Кіріспе

Филосиликаттар мика тұқымдасының мүшесі

Флогопит – филосиликаттар мика тұқымдасының сары, жасыл немесе қызыл қоңыр түсті мүшесі. Оны магний микасы деп те атайды. Флогопит – биотит қатты ерітінділер қатарының магнийге толы соңғы мүшесі, химиялық формуласы KMg3AlSi3O10(F,OH)2. Темір магнийді әртүрлі мөлшерде алмастырады, нәтижесінде темір мазмұны жоғарырақ, көбірек таралған биотит пайда болады. Физикалық және оптикалық анықтама үшін, ол биотитке тән көптеген қасиеттерге ие.

Парагенез

Флогопит – биотиттің маңызды және салыстырмалы түрде көп таралған түрі. Флогопит микасы көбінесе магмалық жыныстарда кездеседі, бірақ магнийлі тау жыныстарымен қатар интрузивті магмалық жыныстардың жанама метаморфтық аймақтарында және таза емес доломиттен (кейбір силикатты шөгінділер қосылған доломиттен) пайда болған мәрмәрде де жиі кездеседі. Флогопит микасының магмалық жыныстарда кездесуін нақты анықтау қиын, себебі басты фактор – күтілгендей жыныстың құрамы, бірақ флогопит кристалдану жағдайларына да байланысты, мысалы температура, қысым және магмалық жыныстың газды құрамы. Назарға алынған магмалық бірлестіктер: жоғары алюминийлі базальттар, ультрапотастық магмалық жыныстар және ультрамафикалық жыныстар.

Базальттық бірлестік

Флогопиттің базальтта кездесуі пикрит базальттарымен және жоғары алюминийлі базальттармен байланысты. Флогопит жоғары қысымда базальттық құрамында тұрақты болады және көбінесе тереңде пайда болған базальттарда жартылай сіңген фенокристалдық түйірлер немесе қосымша фаза ретінде кездеседі.

Ультрапотаздық байланысы

Флогопит микасы – лампрофир, кимберлит, лампроит және басқа да терең қабаттардан шыққан ультрамафикалық немесе жоғары магнийлі балқымалар сияқты ультрапотазды магмалық тау жыныстарында кеңінен таралған фенокрист және жер массасының құрамы. Мұндай жағдайда флогопит 10 см-ге дейін сақталған ірі кристалды пластиналар түзеді, сондай-ақ негізгі жер массасы минералы ретінде немесе паргазит амфиболы, оливин және пироксенмен бірге кездеседі. Бұл жағдайдағы флогопит – балқу тереңдігі мен жоғары бу қысымының нәтижесінде пайда болатын алғашқы магмалық минерал.

Ультрамафикалық тау жыныстары

Флогпопит көбінесе ультрамафикалық интрузиялармен қатар, ірі қабатты интрузиялардың метасоматикалық шеттерінде екіншілік өзгеру фазасы ретінде табылады. Кейбір жағдайларда флогпопит салқындау кезінде автогендік өзгерістен пайда болатыны есептеледі. Басқа жағдайларда метасоматизм флогпопиттердің үлкен көлемде қалыптасуына әкеледі, мысалы, Италияның Финеросындағы ультрамафикалық массиві, Иврея аймағында. Флогпопит іздері, қайтадан метасоматизм нәтижесі саналады, кимберлитпен жоғары көтерілген ірі ұсақ перидотит ксенолиттерінде жиі кездеседі, сондықтан флогпопит Жер мантиясының жоғарғы бөлігінде кең таралған іздік минерал болып табылады. Флогпопит лампроиттер мен лампрофирлерде алғашқы магмалық фенокрист ретінде кездеседі, бұл терең мантиядағы өте сұйыққа толы балқымалардың нәтижесі.

Қолданылуы

Флогопиттің жалпы жылулық, электрлік және механикалық қасиеттері микалар тобына тән болғандықтан, оның негізгі қолданылу салалары мусковиттікімен ұқсас.

Әр түрлі

Флогопиттің ең ірі жеке кристаллы Канаданың Онтарио провинциясындағы Лейси кенішінде табылды; оның өлшемдері 10 м × 4,3 м × 4,3 м және салмағы шамамен 330 тоннаны құрады. Ұқсас өлшемдегі кристалдар Ресейдің Карелиясында да кездеседі.