Кіріспе

Көлік аспасының түрі

Көп буынды аспа – көлденең бір немесе бірнеше қолдары бар көлік аспасының түрі. Кеңейтілген анықтама бойынша үш немесе одан көп басқарушы буыны бар кез келген тәуелсіз аспа көп буынды аспа саналады. Бұл қолдардың ұзындығы міндетті түрде бірдей болуы керек емес, сондай-ақ олар "көзделген" бағытынан бұрышталуы мүмкін. Алғаш рет ол 1960 жылдардың соңында Mercedes Benz C111 көлігінде, кейіннен W201 және W124 сериялы көліктерінде қолданылды. Әдетте, әр қолдың екі шетінде шар тәрізді буын (шар буын) немесе резеңкеленген иінтірек орналасқан. Осының салдарынан, олар өз ұзындығы бойымен керілу және қысылу күштеріне, бірақ иілуге жауап береді. Кейбір көп буынды аспаларда сүйемелдеуші қол, басқарушы қол немесе тілек сүйегі қолданылады, олардың бірінші ұшында екі иінтірек болады. Алдыңғы аспаның бүйірлік қолдарының бірі руль таяғымен алмастырылады, ол руль тізімін немесе руль қорабын дөңгелек орталығымен байланыстырады. Қатты осьті көп буынды жүйе – бұл осы концепцияның тағы бір түрі, ол тәуелсіз көп буынды аспаға қарағанда бірнеше артықшылықтар ұсынады, себебі ол салыстырмалы түрде арзан және құрылысы аз күрделі, жақсы механикалық төзімділікке және жоғары сенімділікке ие, сонымен қатар ұқсас нәтижелер береді.

Артықшылықтар

Көп буынды аспа машина жасаушыға бір көлікте жақсы жүріс пен жақсы басқаруды бірге енгізу мүмкіндігін береді. Ең қарапайым түрінде көп буынды аспа ортогоналды болып табылады, яғни аспаның бір параметрін басқа ештеңеге әсер етпей, бірден өзгертуге болады. Бұл екі тіректі тірек сүйекті аспадан түбегейлі өзгеше, онда бекіткіш нүктені жылжыту немесе сайманың икемділігін өзгерту екі немесе одан да көп параметрге әсер етеді. Артықшылықтары жолдан тыс жүруге де қатысты. Көп буынды аспа көлікке көбірек иілуге мүмкіндік береді, яғни аспа жолдан тыс жүрудің әртүрлі бұрыштарына бейімделу үшін оңай қозғала алады. Көп буынды аспасы бар көліктер шөлдегі жарыстар сияқты спорт түрлеріне өте қолайлы. Шөлдегі жарыстарда денедің бұрылысына қарсы тұру үшін жақсы стабилизатор таяқты қолдану қажет. Үшбұрышты және қос үшбұрышты конструкцияның артықшылығы – оларға панхард таяғының қажеті жоқ. Бұл конструкцияны орнатудың артықшылығы – жоғары икемділік және оңай орнату. Қатты осьті көп буынды аспа тәуелсіз көп буынды аспаға қарағанда арзан және жасауға әлдеқайда қарапайым.

Кемшіліктер

Көптізбелі аспалы жүйе қымбат әрі күрделі. Геометриясын толық 3D компьютерлік модельдеу талдауынсыз реттеу қиын. Жүктеме кезіндегі икемділік маңызды рөл атқарады және оны көп денелі динамикалық талдау бағдарламалық жасақтамасымен тексеру қажет.