Кіріспе
Жаңа Зеландияның Марлбороу шығаңдарында құлаған советтік круиздік лайнер MS Михаил Лермонтов – 1972 жылы Шығыс Германияның Висмар қаласындағы В.Э.Б. Матиас Тесен Werft кеме құрылыс зауытында салынған, КСРО-ның Балтық теңіз жүзу компаниясына тиесілі мұхит кемесі. Кейіннен ол круиздік кемеге түрлендірілді. 1986 жылдың 16 ақпанында ол Жаңа Зеландияның Марлборо шығаңдарындағы Порт Гор маңындағы тастарға шағылысып, батып, экипажының бір мүшесінің өмірін алды.
MS Mikhail Lermontov was an ocean liner owned by the Soviet Union's Baltic Shipping Company, built in 1972 by V. E. B. Mathias Thesen Werft, Wismar, East Germany. It was later converted into a cruise ship. On 16 February 1986 it collided with rocks near Port Gore in the Marlborough Sounds, New Zealand, and sank, claiming the life of one of its crew members.
М.С. Михаил Лермонтов
1972 жылы суға түсірілген «М.С. Михаил Лермонтов» бес «ақындар» кемесінің соңғысы болды: «М.С. Лермонтов», «М.С. Лермонтов» (кейін «Марко Поло») және «М.С. Лермонтов», атақты украин, грузин және орыс жазушыларының құрметіне аталған (Иван Франко мен Тарас Шевченко – украин, Шота Руставели – грузин), барлығы Шығыс Германияның Висмар қаласындағы В.Э.Б. Матиас Тезен Werft кеме жасаушылығында бірдей жоба бойынша салынған. Михаил Лермонтов 1814 жылы дүниеге келген, 1841 жылы қайтыс болған және «Кавказ ақыны» деп танымал. «М.С. Михаил Лермонтов» бастапқыда Ленинград – Нью-Йорк бағытында теңіз лайнері ретінде пайдаланылды. Бірақ Кеңес үкіметі оны круиздік кемеге айналдыру арқылы көбірек пайда табуға болатынын түсінді, сондықтан 1982 жылы батыс клиенттерінің талаптарына сай келу үшін кемедегі тұрғын үйлер мен жабдықтар жақсартудан өтті.
Өмірбаян
1986 жылы 16 ақпанда Михаил Лермонтов кемесі Жаңа Зеландияда CTC круиздік компаниясы үшін круиз жасап жүрген. Сол күні ол Пиктон портынан Марлбороу-Саундс аймағына бағыт алды, көбінесе егде жастағы австралиялық жолаушыларды тасымалдап. Пиктон портының пилоты, Дон Джеймисон (сол кезде Пиктон портының басшысы да болған), кемені Пиктоннан шығарып жүргізді. Оның қатысуы және аймақты жақсы білуі «Михаил Лермонтов» кемесінің қауіпсіздігіне кепілдік беруі керек еді. Австралиялық жолаушыларға аймақтың жақсы көрінісін көрсету үшін жағалауға жақын жүріп, Джеймисон мысқа қарай жолын жалғастырды. Кейп Джексоннан шамамен бір мильдей жерде Джеймисон «Михаил Лермонтовты» бұл жолмен жүргізуге шешім қабылдады. Ресейлік офицер бұл шешімге қарсылық білдірді, бірақ порт басшысы оған бұл қауіпсіз бағыт екеніне сендірді, және шешім қабылданған кезде кеме әлі де порт шегінде болды. Джеймисон 2006 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін кеменің апатқа ұшырауының мән-жайы туралы көп мәлімет белгілі болған жоқ.
Апат
1986 жылы 6 ақпанда Михаил Лермонтов Сиднейден екі апталық Жаңа Зеландия айналымына шықты, бортта 372 жолаушы және 348 экипаж мүшесі болды, барлығы 743 адам. 16 ақпан күні кешке Михаил Лермонтов Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралының солтүстік-шығыс жағалауындағы Кейп-Джексоннан өтіп бара жатқанда, Веллингтоннан шамамен 30 миль (48 км) солтүстік-батысқа қарай болды. Сағат 17:37-де, жылдамдықпен келе жатқан Михаил Лермонтов кеменің сол жағындағы су сызығының астындағы жартасқа соқтығып, зардап шекті. Көп ұзамай, сағат 20:30-да жолаушылар экипаж мен жергілікті құтқару кемелерінің көмегімен кемені тастай бастады. Жолаушылар аймақтағы бірнеше кемелерге, соның ішінде LPG танкеріне (капитан Ридман) және SeaRail теміржол паромдық кемесі DEV Arahura-ға (капитан Джон Брю) көшірілді. Қараңғы түскен кезде Михаил Лермонтов оң жаққа қарай көбірек қисайды. Соңғы жолаушы құтқарылғаннан кейін 20 минут ішінде кеме толығымен суға батып, шамамен 22:27-де, жартасқа соқтығысқаннан кейін 4 сағат 50 минут өткен соң мүлдем жоғалып кетті. Оқиға салдарынан 33 жастағы инженер Павел Загладимов қаза тапты. Сот-медициналық сараптама оның өлімінің себебін «белгісіз» деп көрсетті, өйткені оның денесі табылған жоқ. Құтқарылғандардың 11-і жеңіл жарақат алды.
