Кіріспе

Джеймс Салливан (22 сәуір 1744 – 10 желтоқсан 1808) – американдық заңгер және саясаткер. Ол Массачусетс Жоғарғы Сотының алғашқы төрешісі болды, көп жылдар бойы штаттың бас прокуроры қызметін атқарды және 1807 жылдан өліміне дейін штат губернаторы болды. Салливан Мэн штатының Бервик қаласында туып өсті (сол кезде Массачусетс штатының бір бөлігі), ал заңды ағасы Джонмен бірге оқыды. Сәтті заңгерлік тәжірибе құрғаннан кейін, ол Америка революциялық соғысы кезінде Массачусетс штатының басқару ісіне белсенді қатысып, 1776 жылдың наурыз айында штаттың жоғарғы сотына тағайындалды. Ол штат конституциясын және АҚШ Конституциясын бекіту жөніндегі конвенцияны әзірлеуге қатысты. 1782 жылы соттан кеткеннен кейін жеке тәжірибеге оралды және 1790 жылы бас прокурор болып тағайындалды. Судья және бас прокурор болып жұмыс істеген жылдары ол британдық үкімден тәуелсіздікке өту кезеңінде штаттың көптеген заңдарын жасауға және қайта қарауға жауапты болды. Бас прокурор болып қызмет еткен кезде ол Мэн және Нью-Брансуик арасындағы шекараны белгілеген комиссиямен жұмыс істеді және бірнеше резонансты қылмыстық істерді тергеді. Салливан Демократиялық-Республикалық партияны қолдаған және Джефферсонның республикалық идеалдарына сүйенген саяси қайраткер болды. Ол Джон Хэнкок пен Сэмюэл Адамстың саяси мансабына қолдау көрсетті және штат газеттеріндегі саяси пікірсайыстарға жиі қатысты, көбінесе түрлі псевдонимдермен. 1807 жылы губернаторлыққа жеңіске жеткенге дейін бірнеше рет сайлауға түсті. Ол екінші мерзімінде қайтыс болды. Саяси қызметтен басқа Салливан қайырымдылық және бизнеспен де айналысты. Ол Миддлсекс каналының және Бостон мен Кембридж арасындағы алғашқы көпірдің жақтаушысы болды және Бостонның алғашқы сумен жабдықтау жүйесін дамытуға үлкен үлес қосты. Ол Массачусетс тарихи қоғамының алғашқы президенті болды және басқа да көптеген қайырымдылық ұйымдарының мүшесі болды. Ол туған жері Мэн штатының тарихының бірін және жер иелігіне қатысты заңдық мәтінді жазды. Заң тарихшысы Чарльз Уоррен оны сол кездегі Массачусетс штатының ең маңызды заңгерлерінің бірі деп атады. Салливанның әкесі Корк/Керри аймағындағы Беара түбегінен келген, ал анасы олар кемемен келгенде бортындағы бала болған. Ол өскенде, әкесі оған жар іздеп, үйлендірді. Салливанның әкесі Бервик қаласында мектеп мұғалімі және фермер болған. Салливан үйде оқыды, бала кезіндегі апатта аяғының сынуына байланысты әскери қызметке бару мүмкіндігінен айырылды. Ол сондай-ақ жас кезінде эпилепсиямен ауырады және өмірінің соңына дейін көбінесе жеңіл ұстамаларға (бірақ кейде бірнеше сағатқа созылатын) шалдықты. Аяғының жарақатынан жазылған кезде ол көп оқыды, латын тілін және классикалық әдебиеттерді үйренді. Оның заңгерлік мамандыққа дайындалып жатқан ағасы Джонға заң кітаптарын және оқулықтарды беру тапсырылды. 1768 жылы ол Портсмут, Нью-Гэмпшир қаласындағы сәтті саудагердің қызы Хетти Одиорнға үйленді. Салливанның заңгерлік тәжірибесі өркендеді, 30 жасқа келгенде ол Йорк округының жетекші азаматтарының біріне айналды. Ол заңгерлік жұмысын Бостон негізді саудагерлердің, соның ішінде Бостонның ең бай адамдарының бірі Джон Хэнкок сияқтылардың мүдделерін қорғау арқылы толықтырды. 1773 жылы жер дауында қорғағандық үшін Салливанға қорғаған жердің бір бөлігі ұсынылды. Ол қабылдап, жерді әкесінің туған жерінің атымен Лимерик плантациясы деп атады. 1775 жылы ол қаланың құрылысына көмектесті (жеке өзі жерді тазалауға қатысты), ол 1787 жылдың 6 наурызында Лимерик қаласы болып тіркелді. Джеймс Салливан Корк және Керри аймағындағы Беара түбегінен шыққан О'Салливан Беар тайпасының ұрпағы саналады. Джон Адамстың айтуынша, Салливан қаржылық табысын жергілікті жылжымайтын мүліктерге, соның ішінде егістік жерлерге және диірмендерге инвестициялау үшін пайдаланды.

