Арп Шнитгер: Солтүстік Германияның көрнекті орган жасаушысы

Кіріспе

Неміс орган жасаушысы (1648–1719)

Арп Шнитгер (2 шілде 1648 – 28 шілде 1719 (көмілген)) – Солтүстік Германияның ықпалды орган жасаушысы. Өз заманының ең басты өндірушісі саналған Шнитгер 150-ден астам орган жасады немесе жөндеді. Ол негізінен Солтүстік Еуропада, әсіресе Нидерланды мен Германияда жұмыс істеді, онда оның көптеген аспаптары бүгінгі күнге дейін сақталған.

Өмірбаян

Шнигер Германияның Ольденбург қаласында Шмаленфлетке жақын жерде дүниеге келді және 1648 жылдың 9 шілдесінде Голцварденде крещениеден өтті. Шнитгердің нақты туған күні белгісіз; ғалым Густав Фок оның крещениеден бір апта бұрын, 1648 жылдың 2 шілдесінде туған болған деп болжайды. Шнитгер ағаш шеберлері мен ағаш оюшыларының отбасында өскен. Ол 18 жасында оқуға түсті. 1666 және 1671 жылдар аралығында Шнитгер Глюкштадт қаласындағы өзінің туысы Берендт Гусспен (1630-1676) бірге орган жасауды үйренді және шебер болып жұмыс істеді. 1682 жылы Шнитгер және оның шеберханасы Гамбургке көшті. 1708 жылы ол Пруссия сарайының орган жасаушысы болып тағайындалды. 1684 жылы Шнитгер Гертруда Оттеге (1665-1707) үйленді. Оның ұлдары Франц Каспар және Иоганн Юрген Шнитгер әкесінен тәлім алып, оның қайтысынан кейін оның ісін жалғастырды. Оның жерленуі 1719 жылдың 28 шілдесінде Гамбургтың Ньюенфельде ауданындағы Санкт-Панкрациус шіркеуінде тіркелді. Шнитгер өз заманының ең өнімді орган жасаушыларының бірі болды, ол шамамен 95 жаңа аспап жасады, 30-ға жуығын қайта құрды және тағы 30-ын жөндеді немесе жаңартты. Ол бірнеше шеберхана басқарды және Магдебург, Бремен және Гронинген қалаларында командалары болды. Оның орган дизайны классикалық Солтүстік неміс органының ерекшеліктерін көрсетеді: әдетте, рюкпозитивпен (ойыншының артындағы галерея рельсінде орналасқан бөлім); негізгі корпустың екі жағындағы мұнараларда орналасқан үлкен, тәуелсіз педаль бөлімдері; әр бөлімде қамыс, флейта және мутациялық тізілімдері мол дамыған негізгі хорлар; және меандық темперамент. Бұл барлық ерекшеліктер Шнитгер жұмысынан бұрын Солтүстік Германия органдарында кездесетін; Шнитгердің шеберлігі осы элементтерді орган жасаудың үлгілік стиліне біріктіру және оның өнімділігінде болды. Соңғысы оның кәсіби білімі арқасында мүмкін болды: Шнитгер шағын ауылдық шіркеулер үшін органдардың қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін үлкен ауқымда шығындарды қысқарту шараларын қолданған алғашқы жасаушылардың бірі болды. Шнитгердің маңызды аспаптарының бірі – Гамбургтағы Санкт-Якоби шіркеуіндегі орган – 1636 жылы Готфрид Фрицше (1578-1638) қайта құрған аспаптың жаңартылуы және кеңейтілуі болды.

