Кіріспе
Морган Сет Эрп (24 сәуір 1851 – 18 наурыз 1882) – американдық шериф және заң сақтаушы. Ол 1881 жылғы 26 қазанда О.К. Корралдағы атыста өзінің ағалары Вергиль мен Уайатты, сондай-ақ Док Холлидейді Кочиз округінің заңсыз ковбойларымен күресуге көмектескенде, Аризона штатының арнайы полицейі қызметін атқарды. Үш ағайынды да Ерптердің заңсыз қызметтеріне араласуына наразы болған ковбойлардың бірнеше рет өлтіру туралы қорқытуына ұшырады. Заң сақтаушылар ковбойлар Том мен Фрэнк Маклаурилерді және Билли Клэнтонды өлтірді. Биллидің ағасы Айк Клэнтон төрт заң сақтаушыны да өлтіруде айыптады, ол атыс оқиғасынан қашып кеткен еді. Бір айға созылған алдын ала сот отырысында судья Уэллс Спайсер оларды кінәсіз деп танып, өздерінің міндеттерін орындап жатқандарын мәлімдеді. Қайтыс болған заңсыздықтардың достары кек қайтарды, 29 желтоқсанда ковбойлар Вергильге шабуыл жасап, оны мүгедек қалдырды. Екі жарым айдан кейін, 1882 жылғы 18 наурызда олар Морганға шабуыл жасап, ол бильярд ойнап жатқанда есіктің терезесінен атып өлтірді. Екі оқиғаға да күдік танылған ковбойлар дәлел жетіспеуіне байланысты босатылды. Ол өлтірілген ағасының өлімі үшін кек алудың ғана әділдік екеніне келді. 1869 жылдың 17 қарашасында Ник әділет судьясы болу үшін отставкаға кетті. Уайат оларды Миссуриге еріп келген соң, әкесінің орнына полиция қызметкері болып тағайындалды. 1870 жылдың басында Уайат Урилла Сазерлендке үйленді, бірақ ол сол жылдың соңында бала тууға аз уақыт қалғанда қайтыс болды. Одан кейін Уайат, Джеймс, Вергиль және Морган Урилланың ағаларымен және басқа туыстарымен екі отбасының контрабандалық әрекеттеріне байланысты куәгерлердің айтуынша, "20 минутқа созылған көшедегі төбелес"ке қатысты. 1871 және 1877 жылдар аралығында Морган Х. Сэмюэл Хьюстон мен Элизабет Уотталдың қызы Луиза Элис Хьюстонмен танысты. Луиза (1855 жылдың 24 қаңтарында туған) 12 баланың екіншісі болды. 1875 жылы Морган Канзастағы Уичитадан кетіп, Додж-Ситиде Чарли Бассетттің орынбасары маршалы болып жұмыс істеді.
Morgan Seth Earp (April 24, 1851 – March 18, 1882) was an American sheriff and lawman. He served as Tombstone, Arizona's Special Policeman when he helped his brothers Virgil and Wyatt, as well as Doc Holliday, confront the outlaw Cochise County Cowboys in the Gunfight at the O. K. Corral on October 26, 1881. All three Earp brothers had been the target of repeated death threats made by the Cowboys who were upset by the Earps' interference in their illegal activities. The lawmen killed Cowboys Tom and Frank McLaury and Billy Clanton. All four lawmen were charged with murder by Billy's older brother, Ike Clanton, who had run from the gunfight. During a month long preliminary hearing, Judge Wells Spicer exonerated the men, concluding they had been performing their duty. Friends of the slain outlaws retaliated, and on December 29, Cowboys ambushed Virgil, leaving him maimed. Two and a half months later, on March 18, 1882, they ambushed Morgan, shooting him at night through the window of a door while he was playing billiards and killed him. The Cowboys suspected in both shootings were let off on technicalities or lack of evidence. He concluded the only way to get justice for his murdered brother was to avenge his death. By November 17, 1869, Nick resigned to become Justice of the Peace. Wyatt, who had followed them to Missouri, was appointed constable in place of his father. In early 1870, Wyatt married Urilla Sutherland, but she died later that year shortly before she was due to have a baby. Shortly afterward, Wyatt, James, Virgil, and Morgan got into what witnesses described as a "20 minute street fight" with Urilla's brothers and other relatives over the alleged bootlegging activities of both families. Sometime between 1871 and 1877, Morgan met Louisa Alice Houston, the daughter of H. Samuel Houston and Elizabeth Waughtal. Louisa (born January 24, 1855) was the second eldest of 12 children. In 1875, Morgan left Wichita, Kansas and became a deputy marshal under Charlie Bassett at Dodge City.
