Кіріспе

Француз филологы және саясаткері (1813–1891)

Луи Люсьен Бонапарт (4 қаңтар 1813 – 3 қараша 1891) – француз филологы. Наполеонның екінші тірі қалған бауыры Люсьен Бонапарттың үшінші ұлы, ол саяси себептермен өмірінің көп бөлігін Франциядан тыс өткізді. Ұзаққа соқпаған саяси мансабынан кейін, ол академиялық жұмысына, әсіресе баск тілі мен келт тілдерін зерттеуге белсенділік танытты.

Ерте өмір

1809 жылы Люсьен Бонапарт ағасы Наполеонның қысымына ілесіп, әйелі Александрин де Блешамптан ажырасып, Италиядағы иеліктерінен Францияға қайтуға мәжбүр болды. Ол Америка Құрама Штаттарына теңіз жолымен аттанды, бірақ 1810 жылы жолда әйелімен бірге Корольдік теңіз күштеріне түсіп қалды. Британ үкіметі Люсьен мен оның әйеліне Лудлоуда, кейін Вурчестерширдегі Гримлидегі Торнгроув үйінде қоныстануға рұқсат берді. Осы жерде 1813 жылы Луи Люсьен Бонапарт дүниеге келді. Наполеон Люсьеннің Британияға сатқындықпен барғанына сенді. 1814 жылғы сәуірде ағасының тақтан бас тарғаннан кейін Луи Люсьеннің әкесі Францияға, содан кейін Римге оралды. 18 тамыз күні Папа Пий VII оны Каниноның князі, Аполлино графы және Неморидің иесі етіп тағайындады. 1824 жылы Папа Лео XII оны Мусиньяноның князі етіп жариялады. Наполеонның Эльбадан Францияға оралғаннан кейінгі «Жүз күн» ішінде Люсьен ағасының ісіне қайта қосылды. Наполеон оны француз князі етіп, балаларын императорлық отбасының құрамына енгізді. Бірақ, Наполеон екінші рет тақтан бас тарғаннан кейін Бурбон үкіметі бұл мәртебені мойындамады. 1815 жылы Люсьен жазаланды және Франция академиясының мүшелігінен айырылды. Ол баск тілінің диалектілерін жіктеу жөніндегі жұмыстарды жүргізді, оның еңбектері бүгінге дейін қолданылып келеді. Ол корн тілінде де жұмыс істеді және Уильям Прайсты Эдвард Лхуйдтің корн және басқа кельт тілдері жөніндегі зерттеулерін ұрлағаны үшін айыптады. Бонапарттың ұлы Луи Кловис азаматтық инженер болды және 1891 жылғы 14 қазанда Рейгейт қаласында Ф. В. Скотттың қызы Лора Элизабет Скоттқа үйленді. Луи Люсьен Бонапарт Италияның Фано қаласында қайтыс болды. Оның жесірі Клеменс Бонапарт 1915 жылға дейін өмір сүрді. Ол Кенсал Гриндегі Сент-Мэри католиктік зиратында ұлы мен екінші әйелінің қасына жерленген. Ол 2019 жылы ЮНЕСКО-ның «Халқының периодтық кестесі» халықаралық жылында көрмеге қойылды. Оның кітапханасын Чикагодағы Ньюберри кітапханасы сатып алды.