Кіріспе

Құс түрлері

НАТОК

Жалпы потоо (Nyctibius griseus) немесе урутау – Nyctibius туысына жататын жеті құс түрінің бірі. Ол үлкен сары көздерімен және кең аузымен ерекшеленеді. Потоолар түнгі жануарлар болып табылады және түнгі құстар мен бақа ауызды құстарға жақын. Оларда нағыз түнгі құстардың аузының айналасындағы ерекше қылшықтар жоқ.

Таксономия

Жалпы потоо 1789 жылы неміс натуралисі Иоганн Фридрих Гмелин Карл Линнейдің "Жаратылыс жүйесі" еңбегінің қайта қаралып, кеңейтілген нұсқасында ресми түрде сипатталған. Ол оны Caprimulgus тұқымдасына жататын түнгі құмырсқаларға ұқсас барлық түрлермен бірге жіктеді және Caprimulgus griseus деген екі атауын берді. Гмелин өзінің сипаттамасын 1779 жылы француз ғалымы Жорж Луи Леклер, Буффон графының сақталған нұсқасынан сипатталған Кайеннен алынған "L'engoulevent gris" суретіне негіздеді. Жалпы потоо қазір француз орнитологы Луи Пьер Веййоның 1816 жылы енгізген Nyctibius тұқымдасына жататын жеті потооның бірі. Тұқымның атауы көне грек тіліндегі nuktibios сөзінен шыққан, ол "түнде тамақтанатын" деген мағынаны білдіреді, nux – "түн" және bios – "өмір" сөздерінен құралған. Griseus сөзі ортағасырлық латын тілінен алынған, "сұр" дегенді білдіреді. Бұрын жалпы потоо солтүстік потоомен (Nyctibius jamaicensis) бір түр деп есептелген. Американдық орнитологтар одағы 1995 жылы дауыс айырмашылықтарына негізделіп, оларды жеке түрлерге бөлді. Екі түр танылады: Бұл маскировкалық түс потооға бұтақтарға жасырынуға мүмкіндік береді. Көздері кішкентай сары шеңберлі алып қара нүктелер немесе ерікті түрде қысылу нәтижесінде кішкентай қара нұсқасы бар алып сары радужка ретінде көрінеді. Құс ұсталғанда, қарғаның шырылына ұқсас дыбыс шығарады. Бұл дауыс солтүстік потоодың әлдеқайда терең және әсерлі дауысынан мүлдем өзгеше.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Жалпы потоудың номиналды түр-тұрағы Тринидад пен Тобагода және Чилиден басқа Оңтүстік Американың барлық құрлықтағы елдерінде кездеседі, бірақ ол сол елде кездейсоқ түрде тіркелген. Ол Анд тауларынан Атлант мұхитына дейін таралған. N. g. panamensis Никарагуаның шығысынан оңтүстікке қарай Коста-Рика мен Панама арқылы және Анды тауларының батысында Венесуэланың солтүстік-батысынан Колумбия мен Эквадор арқылы Перудің солтүстік-батысына дейін таралған. Жалпы потоу ашық орманды және саванналық аймақтарда тұрақты көбейетін құс. Ол салқын таулы аймақтардан аулақ болады; тіпті оның ең ыстық бөліктерінде де теңіз деңгейінен жоғары сирек байқалады. Ол құрғақ аймақтардан қашып жүруге бейім, бірақ 1999 жылдың сәуірінде Колумбияның құрғақ Кариб жазығында тіркелген. Уругвай мен Бразилия шекарасындағы галереялық орманды ортада көптеген популяциялары бар. Оңтүстікке қарай, ағаш пен шөп арақатынасы төмен болған жерлерде, ол анық сирек кездеседі, ал батысқа қарай, Аргентинаның Энтре-Риос провинциясында, жағалау ормандарының көптігіне қарамастан, ол да жиі кездеспейді. Олардың таралу аймағының оңтүстік шетіндегі құстар қыс айларында қысқа қашықтыққа солтүстікке қарай көшіп кетуі мүмкін.

Криптологиялық мінез-құлық

Қарапайым поту маскарадау әдісін қолданып, өзі отырған тармақтың сипатын еліктеуге тырысады. Ересек және жас потолар өз денелерінің диаметріне ұқсас тармақтарды таңдайды, осылайша олар түпкісімен жақсы үйлеседі. Көптеген потолар сабақтар мен басқа да табиғи материалдарға қонады, бірақ кейбір ересектер адам жасаған заттарға да қонағандары байқалған. Бұл құстар өздерін тармаққа ең жақсы бейімдеу үшін қонақтайтын бұрышын реттейді. Егер адам оларды мазаласа, олардың мінез-құлқы әртүрлі болуы мүмкін – тез ұшып кету, қорқыту үшін мұңқайды ашу, тіпті қол тигізсе де қозғалмай қалу.

Тамақтандыру

Бұл түнгі жәндік жегіш, торғайлар сияқты, қыстықтан аң аулайды. Ол кең аузын пайдаланып, шыбындар мен көбелектер сияқты жәндіктерді, сондай-ақ құмырсқаларды, басқа гименоптераларды, термитті, шоқжүректерді, көселерді және жұлдызкөздерді ұстайды. Әдетте, ұя ретінде ағаш бұтағының түйінін таңдайды және оған әсемдеу немесе жылу сақтау үшін ешқандай материал қоспайды. Ұясын таза ұстау үшін нәжісті қыстықтан сыртқа шығарады. Жалпы потоулар моногамды. Жұптасқаннан кейін аналық ағаш бұтағындағы ойыққа бір ақ жұмыртқаны, лаванды түсті нүктелерімен бірге салады. Ұшып кетуден басқа, балапандар да ересектерге ұқсас қозғалысқа жауап береді.