Бютке (Монтана штаты) көшіп бар
1877 жылдың соңында Морган мен Луиза Монтана штатының Майлс-Сити қаласына көшіп, үй сатып алды. Уайт пен Вергиль Томбстоунға (Аризона) кеткеннен кейін көп ұзамай Морган мен Луиза Монтанадағы үйлерін сатып, батысқа бет алды. Морган Томбстоунның дауылды кеншілер қаласы Луизаға лайық емес деп ойлады, өйткені ол кішкентай бойлы әйел еді және ревматоидты артриттен зардап шегеді. 1880 жылдың наурыз айында ол оны Калифорния штатының Колтон қаласындағы ата-анасымен бірге тұруға алып кетті. Морган 1880 жылдың 20 шілдесінде ағаларымен кездесу үшін Томбстоунға жолға шықты. Луиза желтоқсан айының басында оны іздеп келді. 1878 жылдың 25 шілдесінде Daily Pioneer газеті Морганның Монтананың солтүстігіндегі Блэкфит үнді резерватындағы Аюлақ тауларында алтын іздеген іздеушілерге қосылғанын хабарлады: «Морган Эрпт мырза кеше Tongue River өзенінен келді, ол үш апта бұрын кеткен еді». Генерал Джон Гиббон кеншілерді «үндістердің қолынан қырғынға ұшырауынан» сақтау үшін Тетон өзеніне әскерлерді жеткізді. Морган Монтанада қанша уақыт болғаны белгісіз. 1879 жылдың 16 желтоқсанында ол Монтана штатының Бутте қаласында полиция қызметкері болып тағайындалды. Морган мен Билли Брукс полиция қызметкері лауазымы үшін бәсекелесіпті деген әңгіме тарады. Лауазым үшін туған дау кезінде олар атысқа түсті. Кейбір деректер бойынша, Эрп Бруксті өлтірген, ал Эрп жараланған. Бірақ басқа деректерде Брукс кейіннен линч тобының қолынан қаза тапқандығы айтылады, бірақ осы оқиғаға қатысты заманауи құжаттар табылған жоқ. Морган 1880 жылдың 10 наурызына дейін үш ай ғана қызмет етті.
Аризона аймағындағы Томбстоунға келу
Морганның әйелі Лу 1880 жылғы 5 наурызда әпкесі Агнеске хат жазды: "Біз сейсенбі күні кешке Сан-Бернардиноға келдік, ал сәрсенбі күні Темскаль тауларының жылы бұлақтарына пойызбен жеттік. Мен, сірә, біраз уақытқа осы жерде тұруға мәжбүр болады, себебі кетіп қалу үшін жеткілікті ақша табудың жолы жоқ". Морган 1880 жылғы маусым айындағы халық санағында Темескалда тізілген. 1880 жылғы 19 шілдеде Лу "Менің күйеуім ертең Аризонаға кетеді" деп жазды. Аризонада әр түрлі уақытта Уайет пен Морган Wells Fargo & Co компаниясы үшін қарулы күзетшілер, Пима округының шерифтерінің көмекшілері, сондай-ақ Томбстоун қаласының шерифі Вержил Эрптің көмекшілері болып жұмыс істеді. 1881 жылғы желтоқсанда Вержил жараланғаннан кейін Уайетті АҚШ маршалы Кроули Дейк АҚШ маршалының көмекшісі етіп тағайындады. Уайет өзінің інісі Морганды көмекші етіп тағайындады.
