Кіріспе

Діріл оқшаулағышының түрі

Бұранда немесе резеңке бұранда – діріл оқшаулағышының бір түрі. Ол екі бөлік арасында байланыс жасап, бұранда арқылы берілетін энергияны жұмсартады. Көліктік аспа жүйелерінде жиі қолданылады, онда резеңкеден (немесе көбінесе синтетикалық резеңкеден немесе полиуретаннан) жасалған бұранда екі металл заттың бетін бөліп, белгілі бір деңгейде қозғалысқа мүмкіндік береді. Бұл қозғалыс аспа бөліктеріне еркін қозғалуға мүмкіндік береді, мысалы, үлкен тосқауылдан өткенде, сонымен бірге көлік шассиіне шу мен ұсақ дірілдің таралуын азайтады. Резеңке бұранда иілгіш бекіту немесе дірілге қарсы бекіту деп те сипатталуы мүмкін. Бұл бұрандалар көбінесе металл қабықшасының немесе сыртқы түтіктің ішіндегі иілгіш материалдан жасалған сақина тәрізді цилиндр түрінде болады. Олар сондай-ақ бұранданы бекіту құралдарымен (өткізгішпен) ұсатудан қорғайтын ішкі ұсату түтігімен жабдықталуы мүмкін. Бұрандалардың көптеген түрлі конструкциялары бар. Қарапайым подшипниктермен салыстырғандағы маңызды айырмашылық – екі қосылған бөлік арасындағы салыстырмалы қозғалыс резеңкедегі деформация арқылы, интерфейстегі қию немесе үйкеліс арқылы емес, қамтамасыз етіледі. Кейбір резеңке бұрандалар, мысалы, стабилизатордың D блогы, бір бөлік пен резеңке арасындағы интерфейсте сырғанауға мүмкіндік береді.

Тарих

Чарльз Э. Соренсен Уолтер Крайслерді резеңкелі діріл оқшаулағыштарды қабылдауды ынталандырудағы көшбасшы деп санайды. Оның естеліктерінде (1956 жыл) ол 1932 жылдың 10 наурызында Крайслердің Ford штаб-пәтеріне жаңа Plymouth үлгісін көрсету үшін келгенін айтады. «Оның көлігінің ең радикалды ерекшелігі – алты цилиндрлі қозғалтқышының дірілді азайту үшін жасалған жаңаша ілмегі болды. Қозғалтқыш үш нүктеде тіреліп, резеңкелі бекіткіштерге орнатылды. Шу мен дірілдің деңгейі айтарлықтай төмендеді. Қозғалтқыш бос жүрісте әлі де қозғалды, бірақ жүктеме кезінде тұрақталды. Плимут үшін бұл үлкен жетістік болғанымен, Генри Фордқа ұнамады. Оған ешқандай себеп болмады, жай ғана ұнамады, сонымен аяқталды. Мен Уолтерге бұл дұрыс бағыт екенін, ол барлық шуды тегістеп, біліктерге, серіппелерге және рульдік механизмдерге бейімделеді, бұл жол шуларын кузовқа берілуін тоқтатады деп айттым. Бүгінде резеңкелі бекіткіштер барлық көліктерде қолданылады. Оларды электр қозғалтқыштарында, тоңазытқыштарда, радиода, теледидарларда – механикалық шудың кездесетін барлық жерде қолданады, шуды жою үшін резеңке пайдаланылады. Тыныш өмір салтына қол жеткізуімізге Уолтер Крайслердің үлесі зор. Форд мырза бұл жаңа бекіткішті V8 үлгісіне бірден орната алатын еді, бірақ оның құндылығын түсінбеді. Кейін Эдселмен бірге оны көндірдік. Резеңкелі бекіткіштер енді есіктерде, иықтарда, жел шыныларында, қанаттарда, серіппелі тіреулерде, тізбектерде және шамдарда қолданылады – бәрі де сықырықтар мен дірілдерді жою мақсатында. Ли Якокка бұл жұмысты сол дәуірдегі Крайслердің бас инженері Фредерик Зедер бастағанын айтады. Якокка Зедердің «көліктерден дірілді қалай жоюға болатынын бірінші болып тапқанын» мәлімдеді. Оның шешімі? Ол қозғалтқыштарды резеңкелі негізге орнатты».