Кіріспе

In the Bleak Midwinter (АҚШ-та Midwinter's Tale деп шығарылды) – 1995 жылы түсірілген британдық романтикалық комедиялық фильм, сценарийін Кеннет Бранаг жазды және режиссерлік етті. Фильмдегі көптеген рөлдер нақты актерлер үшін жазылған. Бұл Бранагтың өзі түспеген алғашқы режиссерлік жұмысы болды. Фильм жұмыссыз актер Джо Харпердің (Майкл Малони) депрессияға қарай баяу құлдырауы туралы монологымен басталады. Депрессиямен күресу үшін Джо әпкесінің жергілікті шіркеуін жерді сатып алушылардан сақтап қалуға көмектеседі, Рождестволық "Гамлет" қойылымын ұйымдастырып, агенті Маргареттаның (Жоан Коллинз) кеңесіне қарамастан. Ол жинаған актерлер Рождествода да бос болғандықтан және "пайға бөлісу" шартымен (яғни, ешқандай төлем алмауы мүмкін) жұмыс істеуге дайындық танытқандықтан, ол ең жақсы актерлерді күте алмайды және де олардың қатарында болмайды. Бірақ олардың әрқайсысы өздерінің мәселелері мен ерекшеліктерін әкелсе де, бәлкім, атын дұрыс таңдаған "Үміт" ауылында одан да маңызды нәрсе пайда бола бастайды. Бұл фильм актердің жағдаймен, өмірмен және көбінесе бір-бірімен күресінің қызықты да қайғылы жайын көрсетеді. Фильм қара-ақ түспен түсірілген.

Сюжет

Джо Харпер, көңілі құлазып, бақытсыз актер, өзінің агенті Маргаретта Д’Арсиден туған қаласы Хоупта, Дербиширде Шекспирдің «Гамлетін» Рождестволық қойылым ретінде қоюға ақша беруін сұрайды. Джо «еркін және тәжірибелік» қойылымды қалайды, сондықтан ол түрлі орындаушыларды тартатын кастингтер өткізеді, олардың көпшілігі Маргареттаның пікірінше, ақылдан безген. Соңында Джо алты актерді таңдайды: ізгі ниетті Нина Реймонд; ұзақ уақыт бойы қиындық көріп, циникке айналған Генри Уэйкфилд; әсем киінген гомосексуал Терри Дюбуа; мақтанқор Том Ньюман; ішімдікке тәуелді, өзін-өзі алдаған Карнфорт Гревилл; және бұрынғы бала актер Вернон Спатч. Джо өзін Гамлет рөлінде көрсетеді. Джо қарындасы Моллиді жұмысқа алып, актерлерді және реквизиттерін олардың орнына – құрылысшылардың бұзуға дайын тұрған ескі шіркеуге жеткізеді. Актерлер олардың тұратын жері де осы екеніне және оларға ешқандай шығын төленбейтініне қарамастан, қалуға шешім қабылдайды. Олар костюмдер мен декорациялар жасаушы, жаңа дәуірдің өкілі Фаджбен танысады, ол көрермендердің бір бөлігін картоннан жасалған фигуралар ретінде пайдалануды және декорация үшін тек түтінді қолдануды ұсынады. Репетициялар қиындықпен басталады. Карнфорт сөздерін есіне ала алмайды және көбінесе мас күйімен келеді, Том әр рөлінде асыра шектен тыс акценттерді қолданады, Генри Терримен бір бөлмеде болуді жек көреді, Нинаның нашар көруі апаттарға әкеледі, ал Молли репетиция кезінде Гамлетті ойнауға мәжбүр болады, сонда ғана Джо режиссерлік ете алады. Кейін шіркеудің иесі бір аптаға қосымша жалдау ақысын талап етеді, бірақ Джоның ақшасы жетпейді, ал қойылымға бірде-бір билет сатылмайды. Техникалық репетицияға төрт күн қалғанда Джо актерлердің жігерін жоғалтпауын талап етеді және Нинадан күш алады, ол жесір екенін біледі. Вернон Джоға көмектеседі, жарнама таратып, көшеде және кабареде өнер көрсететін қонақүйлерде билет сатады. Генри мен Терри бір-бірін қабылдауға үйренеді, Генри Ирвингке деген өзара құрметтерін білдіреді. Терри ұлы Тимнің бар екенін айтады. Бұл оның Гертруда рөлін ойнауын қиындатады, өйткені Джо актерлерді кейіпкерлерге енуге шақырады. Бір күні Том Карнфорттың қателіктерінен, Джоның режиссерлігінен және Вернонның қойылымды құжаттауға деген ықыласынан шаршайды. Бұл Джоның өзінің күйзеліске ұшырауына себеп болады, ол қойылымның қателік болғанын, олар үшін тым жеке болғанын, уақыттарының өтіп кеткенін және оларға төлеуге ақшасы жоқ екенін, сондай-ақ қойылымның өтуіне арналған орынды қамтамасыз ете алмайтынын айтады. Генри мен Молли оны тыныштандырып, жалғастыруға көндіреді. Джо енді репетиция кезінде өзі ойнағандықтан, қойылым айтарлықтай жақсарады. Вернон Джоға компанияның қаржылық жағдайын жақсарту үшін ақша жинағанын айтады. Техникалық репетициядан кейін Джоға Маргаретта телефон соғып, американдық продюсер Нэнси Кроуфордтан үш фильмге келісім-шарт ұсынғанын айтады, бірақ ол оған саяхат туралы айтпастан бұрын оны тоқтату керек. Рождество қарсаңында, алғашқы қойылымның түні, Маргаретта Джоға ертерек келіп, Кроуфордпен Лос-Анджелеске ұшатын ұшаққа отыру керектігін айтады, яғни ол алғашқы қойылымнан қалуға тиіс. Компания Джомен ағысып-төгіліп қоштасады, Молли Гамлеттің орнын толтырады, ал Нина Джоның денсаулығы үшін қалуын сұрап, көз жасын төгіп жалбарынады, бірақ ол кетеді. Көрермендер келеді, соның ішінде Карнфорттың анасы, Нинаның әкесі және Тим (Генри онымен байланысып, Терридің холераға шалдыққанын айтады). Кроуфорд пен Маргаретта ұлттық газеттің тілшісімен бірге келеді. Моллидің алғашқы сахнасында Джо оралады, оған алғашқы қойылымды ойнауға рұқсат етілді және Кроуфорд оның тірідегі актерлік шеберлігін көруге мүмкіндік алды. Қойылым жақсы өтеді, компания сахна артында кездеседі, онда Кроуфорд Джоның оның ұсынысын қабылдамауына себептің қандай екенін білу үшін ғана қойылымды көргенін айтады. Оның орнына ол Джоның рөлін Томға ұсынады, ол Фаджды фильмнің дизайнері ретінде әкеледі, ал Маргаретта өзін оларға агент ретінде ұсынады. Көрермендер кетіп қалғанда, компания билеуге бастайды, ал Нина мен Джо Рождество күні басталғанда қарым-қатынас жасайды.