Қалдық
MS Михаил Лермонтов батып қалған жерде, оң жағына қарай жатыр, тереңдігі шамамен жетеді. Бұл суға түсушілердің арасында танымал, ал Пиктон және Кайкурадағы жергілікті суға түсу орталықтары осы орынға қызмет көрсетеді. Бұл сонымен қатар әлемдегі ең ірі, оңай қол жетімді, суға түсуге болатын кеме құлау орындарының бірі. Суға түсу тереңдігі кеме құлауының үстіңгі бөлігіндегі жеңіл тереңдіктен бастап, тереңге енуге және декомпрессиялық суға түсуға дейін жетеді. Кеме құлауының үстіңгі бөлігіндегі порт жағындағы терезелер арқылы қол жетімді ашық орындарда кемеге кіруге болады, бірақ сақтық таныту және кеме құлауын жақсы білетін нұсқаушылармен жүру ұсынылады, әсіресе жабық кеңістіктерде және қауіпті жағдайлар туындауы мүмкін жерлерде. Тамақтандыру залдары, экипажтың асханалары және сауда галереялары сияқты жабық аймақтарға кіргенде көрінуді нашарлатудан сақтану үшін жабық циклды суға түсу ұсынылады. Кемені зерттеу кезінде үш суға түсуші қаза тапқан, оның бірінің денесі әлі де ішінде қалып қоюы мүмкін.
Сот ісі
Апат атақты австралиялық реституциялық іс – Балтық кеме компаниясы Диллонға қарсы («Михаил Лермонтов») (1993) 176 CLR 344 болды. Бұл істе Диллон әйелге оның мүлкі мен жеке басына келген зиян үшін өтемақы төленгенімен, сондай-ақ круиздік билетінің құнының бір бөлігі қайтарылғаннан кейін, ол билетінің қалған құнын өтеуді талап етті, себебі круиз бойынша міндеттеме орындалмады. Круизді толық міндеттеме ретінде, немесе орындалу шартына байланысты төлем ретінде қарастыру ұсыныстарын қабылдамаған Жоғары сот, реституция талабын қанағаттандыру үшін қарсылықсыздықтың толық болуы керек деген қағиданы қайта бекітті. Қысқасы, Диллон ханым круиздің алғашқы сегіз күнінде алған пайдасынан бас тарта алмады. Бұдан әрі, сот бұрыңғы ағылшын заңнамасына сүйене отырып, келісімшарттың бұзылуы үшін толық өтемақы мен толық реституция бірдей берілмейтінін шешті. Қазір жойылған сот процесінің түрлері әлі де елеулі әсер етеді: ақша талабы және алуы – indebitatus assumpsit талап-арызынан туындаған, яғни тараптардың келісімшарт бұзылған жағдайда немесе орындалмаған жағдайда келісімшарт бойынша затты қайтару туралы үндемелі келісімге қол қойғандығы туралы заңдық ойдан туындаған. Балама сот процесі – қарыз болып табылады. Холмс пен Холл ісінде (1677) 2 Mod 260, бірнеше талаптардың бірдей болғандығы және ассимписиттік берешек бойынша талаптың болуы, ассимписиттік талаптың басқа талаптарды жоққа шығаратыны анықталды. «Қазіргі» тілмен айтқанда, Dutch v Warren (1720) 1 Stra 406 ісінде: «жауапкер талапкерге келісімшартты бұзуға және оған төленген сыйақыны ешқашан болмағандай қайтаруға мүмкіндік берді, бірақ келісімшарт толығымен жойылған болуы керек, әйтпесе талапкер төленген сыйақының бір бөлігін алғандықтан келісімшарт күшінде болып саналады және мәселе орындалмаған бөлікке пропорционалды өтемақы төлеуге дейін тоғысып қалады».