Революция

Салливан британдық отаршылдық саясатының ертедегі және ашық қарсыласы болды, бұл саясат революцияға әкелді. 1774 жылы ол провинциялық жиналысқа сайланды. Ол алғаш рет маусым айында жиналғанда, Континенттік Конгресс шақыруды ұйымдастырушылардың бірі болды. Губернатор Томас Гейдж келесі қазанда жиналыстың келесі отырысын белгісіз мерзімге кейінге шегерген кезде, оның мүшелері бәрібір жиналып, Массачусетс провинциялық Конгресін құрды. Бұл орган Америка революциялық соғысының алғашқы жылдары Массачусетс штарын іс жүзінде басқарды. Провинциялық Конгресте отырудан басқа, Салливан Йорк округінде отаршылдық қорғанысын ұйымдастыруда жетекші рөл атқарды, оның корреспонденция комитеті және басқа да органдарында жұмыс істеді. 1775 жылы ол Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі Форт Тикондерогадағы әскерлер мен құрылыстарды тексеру үшін комиссия құрамында жіберілді. Форт номиналды түрде Бенедикт Арнольдтың бақылауында болды, оған Массачусетс полковнигінің шені берілген еді және ол Итан Алленнің көмегімен оны басып алған болатын. Ауыр сапардан кейін Салливан бірнеше ай бойы ауырып жатты. 1775 жылдың соңында Салливан Массачусетс штатының Әскери-теңіз флотын құру туралы заң жобасын әзірлеген комитеттің мүшесі болды. Заңға сәйкес, үш адмиралтейство судьясының лауазымы құрылды; Салливан өзінің басқа міндеттерімен қатар шығыс округінің (яғни Мэн) адмиралтейство судьясы болып тағайындалды. Провинциялық Конгресте қызмет еткен кезінде ол көптеген заң жобаларын жасады және көптеген комитеттерде тынымсыз жұмыс істеді. 1776 жылдың наурыз айында оған Жоғары сотқа (сол кезде Массачусетс Жоғарғы сот деп аталған) орын ұсынылғаннан кейін ол бұл лауазымнан бас тартты.

