charles Étienne Brasseur de Bourbourg, who found it in the possession of Juan de Tro y Ortolano in Madrid in 1866 and first identified it as a Maya book. Ownership of the Troano Codex passed to the Museo Arqueológico Nacional ("National Archaeological Museum") in 1888. The Museo Arqueológico Nacional acquired the Cortesianus Codex from book collector José Ignacio Miró in 1872. Miró claimed to have recently purchased the codex in Extremadura. Extremadura is the province from which Francisco de Montejo and many of his conquistadors came, One of these conquistadors possibly brought the codex to Spain; the director of the Museo Arqueológico Nacional named the Cortesianus Codex after Hernán Cortés, supposing that he himself had brought the codex to Spain.