Сыни жауап

Роджер Эберт, Чикаго Сан Таймс газетінің белгілі сыншысы, фильмге төрт жұлдыздың үшеуін берді, актерлік шеберлігін және Брананың сценарийін жоғары бағалады. Джеймс Берардинелли фильмді мақтап, оған төрт жұлдыздың үш жарымын берді, былай деді: "Қазіргі режиссерлердің ешқайсысы Шекспирді Бранаг сияқты жақсы түсінбейді және құрметтемейді, ал оның Бардқа деген құштарлығы осы фильмде бұрынғыдан да анық көрінеді. Бұл картина комедия, сатира және тіпті, белгілі бір деңгейде, жалақы мен жанның азығы арасында таңдау жасау туралы жеңіл мелодрама ретінде сәтті аяқталды". Берардинелли қорытындылап: "Браннахтың «Франкенштейннен» кейінгі жолы туралы алаңдағандар көңілдерін тыныштандыра алады. Ол «Қысқы ертегімен» тәуелсіз кинода қайтадан жемісті жұмыс істеп жатыр, бұл фильм «ойын – бәрінен маңызды» деген сөзді жаңаша түсіндіріп, 98 минут таза ләззат сыйлайды".

Кассалық жинақ

Ұлыбританияда ол шығудың алғашқы айында 235 302 фунт стерлинг табыс әкелді. АҚШ және Канадада ол 469 571 доллар табыс әкелді.

Марапаттар

1995 жылы 52-ші Венеция халықаралық кинофестивалінде бақталастыққа түскен "Қараңғы қыста" фильмі "Алтын Арыстан" сыйлығының иегері атануға үміткерлердің арасында болды, ал Кеннет Брана "Алтын Оселла" сыйлығымен "Ең үздік режиссер" номинациясында марапатталды.