Кіріспе

Тутанхамонның патшалық әйелі Анхесенамун фараон Тутанхамонның Ұлы патшалық әйелі екендігі жақсы құжатталған. Алғашқыда ол әкесіне үйленген болуы мүмкін, ал Тутанхамонның қайтысынан кейін, ол Тутанхамонның ізбасары Айға қысқа мерзімге үйленген болуы мүмкін, оның анасының әкесі екеніне кейбір адамдар сенімді. 2010 жылдың ақпан айында KV21 қазбасында табылған мумиялардың ДНК-тесті нәтижелері жарияланды, бұл сол қабірде жерленген кейінгі 18-ші династияның екі патшайымының бірі Анхесенамун болуы мүмкін деген пікірге әкелді. ДНК нәтижелеріне сәйкес, екі мумия да сол билеуші үйдің мүшелері деп саналады.

Ерте өмір

Анхесенпаатен Мысырдың бұрын-соңды болмаған діни революция кезінде (б.з.д. 1348 ж.) дүниеге келді. Оның әкесі ежелгі Мысырдың негізгі құдайларына табынуды тоқтатып, күн құдайының бұрынғыда маңызсыз аспектісі болған Атонға құлшылық етуге көшті. Ол өзінің әкесінің билікке келгеніне шамамен 4 жыл толғанда Фивада туған деп саналады, бірақ, көбінесе әкесі патшалықтың жаңа астанасы ретінде салған Ахетатон (қазіргі Амарна) қаласында өсті. Ең үлкен үш қызы – Меритатен, Мекетатен және Анхесенпаатен – «үлкен принцессалар» атанды және ата-аналарымен бірге үкімет және діннің көптеген іс-шараларына қатысты.

Кейінгі өмірі

Ол ең алдымен өз әкесіне үйленген деп саналады, бұл Мысыр патшалық отбасылары үшін сирек емес жағдай еді. Ол ханшайым Анхесенпаатен Ташериттің анасы болған болуы мүмкін (әкесінен немесе Сменхкаредан), бірақ кімнің баласы екені белгісіз. Олардың екі қызы тірі тумаған. Бұл Анхесенамун Айға тарихтан жоғалғанға дейін үйленгенін көрсетеді, бірақ ескерткіштерде ол оның үлкен патшайымы ретінде көрсетілмеген. Айдың қабірінің қабырғаларында оның үлкен патшайымы ретінде Анхесенамун емес, Тей (Айдың бас әйелі) бейнеленген. Ол оның билігі кезінде немесе одан кейін көп ұзамай қайтыс болған болуы мүмкін, әзірге оның жерленген жері табылған жоқ.

Мумия KV21A

2010 жылдың ақпан айында жарияланған ДНҚ тестілеуі Анхесенамунды Патшалар аңғарындағы KV21 қабірінен табылған 18-ші династияның екі патшайымының бірі болуы мүмкін деген болжамдарға әкелді. Тутанхамонның қабіріне бірге жерленген екі ұрық оның балалары екені дәлелденді, ал қазіргі теория бойынша, оның жалғыз белгілі әйелі Анхесенамун олардың анасы. Дегенмен, нақты анықтама беру үшін жеткілікті мәліметтер алынбады. Бірақ, KV21a мумиясының ДНҚ-сы 18-ші патша әулетінің генетикалық қатарына сәйкес келеді. Айдың мұрагері ретінде билікке келгенде және Мысырдың 18-ші династиясының соңғы патшасы болған Хоремхеб, қарсыласы Айға қарсы «damnatio memoriae» науқанын жүргізді. Ол Айдың жерлену ғибадатханасын тартып алды, Айдың WV23 патшалық қабірін қиратты және оның бейнелерін мен жазуларын мүмкіндігінше жойды. Айдың қабіріндегі патшалық саркофагы көптеген бөліктерге бөлді. Алайда, Анхесенамун да Хоремхебтің Айдың іс-әрекеттеріне деген ашуының құрбаны болды. Нозому Кавай былай деп жазады: «Сонымен қатар, Анхесенамун Хоремхебтің «damnatio memoriae» мақсатына айналды. Дәлелдер оның қатыгездікпен қудаланғанын көрсетеді. Хоремхеб басып алған Тутанхамонның қалпына келтірілген стеласының лунетіндегі оның бейнесі толығымен өшіріліп, оның суретін Хоремхебтің әйелі, патшайым Мутноджметтің суретімен алмастырмай, жазумен ауыстырылды. Карнақтағы Тутанхамонның инкрустацияланған стеласында Амон мен Мутқа құрбандық шалатын патшаның артында үлкен, өткір, тіктөртбұрышты ойық және бірнеше тесіктер бар. Тесіктердің болуы оның артында тұлға болғандығын көрсетеді. Патшаның артында патшайымның бейнесі әдетте бейнеленгендіктен, Анхесенамунның бейнесі Хоремхебтің бұйрығымен әдейі алынып тасталған болуы мүмкін. Анхесенамунға қарсы осы қатаң «damnatio memoriae» шаралары, Хоремхебті ашуландырған тарихи оқиғалардың салдары болуы мүмкін». Осылайша, Хоремхеб перғауын болғаннан кейін Айдың, оның одақтастарының және Анхесенамунның естелігін жоюға тырысты.

Танымал мәдениет

Анхесенамунның есімі 1932 жылғы "Мумия" фильмінде діни қызметкер Имхотептің құпия сүйіктісі ретінде кең танылып, халық мәдениетіне енген. 1999 жылғы жаңа нұсқасы, оның жалғасы және туынды телесериалы Anck su namun деген есімді пайдаланса, "Мумияның қолы" (1940) және 1959 жылғы жаңа нұсқасы сияқты басқа фильмдерде бұл кейіпкер Ananka деп аталған. Анхесенамун – Кристиан Жактың 1988 жылғы француз романы "La Reine Soleil" және оның 2007 жылғы анимациялық бейімделуіндегі басты кейіпкер.