ОК-Корралдағы атыс
1881 жылғы 26 қазанда Эрптер мен каубойлар арасындағы шиеленіс күшейді. Айк Клэнтон, Билли Клейборн және басқа да каубойлар бірнеше апта бойы Эрптерді өлтірумен қорқытып келген. Томбстоун қаласының маршалы Вергиль Эрп каубойлардың қарулы екенін және қалалық ережені бұзып, О.К. Коррал маңында жиналғанын білді. Морган ағасы Вергильдің орынбасары болды және 1881 жылғы 26 қазанда Вергиль мен Уайетпен бірге каубойлардың Томбстоун көшелерінде қаруланғаны туралы хабарларға жауап берді. Айк Клэнтон Эрптерді бірнеше рет қорқытқан, оған каубойлар Том Маклаури, Фрэнк Маклаури және Билли Клэнтон қолдау көрсетті. Вергиль Уайет, Морган және Док Холлидейден оған көмектесуді сұрады, себебі ол оларды қарусыздауды жоспарлаған. Сағат 15:00 шамасында Эрптер Фримонт көшесіне бет алды, онда каубойлар жиналған деген хабар болған. Олар Фримонт көшесінде Харвуд үйі мен Флайдың пансионаты мен фотостудиясы арасындағы дарбазада бес каубоймен кездесті, екі тарап бастапқыда шамалы ғана қашықтықта болды. Айк Клэнтон мен Билли Клейборн атыс-шабыстан қашып кетті. Том мен Фрэнк Маклаури, сондай-ақ Билли Клэнтон қаза тапты. Морганның екі иық қабырғасы мен омыртқасы сызаттанған, бірақ ол қаруын атуын жалғастыра алды. Вергильге бауырынан оқ тиді, ал Холлидейді оқ жаралап кетті. Шабуылшы Морганды төрт терезесі бар есіктің жоғарғы жағынан атты. Есіктің төменгі екі терезесі боялған еді. Есік Аллен мен Фримонт көшелері арасындағы қараңғы дарбазаға ашылды. Морган есіктен шамалы 3 метр қашықтықта тұрғанда, оның арқасына оқ тиді, ол омыртқасын жарақаттады, содан кейін алдынан шығып, кен басшысы Джордж А. Б. Берридің санын жаралады. Тағы бір оқ Уайеттің басынан жоғары қабырғаға ілінді. Олар оны карта ойнайтын бөлмесінің есігіне жақын еденге жатқызды. Алдымен доктор Уильям Миллер келді, сосын докторлар Мэтьюс және Джордж Гудфеллоу келді. Олардың барлығы Морганды қарап тексерді. АҚШ-та қарудан жараланғандарды емдеудегі елдің жетекші маманы ретінде танылған Гудфеллоу Морганның жарақаты өлімге алып келеді деген қорытындыға келді. "Уайет Эрп: Шекара маршалы" кітабында автор Стюарт Лейк Уайет Морганның өлер алдында Уайетке "Мен ештеңе көре алмаймын" деп сыбырлағанын айтты. Уайет олар өлім алдында басқа әлемді көргендерін бір-біріне айтуға уәде бергендерін айтты. Олар оны демалыс бөлмесіне көшіріп, Морганның отбасы – Уайет, Вергиль және Джеймс, сондай-ақ Элли мен Бесси оның төңірегіне жиналды. Морганның әйелі Луиза оның ата-анасымен Колтонда болды, ал Уоррен Эрп қаладан тыс кеткен еді. Морган оқтан жараланғаннан кейін бір сағаттан соң қайтыс болды.
Жерлеу
Ол қайтыс болғаннан кейін Морган Док Холлидейге тиесілі көк костюммен жатты. Оның отбасы жерлеу рәсімін Космополитан қонақүйінде өткізді. Уайетт Франк Стилвелл және басқаларының оларды Тусонда күтіп отырғанын біліп, Вергильді, Мэддиді, Эллиді және Джеймсті күзету үшін бірнеше орынбасарларды жинады. Ерптер Морганның денесін келесі күні арбамен Бенсонға алып барды, онда Контеншндағы Жаңа Мексика мен Аризона теміржол станциясына жету үшін арба жалдады. Контеншннан олар Тусонға пойызға отырды. Тусон қаласында келесі пойызды күтіп тұрғанда олар Стилвеллдің күтіп отырғанын көріп, оны өлтірді. Тусоннан Джеймс Вергильді, Мэддиді, Эллиді және Морганның денесін Калифорниядағы Колтонға алып барды, онда Морганның әйелі мен ата-анасы күтіп тұрды. Морган алғаш рет Словэр тауының жанындағы Колтонның ескі қалалық зиратына жерленді. 1892 жылы зират көшірілгенде Морганның денесі Колтонның Гермоса зиратына қайта жерленді.
Салдары
Уайт қаладан кеткен кезде, Морганның өлімі бойынша сот тергеуін дәрігер Д. М. Мэтью жүргізді. Пит Спенстің әйелі Мариетта Дуарте сот төрешілері алдында сөйлесуге дайын болды. Ол күйеуінен зорлық көрген және оны кінәлауға себеп болуы мүмкін. Ол күйеуін және тағы төрт адамды Морганның өліміне кінәлады. Ол куәлік бергендей, бұрын күйеуі мен үнді Чарли үйдің алдында тұрғанда, Морган Ерптің келе жатқанын көрген. Пит Спенс Чарлиге: «Сол ол, сол!» деген, ал үнділік Ерптің алдынан шығып, жақсылап қарады. Оқиға болған түні күйеуі үйден шығып кеткен. Түн ортасында Круз бен Фрэнк Стилвелл тапанша мен мылтықпен келіп, күйеуі Фрейс (Фредерик Боде)пен бірге келді. Куәгерлер Фрэнк Стилвелл оқиға орнынан қашып кеткенін көргенін айтты. Сот төрешілері Спенс, Стилвелл, Фредерик Боде және «Үнді Чарли» Морган Ерптің өліміне басты күдіктілер деп шешім шығарды. 1882 жылдың 18 наурызында Морган Ерп Томбстоун қаласында Пит Спенс, Фрэнк Стилвелл, Фрейс есімді адам және екі араласқан нәсілді үнді, біреуі Чарли, екіншісінің аты белгісіз болған оқтан немесе тапаншадан алған жарақатынан қайтыс болды.
Уайт жеке сотқа жүгінеді
Уайт Ерп сот жүйесінен әділет күтуге болмайтынын түсініп, мәселені өзі шешуге бел буды. Кейін олардың бәрі босатылды.
Қалған күдіктілер
Уайт пен оның бауырлары Морганның өліміне қатысы бар басқа да күдіктілерді ұстауға немесе өлтіруге мүмкіндік таппады. Хэнк Суиллинг соңғы рет 1878 жылғы тамызда АҚШ поштасын тонау ісі бойынша сұраққа тартылған кезде хабарланды. Фредерик Бод 1880 жылғы АҚШ халық санағында Чарльстон, Пима округінде тіркелген соңғы адам болды. Джонни Ринго 1882 жылғы 14 шілдеде бақилық болды, оның маңдайшасынан оқ өткен. Сот сарапшыларының қаулысы бойынша, оның өлімі өз-өзіне қол жұмсау нәтижесінде болған. Айк Клэнтон 1887 жылғы 1 маусымда тұтқындалуға қарсылық көрсеткен кезде мал ұрлығы үшін іздестірілді. Ол детектив Джонас В. Брайтонға мылтығын көтерді, ол Клэнтонды жүрегінен атты. Финес Клэнтон 1887 жылы ірі қара мал ұрлығы үшін кінәлі деп танылып, он жылдық жазасының 17 айын Юма аумақтық түрмесінде өтеді. Ол 1906 жылы қайтыс болды. Пит Спенс 1883 жылы қазақорлық жасағаны үшін сотталып, бес жылдық жазасының 18 айын Юма аумақтық түрмесінде өтеді. Ол 1910 жылы досы Финеас Клэнтонның жесірін үйлендіріп алды және 1914 жылы қайтыс болды.