Schnitger was born near Schmalenfleth in Oldenburg, Germany, and was baptized on 9 July 1648 in Golzwarden. The exact date of Schnitger's birth is unknown; the scholar Gustav Fock hypothesises it was on 2 July 1648, a week before his baptism. Schnitger was born into a family of woodworkers and wood carvers. He was apprenticed at the age of 18. Between 1666 and 1671, Schnitger studied organ building with his cousin Berendt Huss ( 1630 1676) in Glückstadt and worked as a journeyman. In 1682, Schnitger and his workshop moved to Hamburg. In 1708, he was appointed organ builder of the Prussian court. In 1684, Schnitger was married to Gertrude Otte (1665 1707). His sons Franz Caspar and Johann Jürgen Schnitger trained with their father and continued his work after his death. His burial was recorded in the parish of St. Pancratiuskirche at Neuenfelde Hamburg on 28 July 1719. Schnitger was one of the most prolific builders of his time, having built approximately 95 new instruments, rebuilt about 30, and repaired or renovated another 30. He ran several shops and had a team in Magdeburg, in Bremen and in Groningen. His organ designs typify the essential North German organ: multiple divisions, usually with a rückpositif (division on the gallery rail, behind the player's back); large, independent pedal divisions, often placed in towers on either side of the main case; well developed principal choruses in each division with abundant reeds, flutes, and mutation stops; and meantone temperament. All of these features could be found on North German organs prior to Schnitger's activity; Schnitger's genius lay in his ability to synthesize these elements into a prototypical style of organ building, and in his prolific output. The latter was made possible by his good business sense: Schnitger was one of the first builders to use cost cutting measures on a large scale to ensure the affordability of organs for small village churches. One of Schnitger's landmark instruments, the organ at St. Jacobikirche, Hamburg, was a renovation and enlargement of an instrument previously rebuilt in 1636 by Gottfried Fritzsche (1578–1638).

Мұра

Мұндай органдар ХХ ғасырдың басында орган құрылысындағы жаңаруға себепкер болды, нәтижесінде трекерлік механизмге және кішігірім, үйлесімді аспаптарға қайта оралу орын алды, бұл өте ірі симфониялық органдардың кеш романтикалық дәуірінен мүлдем өзгеше еді. Атап айтқанда, Гамбургтегі Якоби шіркеуіндегі орган 1925 жылдан бастап орган реформасы қозғалысында шешуші рөл атқарды, себебі Германия мен Эльзастағы тарихи орган орналасқан жерлерде конференциялар сериясы осы жерде басталды. Э. Пауэр Биггстің жазбаларында Шнитгердің бірнеше органы ұсынылған, ол оларды заманауи тыңдаушыларға қайта таныстырғаны үшін белгілі. Соңғы кезде неміс органшысы Харальд Фогельдің жазбаларында Шнитгердің органдарының дыбысын естуге болады. Шнитгердің Гронинген, Уитхузен, Нордбрук және Ньюв-Шемдадағы аспаптары "Мартиникерк Рондо" атты деректі фильмінде көрсетілді, онда Юрген Аренд, Кор Эдскес және Бернхардт Х. Эдскес Шнитгердің өмірін толық баяндап, оның жұмыс әдістерін көрсетті. Шнитгердің органдары көптеген заманауи шеберлерге шабыт көзі болды; швед орган құрылысы консорциумы GOArt тіпті зерттеу мақсатында Шнитгердің органының нақты көшірмесін жасады.

Шнигердің тірі қалған мүшелері

1668–1675/1688 жылы қала шіркеуінің суреті, нұсқаулықтары Шниттердің түпнұсқасы Стаде (Германия) Сент-Косме мен Дамиани III/P 42 корпус, перспектива, 35 тоқтау (8 жартылай) 1677–1679 Бюлькау (Германия) Сент-Джон Баптист I 10 корпус, перспектива; бүгін II/P/22 1678–1679/1709 Йорк (Германия) Сент-Матиас III/P 35 корпус, перспектива; бүгін II/P/22 1680 Каппель (Германия) Сент-Петр мен Пауыл II/P 30 корпус, перспектива, 18 тоқтау, Шниттер қолданған басқа 10 ескі тоқтау → Каппельдегі Сент-Петр мен Пауыл шіркеуінің органы 1678–1682 Одеркварт (Германия) Сент-Жоханнис III/P 28 корпус, перспектива; бүгін II/P/17 1682–1683 Людингворт (Германия) Сент-Якоби III/P 35 корпус, перспектива, 14 тоқтау (толық немесе жартылай), Шниттер көптеген ескі құбырларды қайта қолданды (органың жартысы) 1684 Эльмшорн (Германия) Сент-Николай II/P 23 корпус; бүгін III/P/33 1686 Гамбург Бергштедт (Германия) Евангелиелік шіркеу I 8 корпус, 2-3 тоқтау 1687 Бланкенхаген (Германия) Ауылдық шіркеу II/P 12 корпус, 4-5 тоқтау 1687 Штейнкирхен (Германия) Сент-Николай мен Мартини II/P 28 корпус, перспектива, 13 тоқтау, 8 басқа жартылай 1683–1688 Гамбург Нойенфельде (Германия) Сент-Панкратиус II/P 34 корпус, перспектива, 18 тоқтау 1688 Миттельнкирхен (Германия) Сент-Бартоломеус II/P 22 6-8 тоқтау; бүгін II/P/32 1688–1690 Холлерн (Германия) Сент-Мавриций II/P 24 корпус, перспектива, 13 тоқтау (толық немесе жартылай) 1686–1688/1691–1692 Норден (Германия) Сент-Люджери III/P 46 корпус, 13 тоқтау, 8 ескі тоқтау Шниттер қайта қолданды → Нордендегі Сент-Люджери шіркеуінің органы 1691–1692 Гронинген (Нидерланды) Мартиникерк (Гронинген) III/P 53 педаль корпусы, перспектива, 6 тоқтау, Шниттер басқа ескі тоқтауларды қайта қолданды; бүгін III/P/52 → Гронингендегі Мартиникерктегі орган 1689–1693 Гамбург (Германия) Сент-Якоби IV/P 60 43 тоқтау (толық немесе жартылай), кейбіреулерін Шниттер қайта қолданды → Гамбургтағы Шниттер органы 1693 Гронинген (Нидерланды) Пелстергастхуйскерк II/P 20 корпус, 2 тіркеме (7 жартылай) 1693 Эйтин (Германия) сарай I 9 корпус 1693–1694 Грасберг (Германия) Лютерандық шіркеу II/P 21 корпус, 14 тоқтау → Грасберг шіркеуінің органы 1695–1696 Нордбрук (Нидерланды) Герформде Керк II/P 20 корпус, 10-11 тоқтау; бүгін II/P/24 → Нордбруктағы Дорпшерктегі орган 1695–1696 Харкстеде (Нидерланды) Герформде Керк I 7 корпус, перспектива, 5 тоқтау; бүгін I/P/9 (10) 1696–1697 Пейзе (Нидерланды) Герформде Керк II/P 22 корпус, перспектива, 4-6 тоқтау, Шниттер ескі тоқтауларды қайта қолданды 1697–1698 Штрюкхаузен (Германия) Сент-Йоханнес II/P 12 Hauptwerk корпусы, 2 тоқтау; бүгін II/P/15 1697–1698 Дедесдорф (Германия) Сент-Лаурентиус II/P 12 мануал корпусы, 10 тоқтау; бүгін II/P/18 1697–1698 Гольцварден (Германия) Сент-Бартоломеус II/P 20 корпус; бүгін II/P/22 1699 Nieuw Scheemda (Нидерланды) Герформде Керк I/P 8 корпус, 4-6 тоқтау 1696–1699 Менсингевеер (Нидерланды) Герформде Керк I 9 корпус, проспект, 6 тоқтау 1699 Гандеркезе (Германия) Сент-Киприан мен Корнелиус II/P 16 корпус, перспектива, 9 тоқтау; бүгін II/P/22 1700–1701 Уитхуйзен (Нидерланды) Герформде Керк II/P 28 корпус, 19 тоқтау, 6 басқа жартылай → Уитхуйзендегі Якобикерктегі орган 1701 Майя, Португалия Монастырлық шіркеу Сан-Сальвадор II 12 корпус, 11 тоқтау 1701 Мариана, Минас-Жерайс (Бразилия) Кафедралық собор Nossa Senhora da Assunção II/P 18 корпус, перспектива, 14 тоқтау (толық немесе жартылай); мүмкін Шниттердің әріптесі Генрих Хулленкампф 1699–1702 Клаустхаль-Целлерфельд (Германия) Сент-Сальватор III/P 55 корпус; бүгін II/P/29 1699–1702 Гронинген (Нидерланды) Дер Аа керк III/P 32 корпус, перспектива, 13 тоқтау, 10 ескі тоқтау Шниттер қайта қолданды; бүгін III/P/40 → Гронингендегі Аа керктегі орган 1702 Эстебрюгге (Германия) Сент-Мартин II/P 34 корпус 1704 Энум (Нидерланды) Герформде Керк I 10 корпус, перспектива, 4-6 тоқтау; бүгін I/P/10 1704 Годлинзе (Нидерланды) Герформде Керк II/P (?) 16 корпус, перспектива, 8-9 тоқтау; бүгін I/P/12 1705 Аккум (Германия) Сент-Виллехад II/P 14 корпус 1707–1708 Ленцен (Германия) Сент-Катаринен II/P 27 корпус жартылай, 2-3 тоқтау 1707–1708 Гамбург Оксенвердер (Германия) Сент-Панкратиус II/P 30 корпус, перспектива, 5-11 тоқтау; бүгін II/P/24 1709–1710 Веенер (Германия) Сент-Георг II/P 22 корпус, 6 тоқтау; бүгін II/P/29 1710–1711 Пелльворм (Германия) Ескі шіркеу II/P 24 корпус, 11 тоқтау (толық немесе жартылай) 1710–1711 Снеек (Нидерланды) Grote of Martinikerk III/P 36 корпус, перспектива, 10 тоқтау (толық немесе жартылай) 1711 Ферверт (Нидерланды) Герформде Керк II/P 26 5 тоқтау 1710–1713 Аббехаузен (Германия) Сент-Лаурентиус II/P 24 корпус, перспектива, 2 тоқтау 1715–1716 Фаро, Португалия Кафедралық собор II 22 мүмкін Шниттердің әріптесі Генрих Хулленкампф 1714–1716 Рендсбург (Германия) Христускирхе II/P 29 корпус, 4 тоқтау; бүгін IV/P/51 1715–1719 Итцехое (Германия) Сент-Лаурентии IV/P 43 корпус, перспектива; бүгін IV/P/58 1719–1721 Зволле (Нидерланды) Grote of Sint Michaëlskerk IV/P 64 корпус, тоқтаулардың негізгі бөлігі; Шниттер ұлдары Франц Каспар Шниттер мен Иоганн Георг Шниттер аяқтады.