Сот қызметі және соғыстан кейінгі қызмет

Сотқа тағайындалған кезде бұл лауазым ерекше тәуекелді деп есептелді, себебі ол британдық билікке қарсы тұрудың айқын көрінісі болды және британдықтар көтерілісті басуға қол жеткізсе, орын алғандар өміріне қауіп төнетіні айтылды. Салливан отырған ең маңызды іс – «Комонвеллға қарсы Натаниел Дженнисон» ісіндегі алдын ала тыңдау, ол 1783 жылы соттың құлдықты штат конституциясына қайшы деп шешкен Куок Уокер істерінің бірі еді. Салливан құлдыққа қарсылығын ашық білдірді және жазбаларында бұл мәселе болашақта шиеленіске толы болатынын болжады. Салливан 1779 жылы жаңа штат конституциясын жазған конвенцияға қатысты. 1780 мен 1782 жылдар аралығында ол және соттың қалған бөлігі штат заңдарын құжатпен үйлестірумен, ескі заңдарды қайта қарау және жоюмен, сондай-ақ жаңаларын дайындауға көмектесумен айналысты. 1779 жылы Салливан Гарвард колледжінен құрметті диплом алды. Ол 1782 жылға дейін сотта қызмет етті, бірақ оның жалақысы шығындарын жабуға жеткіліксіз болғандықтан, айырмасын өтеуге шамасы келмеді деседі, сондықтан қызметтен кетті. Ол Бостонда заң кеңсесін ашып, Менотомияға (қазіргі Арлингтон, бұл кезде Кембридждің бір бөлігі) көшіп барды. Ол 1782 жылдан 1783 жылға дейін Конфедерация Конгресінде Массачусетс штатын өкілдік етіп сайланды, бірақ қаржылық себептермен қатыспады. Дегенмен, ол штатта саяси белсенділік танытып, губернаторлыққа Джон Хэнкокты, содан кейін Сэмюэл Адамсты қолдады. Ол өнімді жазушы болды және Массачусетстің көптеген газеттерінде түрлі псевдонимдермен жүргізілген саяси пікірталасқа жиі үлес қосты. 1787 жылы Салливан Шейз көтерілісіне қатысқан деп айыпталған адамдарды қорғауға қатысты. Бұл әрекеті оған Массачусетс адвокатурасының үкіметті жақтаған мүшелерінен сын туғызды. 1788 жылы Массачусетс штаты АҚШ Конституциясын бекітуді талқылаған кезде Салливан құжатқа қатысты күмән білдірген Массачусетс саясаткерлерінің бірі болды, бірақ жалпы ратификацияны қолдады. Пікірталас барысында ол Конгресс түзетулер жиынтығын қарастырып, олар бойынша шешім қабылдаған жағдайда ғана Конституцияны шартты түрде қабылдауды ұсынды. Салливан ұсынған жеті түзету негізінен Конгресс пен федералды соттардың есебінен штаттардың билігін арттыруға бағытталған; мысалы, біреуі штаттың жоғарғы сотына федералдық қылмыспен айыпталған адамдарға хабеас корпус бұйрығын беруге рұқсат берген болар еді.

Бас прокурор

Джон Хэнкок 1790 жылы Салливанды қолдауы үшін штаттың бас прокуроры қызметіне тағайындады, ол 1807 жылға дейін осы лауазымды атқарды. Ол Демократиялық-республикалық партияны қолдағанмен, көзқарастары салыстырмалы түрде орташа болғандықтан, федералистердің штатта басымдығына қарамастан, штаттық бас прокурор лауазымын сақтап қалды. Бас прокурор ретінде ол адалдардың мүлігін қайтару туралы сот ісінде штатты қорғады, бұл некедегі әйелдердің құқықтарына қатысты (сол кезде жалпы құқық бойынша олардың құқықтары шектеулі болды), ал адал Уильям Мартиннің әйелі өз құқығымен аталған мүліктен бас тартты деп мәлімдеді. Салливан елден қашқан немесе британдықтармен бірге соғысқан адалдардың мүлігін тәркілеуге бағытталған қатаң заңдарды қолдады, бірақ кейіннен мүліктерін қайтаруға тырысқан адал достарын клиент ретінде қабылдады. Туған жері Мэнде ол үлкен жер иелеріне қарсы штат атынан сотта өкілдік етті, сонымен қатар олардан да жұмыс алды (олардың арасында штаттағы ең беделді саясаткерлер болды). Мэйндегі жерді иелену құқығына байланысты күрделі мәселелерге қызығушылығы оны 1801 жылы «Массачусетс штатындағы жерді иелену құқығының тарихы» атты маңызды еңбекті жазуға итермеледі. Салливан бас прокурор болып қызмет еткен кезеңдегі ең танымал екі іс те қылмыстық істер болды. 1801 жылы ол федералист Харрисон Грей Отисті қорғаушы ретінде тартқан Дедхэмдегі Джейсон Фэрбенкске қарсы қудалау ісін жүргізді. Фэрбенкс жергілікті әйелді өлтіргені үшін сотталды, бірақ соттан кейін қашып кетті, соңынан Канада-АҚШ шекарасының жанынан ұсталды және дарға асылды. 1807 жылы Салливан мен Отис Чарльз Остинді өлтірді деген айыппен сотталған Томас Селфриджтің сенсациялық ісінде қайтадан кездесті. Селфридж, егде жастағы федералист адвокаты, Остиннің республикалық әкесінен қарызды өндіріп алуға көмектесу үшін жалдаған еді. Бостонның саяси тұрақсыз атмосферасында Селфридж өзінің қауіпсіздігінен қорқып, дуэльдік тапаншамен қаруланды. Жастар Остин, өздігінен, Селфриджді таяқпен ұруға тырысты, ал Селфридж кездесуде оны өлтірді. Селфриджті Отис және Кристофер Гор сияқты федералист адвокаттар тобы қорғады, ал қазылар алқасының төрағасы, патриот және федералист Пол Ревир, оны өлтіргені үшін кінәлі деп танымады. Салливан тіпті бас прокурор болып қызмет еткен кезеңде де жеке құқықтық жұмыстарды жалғастырды. Оның құқықтық тәжірибесі, еңбек өтілі соңғы қырық жылдан астам уақытқа созылған, штаттағы ең ірі және табысты құқықтық практикалардың бірі болды. Ол адмиралтейство құқығы саласындағы танымал сарапшы болды және құқық тарихшысы Чарльз Уоррен оны сол кездегі Массачусетс штатының ең маңызды құқықтық тұлғаларының бірі деп сипаттады.

Мэн мен Нью-Брансуик шекаралық комиссиясы

1796 жылы Мемлекеттік хатшы Тимоти Пикеринг Салливанды Мейн мен британдық (қазіргі Канада) Нью-Брансуик провинциясының арасындағы шекараны ресмилеу үшін Джей шарты бойынша құрылған екіұлттық комиссияға АҚШ өкілі етіп тағайындады. Шекараның оңтүстік бөлігі 1783 жылғы Париж шартында Сент-Круа өзені деп белгіленген, ол Америка Тәуелсіздік соғысын аяқтады. Бірақ, аймақ сол кезде сирек қоныстанған және жақсы зерттелмегендіктен, сондай-ақ аймақтың карталарында аталған өзенге қатысты қайшылықты мәліметтер болғандықтан, нақты қай өзен екендігі күмәнді болды. Салливанның міндеті – қажетті карталар мен құқықтық құжаттарды жинап, АҚШ-тың шекараның қайда болуы керек екендігі туралы құқықтық дәлелдерін ұсыну болды. Массачусетс мұрағаттарындағы материалдарды зерттеуден өзге, Салливан нашар зерттелген және қашық орналасқан Пасамакуодди шығанасын зерттеуге көп уақыт жұмсады, Магагуадавик өзенінің шарты жасаушылар көздеген өзен екенін дәлелдеуге тырысты. Өзеннің қайсысы екендігі 1604 жылы өзендегі аралдағы француз қонысының орналасқан жеріне байланысты болды, комиссарлар мен өкілдер аймақты зерттеп, зерттеулер тапсырды. Зерттеулер Сент-Круа аралындағы қоныс іздерін тапты, содан кейін комиссия шекараның оңтүстік бөлігін қазіргі Сент-Круа өзені деп белгіледі. (Шығанақтағы кейбір аралдардың мәселесі шешілмеді, ал шекараның солтүстік бөлігі 1842 жылғы Вебстер-Эшбертон келісімінен кейін ғана белгіленді.)

