Кіріспе

Американдық биологиялық антрополог және криптозоолог (1931–2002)

Гровер Сандерс Кранц (5 қараша 1931 – 14 ақпан 2002) – американдық антрополог және криптозоолог; ол Бигфутты зерттеген және оның бар екендігіне сенімін білдірген азанау ғалымдардың бірі болды. Кәсіби өмірінде Кранц адам эволюциясы бойынша 60-тан астам ғылыми мақала және 10 кітап жазды, сондай-ақ Еуропа, Қытай және Явада далалық зерттеулер жүргізді. Кранцтың эволюциялық антропология және приматология саласындағы ресми зерттеулерінен бөлек, Бигфутқа қатысты криптозоологиялық зерттеулері әріптестерінен күшті сынға ұшырады, себебі бұл ғылымның маргиналды бағыты саналды. Осының салдарынан ол ғылыми гранттар мен қызметтік өсуден айырылып, университеттегі міндетті мерзімін ұзартты. Дегенмен, Кранц жұмысында жанкешті болды және Кенневик адамының қалдықтары сияқты даулы мәселелерге жиі тартылып, оларды сақтап зерттеуді қадағалады.

Ерте өмір және білім

Кранц 1931 жылы Солт-Лейк-Ситиде Карл Виктор Эммануэль Кранц пен Эстер Мария (құрметті аты – Сандерс) Кранц отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы соңғы күндердің қасиеттілері, көбінесе мормондар деп аталатын, ал Кранц мінез-құлық пен мораль туралы христиандық негізгі философияны ұстануға тырысқанмен, дінде белсенді болған жоқ. Ол 10 жасқа дейін Иллинойс штатындағы Рокфорд қаласында өсті, содан кейін отбасы Ютаға көшіп келді. 1970 жылдары Кранц Рамапитектердің, көптеген антропологтар адамдардың бабасы деп ойлаған приматтардың жойылған туысының қазба қалдықтарын зерттеді, бірақ Кранц бұл пікірдің жалған екенін дәлелдеуге көмектесті. 1996 жылы Кранц Кенневик адамының мәселесіне тартылып, академиялық және сот орталарында қазіргі адам популяцияларымен тікелей туыстық байланыстың дәлелденбегенін айтты. The New Yorker журналына берген сұхбатында Кранц «Бұл қаңқаны кез келген американдық үнді тайпасымен нәсілдік немесе мәдени тұрғыдан байланыстыру мүмкін емес» және «Тұрғындарды қайтару туралы заң бұл қаңқаға ертедегі қытай экспедициясы өз мүшесінің біреуін сол жерде қалдырғаннан гөрі аз қолданылады» деген пікірін білдірді. 2001 жылы ол өлімінен бұрын жазған «Неандертальдік үзіліс кейбір ескерілмеген деректерді ескере отырып» атты соңғы мақаласын ұсынуға тырысты, бірақ ол Current Anthropology журналының сарапшылар кеңесінен қабылданбады, ондағы редактор Бенджамин Орлов ең соңғы зерттеулерге жеткілікті сілтемелер жасалмағанын айтты. Бұл оның оның нағыз тірі жаратылыс екеніне сендірді. Ол көрінгендердің қалған гигантопитектердің шағын топтарына байланысты деп болжады, ал олардың ата-тегі Солтүстік Америкаға кіру үшін кейінірек адамдар қолданған Беринг мұхитының құрлық көпірі арқылы көшіп келген. (Гигантопитектер адамдармен бірге өмір сүрді, бірақ шығыс Азияда 100 000 жыл бұрын жойылған деп есептеледі, ал Беринг мұхитының құрлық көпірі 135 000 – 70 000 жыл бұрын болған.) 1985 жылдың қаңтар айында Кранц Ұлы аяқты ресми түрде атауға тырысты, Англияның Сассекс қаласында өткен Халықаралық криптозоология қоғамының мәжілісінде оған Gigantopithecus blacki деген есім берді, бірақ Халықаралық зоологиялық номенклатура комиссиясы бұған рұқсат бермеді, өйткені G. blacki бұрыннан бар таксон еді және жаратылыстың голотипі болмады. Кранц оның гипстен жасалған қалыптары жарамды голотиптер екенін айтты, кейіннен G. canadensis деген атауды ұсынды, бірақ егер Сасквач Homininae кладының мүшесі болып табылса, туыс атауы Гигантопитек орнына Гигантхоп болуы мүмкін еді. Бұл жұмысы көбінесе назарсыз қалды. Өліміне аз уақыт қалғанда Кранц Скукум қалыптарын да қарастырды. Ол оның шынайылығын ашық мойындамады, Outside журналына берген сұхбатында: «Мен оның не екенін білмеймін. Мен таң қалдым. Елік. Сасквач. Міне, таңдау» деді.

Жеке өмір

Гровер Кранцтің Смитсондар институтында фотограф болып жұмыс істеген Виктор Кранц деген бір бауыры болған. 1987 жылдың 3 наурызында Кранц Вашингтон штаты университетінде Дуэйн Гишпен креационизм және эволюция тақырыбында пікірсайыс жүргізді; кеңінен жарияланған үш сағаттық пікірсайысқа 1000-нан астам адам қатысты.

Өлім және қаңқа

2002 жылы Валентин күні Кранц Вашингтон штатындағы Порт-Анджелес қаласындағы үйінде сегіз ай бойы күрескеннен кейін қарын безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды.