Кіріспе
Эгильстадир – Исландияның шығысындағы қала. Ол Ларфлют өзенінің жағасында орналасқан. Мúлаþинг муниципалитетінің құрамына кіреді және 2020 жылғы мәліметтер бойынша 2522 тұрғыны бар Шығыс аймағының ең ірі елді мекені болып табылады. Бұрын Эгильстадир Норður Мúласýсла құрамына кірген.
Egilsstaðir is a town in east Iceland on the banks of the Lagarfljót river. It is part of the municipality of Múlaþing and the largest settlement of the Eastern Region with, as of 2020, a population of 2,522 inhabitants. Formerly Egilsstaðir was part of Norður Múlasýsla.
Шолу
Эгильстадир – жас қала, тіпті Исландия стандарттары бойынша, Еуропаның басқа бөліктерімен салыстырғанда қала құру процесі салыстырмалы түрде жақында ғана басталған. Ол 1947 жылы айналасындағы ауылдық аймақтардың бірлескен күшімен құрылды, себебі бұл аймақ үшін қызмет көрсету орталығына айналған еді. Қаланың аты бір шаруа қожалығынан алынған, және осы тұрғыдан алғанда елдегі басқа қалалардың көпшілігі кең аумақты жерлердің аттарымен аталуымен салыстырғанда ерекше болып табылады. Ол Лагарфлюот өзені үстіндегі көпірге жақын орналасқан, мұнда аймақтың барлық маңызды жолдары – 1-тар жол және Шығыс аймағына қарайтын басты бағыттар тоғысады. Эгильстадир Шығыс Исландияның ең ірі қаласына және оның негізгі қызмет көрсету, көлік және басқару орталығына айналды. Қаланың әуежайы, жоғары оқу орны және ауруханасы бар. 2004-2008 жылдар аралығында Карахнюкар су электр станциясы мен Рейдарфьёрдурдағы Alcoa алюминий қорыту зауытының салынуына байланысты аймақтағы экономикалық өркендеу кезінде қала қарқынды өсті. 2008 жылғы банк жүйесінің дағдарысынан кейін бұл өсім айтарлықтай баяулады.
Тарих
Жазбаларда Эгильстадир алғаш рет 15 ғасырда заң шығару жиналысының орны ретінде еске алынады. Сондықтан, Эгиль есімді адамның қалаға атын бергені туралы нақты білуге болмайды. Қала тарихын баяндайтын кітаптардағы жалғыз болжам – бұл қаланың Эгил Сиду Холлсонның құрметіне аталғаны болуы мүмкін, бірақ Сидадағы Холл шығыста капитан болған және Франциядағы Роллоның туысы еді. Алайда, бұл болжамның ықтималдығы төмен және бұл адам өзінен басқа ешқандай із қалдырмаған сияқты. Жақын орналасқан Эйвиндара өзені «Дроплауг ұлдарының сағасы» және «Флиотсдалур тұрғындарының сағасы» атты жырларда айтылады. Эгильстадирдегі қала құрылысының бастауын 1855–1923 жылдары өмір сүрген фермер Йон Бергссонмен байланыстыруға болады. Ол 20 ғасырдың басында Эгильстадир шаруашылығында үлкен тұрғын үй салып, сауда-саттық пен қызмет көрсетуді дамытуға негіз қалады. Бұл үй бүгінге дейін қонақ үй ретінде пайдаланылуда. Йон 19 ғасырдың соңында Эгильстадир шаруашылығын «Бұл жерде жол торабы болады» деген болжамы орындалғандықтан сатып алған. Ол 1909 жылы бас кеңсесі осы қалада орналасқан Kaupfélag Héraðsbúa (KHB) кооперативін құруға да бастама көтерді. Келесі жылдары Лагарфьют және Эйвиндара өзендері арқылы көпірлер салынып, Фагридалурдан Рейдарфьёрдурға дейін жол салынды. Кейіннен пошта және телеграф қызметтерінің аймақтық бас кеңсесі Эгильстадирге көшірілді. 1947 жылы Эгильстадир қала болып жарияланды және Эгильстадарепур ауылдық округі құрылды. Сонымен қатар, көршілес Валлахрепур және Эйдхарепур округтері жаңа округ құрамына енді. Қала тез өсіп, 1980 жылы халқы 1000-нан асты. 1987 жылы қаланың мәртебесі kaupstaður болып жаңартылып, Egilsstaðabær, яғни Эгильстадир қаласы деп аталды. 2011 жылдың басында қала халқы 2257 адамды құрады, бұл 2001 жылғы 1600 адамнан 41 пайызға артқан. 1998 жылдың 7 маусымында Эгильстадабэр, Валлахрепур, Скриддалшрепур, Эйдхарепур және Хялтастадхаррепур округтері бірігіп Austur Hérað аймағын құрды. 2004 жылы Austur Hérað Fljótsdalshérað болып өзгертілді. 2020 жылы ол басқа муниципалитеттермен бірігіп Múlaþing аймағын құрады.
Климат
Изотермияға байланысты Эгильстадирдің субарктикалық климаты (Köppen: Dfc) немесе тундра климатына (ET) өте жақын орналасқан субполярлық мұхиттық климаты (Cfc) бар. Мұндағы қыстар аймақтағы басқа қалаларға қарағанда суық болады, ал жазда күндізгі температура жиі жоғарылайды, Исландияның көп бөлігінен асып түседі, бірақ түнгі температура ұқсас климатты қалаларға қарағанда суық болады. Қала салыстырмалы түрде төмен жатқандықтан, теңіз желдерінен қорғалған, бұл ауаның жағалаудағы жерлерге қарағанда ұзаққа жылы болуына мүмкіндік береді. Дегенмен, оңтүстік желдің әсері биік таулардың кедергісінен азаяды, нәтижесінде Эгильстадирдің жазы солтүстік Еуропаның континенттік климатымен салыстырғанда салқын болады. Эгильстадирдің шығыс жағалауға жақын орналасуы жаз бен қыста теңіздің әсерін күшейтеді. Орталық Исландияның биік тундра болғандықтан, Эгильстадир аймағы 1961–1990 жылдар аралығындағы жазғы ең жоғары температура бойынша Исландиядағы халыққа орналасқан ауа райы станциялары арасында ең жылы болып табылады. Жауын-шашын күндері мен күн сәулесі сағаттары туралы берілген деректер Гримсарвиркюн және Халлормсстадурға қатысты, олар тиісінше Эгильстадирден алыс орналасқан және одан көбірек жауын-шашын алады. Сондықтан Эгильстадирде жауын-шашын күндері аз және күн сәулесі көп болуы мүмкін. Ең жоғары температура 2004 жылдың 11 тамызында Эгильстадир әуежайында тіркелді. Климат соңғы жылдары айтарлықтай жылынып, 1991–2020 жылдарға арналған климаттық орташа көрсеткіштерде көрініп тұр.