Әкім

Салливан 1797 және 1798 жылдары губернаторлыққа республикалық үміткер болып тіркелді, бірақ федералисттік Үстеу Самнерге жеңілді (1798 жылы XYZ ісі федералистерге күш бергеннен кейін үлкен айырмамен). Республикашылдық Массачусетс штатында бірте-бірте нығая бастады, және Салливан 1805 және 1806 жылдары қайтадан губернаторлыққа ұсынылды. 1807 жылы Салливан тағы да Стронгпен сайысты, бірақ бұл жолы шешулі жеңіске жетіп, шығыс округтерді (қазіргі Мэн штаты) айқын басымдықпен жеңіп алды, сондай-ақ Жаңа Англияда республикашылдардың бірқатар жеңістеріне куә болды. Салливан федералистер мен республикашылар арасындағы қатыгез дауларда орталық позицияны ұстануға тырысқанмен, президент Томас Джефферсонның Ұлыбритания мен Франциямен сауданы тоқтату саясатын қолдады, олар сол кезде Наполеон соғыстарына тартылған болатын. 1807 жылғы Эмбарго заңы Массачусетс порттарындағы кеме жүргізу мүдделеріне елеулі зиян келтірді, және федералистер бұл жағдайды, сондай-ақ Джефферсон әкімшілігінен шыққан соғыс қаупін Салливанды 1808 жылы қызметтен шеттету үшін пайдалануға тырысты. Федералист сенатор Тимоти Пикеринг ашық хат жазып, соғыс қаупін көтеріп, Джефферсонды келіссөздер барысында маңызды құжаттарды жарияламағаны үшін айыптады. Одан кейін ол Салливаннан оны штаттық заң шығарушы жиналысына ресми түрде жіберуін сұрады, мұның Салливанның мазмұнымен келісетінін білдіретініне сенді. Салливан бас тартты, содан кейін федералистер бұл фактіні республикашылар жалпы зиянды ақпаратты жасырып отыр деген айыптау үшін пайдаланды. Салливанның қорғаныс шараларына сенатор Джон Куинси Адамстың федералистердің айыптамаларына қарсы хаттары кірді. Бұл Салливанның 1808 жылы қайта сайлануын қамтамасыз етті, бірақ заң шығарушы органның бақылауы федералистерге қайтарылды. Республикашылар Салливанның саяси шабуылдарды қалай басқарғанына және федералистерді үкіметтегі ықпалды лауазымдардан алмаудан бас тартқанына наразы болды. Федералистер заң шығарушы орган арқылы дереу Салливанға және республикашыларға шабуыл жасады, бірақ Салливан оған бірден жауап бере алмады. 1808 жылдың көктемінде, заң шығарушы органның мамыр айында ашылуына дейін, Салливанның денсаулығы нашарлай бастады (эпилепсия және "жүрек ауруы"), сондықтан ол бастама көтере алмады. Ол жиналыста сөйлеген сөзінде даудың саяси аспектілеріне жауап бермей, сыртқы күштерге қарсы ұлттық бірлікке шақырды. Джефферсон штаттағы дау-жанжалдардың сипаты туралы Салливанның ескертулерін оның ақыл-есінің нашарлауымен байланыстырды. Салливанның нашар денсаулығын ескере отырып, федералистер 1808 жылғы президенттік сайлауда сайлаушылар алқасын сайлауды кейінге қалдыруға тырысты. Салливан, федералистердің сайлаушылар тізімін ветомен қабылдағанда (олар сол кезде халықтың дауысымен емес, заң шығарушы органмен таңдалғандықтан, федералистердің көпшілігі оны қамтамасыз етер еді), ол басқа штаттардағы сайлау шаралары Массачусетстегі шешімді күшін жояды деген үмітпен келісім берді. Салливан эмбаргоға көптеген босатулар бергені үшін де екі тараптан да саяси партизандардың сыныптарына ұшырады, бұл астық тапшылығы болған жағдайда азаматтық қақтығыстарды болдырмау үшін жасалған. Қарашада заң шығарушы орган жиналған кезде Салливанның штаттың сайлаушылар тізімін анықтау үшін халықтық сайлауды өткізу туралы ұсынысын қабылдамады, оның орнына көптеген республикашылар бойкот жасаған дауыс беруде президенттікке Чарльз Котесворт Пинкниді қолдаған федералистік тізімді таңдады. Федералистер президенттік сайлауда жеңіліске ұшырауы мүмкін деген кең таралған пікірге сүйене отырып, Салливан денсаулығы нашарлап, сайлау дауыстарын Конгреске жіберді. Ол 1808 жылдың 10 желтоқсанында 64 жасында қайтыс болды және Бостонның астық қоймасы жерлеу орнында колониялық губернатор Ричард Беллингхэммен бірлескен қабірге қойылды.

