Кіріспе

Тынық мұхитының саласы

Аляска шығанағы (Тлингт тілінде: Yéil T'ooch’) – Тынық мұхитының Алясканың оңтүстік жағалауының қисығымен шектелген саласы. Батысында Аляска түбегі мен Кодиак аралынан басталып, шығысында Александр архипелагына дейін созылады, оның ішінде Мұздық шығанағы мен Ішкі жол орналасқан. Шығанақтың жағалауы – орман, тау және көптеген мұздықтардың үйлесімі. Алясканың ең ірі мұздықтары – Маласпина және Беринг мұздықтары Аляска шығанағының жағалауына құяды. Жағалау Кук шығанағы және Принц Уильям бұғазымен күшті тілімделген, бұл екі үлкен су алабы. Оған Якутат шығанағы мен Кросс-Саунд кіреді. Литуя шығанағы (Кросс-Саундтың солтүстігінде және Фэрвезер тауының оңтүстігінде орналасқан фьорд) – тарихтағы ең ірі цунами тіркелген орын. Ол балық аулау кемелері үшін бекініс қызметін атқарады. Аляска шығанағы SeaWiFS деректеріне сәйкес, жылына бір шаршы метрге 300 грамнан астам көміртегі шығаратын, өнімді I класс экожүйе саналады. Аляска шығанағында терең су коралдары табылады. Primnoa pacifica кораллының болуы осы аймақты ерекше қорғауға алынған мекен деп белгілеуге себеп болды. P. pacifica – әдетте осы маңда кездесетін терең су кораллы. Солтүстік Тынық мұхиты ағысының, ал оған жылы Куросио ағысының әсерінің арқасында Аляска шығанағы жыл бойы мұзсыз болып қалады. 1977 жылы Аляска шығанағында күтпеген және сол кезде түсіндіріле алмаған климаттық өзгерістер басталды, нәтижесінде теңіз бетінің орташа температурасы көтеріліп, коммерциялық балық түрлерінің саны мен әртүрлілігі артты. 1970 жылдары Солтүстік Тынық мұхитында да осыған ұқсас тұрақсыз климаттық өзгерістер байқалды.

Метеорология

Аляска шығанағы дауылдардың күшті ошағы. Оңтүстік Аляскаға көп мөлшерде қар мен мұз жаудырып, Арктика шеңберінен оңтүстікке қарай ең ірі шоғырланулардың пайда болуына себеп болса, көптеген дауылдар Британдық Колумбия, Вашингтон, Орегон жағалауларымен оңтүстікке қарай жылжып, тіпті Оңтүстік Калифорнияға дейін жетеді (әсіресе Эль-Ниньо кезеңінде). Тынық мұхитының солтүстік-батысы мен АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы маусымдық жаңбыр мен қардың көп бөлігі Аляска шығанағынан түседі.