Бизнес, экономикалық даму және қайырымдылық

Саяси және заңгерлік қызметінен өзге, Салливан кең ауқымды азаматтық және қайырымдылық жұмыстармен айналысты. Ол Массачусетс тарихи қоғамын құрушы мүшесі және алғашқы президенті болды, Америка өнер және ғылым академиясының құрушы мүшесі болды, сондай-ақ Массачусетс гуманистік қоғамы, үндістер арасында дінді тарату қоғамы және конгрегационалистік пасторларды қолдаған қайырымдылық қоғамының жұмысына қатысты. Салливан Мидлсекс каналын (құрылысы 1793 жылы басталған) басқаратын компанияның маңызды қозғаушы күші және жетекші директоры болды. Канал Мерримак өзенін, қазіргі Лоуэлл (сол кезде Шығыс Челмсфорд деп аталған) қаласымен Бостон портымен байланыстырып, шамамен Салливан алаңында аяқталды, ол оның құрметіне аталған. Ол канал құрылысына белсенді түрде қатысып, қажетті жерді сатып алып, құрылысты бақылады. Осымен қатар, ол Бостонды Кембриджге жалғастыратын Чарльз өзені арқылы салынатын алғашқы көпірді салу үшін құрылған компанияның жұмысына да қатысты, Бостонның алғашқы қоғамдық сумен жабдықтау жүйесін – Ямайка тоғанынан ағаштан жасалған су құбырын құруда маңызды рөл атқарды.

Отбасы және мұра

Салливанның ағалары Революциялық соғысқа белсенді қатысты. Джон, Дэниел және Эбенезер Континенттік армияда қызмет етті. Джон 1779 жылы Нью-Гэмпшир саясатына кіру үшін армиядан зейнеткерлікке шыққанға дейін көзге түсетіндей қызмет етті; Эбенезер 1776 жылы Седар шайқасында тұтқындалды және Мохаук тайпасының арасында тұтқын ретінде біраз уақыт өткізді, онда ол қиын жағдайға ұшырады және азапталды; Дэниел де шайқаста тұтқындалды және британдық түрме кемесінде қайтыс болды. Салливан, Мэн штаты оның ағасы Дэниелдің құрметіне аталған, ол сол аймақтың алғашқы қоныстанушыларының бірі болды, ал Нью-Гэмпширдегі бірнеше жер Джонның есімімен аталады. 1808 жылы Салливан губернатор болып тұрғанда, Майн штатының Истпорт қаласында қазір Форт Салливан деп аталатын шағын бекініс салынды. Ол кімнің құрметіне аталғаны белгісіз: бір ертедегі Истпорт тарихшысы Джон мен Джеймс екеуі де үміткерлер екенін айтады, бірақ фортты салуға бұйрық берген генерал Генри Дирборнмен байланысы болғандықтан Джонға көбірек сенім артады. Салливан мен оның бірінші әйелі Хеттидің тоғыз баласы болды, олардың екеуі кішкентай кезінде қайтыс болды, ал бір ұлы 1787 жылы Шайс көтерілісі кезінде жасаған қызметтің ауырлығынан қайтыс болды. Хетти 1786 жылы қайтыс болды, содан кейін ол Нью-Гэмпшир саясаткері Джон Лэнгдонның жесір қалған қарындасы Марта Лэнгдонға үйленді. Салливанның Мэнге деген үздіксіз қызығушылығы оны Мэн округінің тарихы (1795 жылы жарық көрген) атты еңбегін жазуға итермеледі, бұл сол тарихты құжаттаған алғашқы жұмыс болды. Мэн тарихшысы Чарльз Кларк Салливанның "Тарих" еңбегі толыққанды зерттелмеген және аса жақсы жазылмаған, бірақ ол "романтикалық ұлтшылдықтың өзінен хабарсыз көрінісі" болып табылады және "көркем, романтикалық, шабыттандыратын" еңбек деп жазады.

Негізгі дереккөздер

Хансен, Аллен Оскар. Либерализм және XVIII ғасырдағы американдық білім беру (1926; қайта басылған 1965, 1977) онлайн, сондай-ақ білім беруді реформалау жоспары үшін 79–88 беттер.