year town church picture manuals stops original by Schnitger 1668–1675/1688 Stade (D) St. Cosmae et Damiani III/P 42 case, prospect, 35 stops (8 partly) 1677–1679 Bülkau (D) St. John the Baptist I 10 case, prospect; today II/P/22 1678–1679/1709 Jork (D) St. Matthias III/P 35 case, prospect; today II/P/22 1680 Cappel (D) St. Peter and Paul II/P 30 case, prospect, 18 stops, 10 other old stops re used by Schnitger → Organ of St. Peter and Paul in Cappel 1678–1682 Oederquart (D) St. Johannis III/p 28 case, prospect; today II/P/17 1682–1683 Lüdingworth (D) St. Jacobi III/P 35 case, prospect, 14 stops (complete or partly), much old pipework reused by Schnitger (half of the organ) 1684 Elmshorn (D) St. Nicolai II/P 23 case; today III/P/33 1686 Hamburg Bergstedt (D) Ev. Church I 8 case, 2 3 stops 1687 Blankenhagen (D) Village Church II/p 12 case, 4 5 stops 1687 Steinkirchen (D) St. Nicolai et Martini II/P 28 case, prospect, 13 stops, 8 other partly 1683–1688 Hamburg Neuenfelde (D) St. Pankratius II/P 34
case, prospect, 18 stops 1688 Mittelnkirchen (D) St. Bartholomäus II/p 22 6 8 stops; today II/P/32 1688–1690 Hollern (D) St. Mauritius II/P 24 case, prospect, 13 stops (complete or partly) 1686–1688/1691–1692 Norden (D) St. Ludgeri III/P 46 case, 13 stops, 8 old stops reused by Schnitger → Organ of St. Ludgeri in Norden 1691–1692 Groningen (NL) Martinikerk (Groningen) III/P 53 case of the pedal, prospect, 6 stops, other old stops reused by Schnitger; today III/P/52 → Organ in the Martinikerk at Groningen 1689–1693 Hamburg (D) St. Jacobi IV/P 60 43 stops (complete or partly), some reused by Schnitger → Schnitger organ (Hamburg) 1693 Groningen (NL) Pelstergasthuiskerk II/p 20 case, 2 register (7 partly) 1693 Eutin (D) castle I 9 case 1693–1694 Grasberg (D) Luth. Church II/P 21 case, 14 stops → Organ of the Grasberg church 1695–1696 Noordbroek (NL) Hervormde Kerk II/P 20 case, 10 11 stops; today II/P/24 → Organ at the Dorpskerk at Noordbroek 1695–1696 Harkstede (NL) Hervormde Kerk I 7 case, prospect, 5 stops; today I/p/9 (10) 1696–1697 Peize (NL) Hervormde Kerk II/P 22 case, prospect, 4 6 stops, old stops reused by Schnitger 1697–1698 Strückhausen (D) St. Johannes II/p 12 case of the Hauptwerk, 2 stops; today II/P/15 1697–1698 Dedesdorf (D) St. Laurentius II/p 12 case of the manuals, 10 stops; today II/P/18 1697–1698 Golzwarden (D) St. Bartholomäus II/P 20 case; today II/P/22 1699 Nieuw Scheemda (NL) Hervormde Kerk I/p 8 case, 4 6 stops 1696–1699 Mensingeweer (NL) Hervormde Kerk I 9 case, prospekt, 6 stops 1699 Ganderkesee (D) St. Cyprian und Cornelius II/p 16 case, prospect, 9 stops; today II/P/22 1700–1601 Uithuizen (NL) Hervormde Kerk II/P 28 case, 19 stops, 6 others partly → Organ in the Jacobikerk at Uithuizen 1701 Maia, Portugal Monastery Church San Salvador II 12 case, 11 stops 1701 Mariana, Minas Gerais (Brazil) Cathedral Nossa Senhora da Assunção II/p 18 case, prospect, 14 stops (complete or partly); probably by Schnitger's co worker Heinrich Hullenkampf 1699–1702 Clausthal Zellerfeld (D) St. Salvatoris III/P 55 case; today II/P/29 1699–1702 Groningen (NL) Der Aa kerk III/P 32 case, prospect, 13 stops, 10 old stops reused by Schnitger; today III/P/40 → Organ in the Aa kerk in Groningen 1702 Estebrügge (D) St. Martin II/P 34 case 1704 Eenum (NL) Hervormde Kerk I 10 case, prospect, 4 6 stops; today I/p/10 1704 Godlinze (NL) Hervormde Kerk II/p (?) 16 case, prospect, 8 9 stops; today I/p/12 1705 Accum (D) St. Willehad II/p 14 case 1707–1708 Lenzen (D) St. Katharinen II/P 27 case partly, 2 3 stops 1707–1708 Hamburg Ochsenwerder (D) St. Pankratius II/P 30 case, prospect, 5 11 stops; today II/P/24 1709–1710 Weener (D) St. Georg II/p 22 case, 6 stops; today II/P/29 1710–1711 Pellworm (D) Old Church II/P 24 case, 11 stops (complete or partly) 1710–1711 Sneek (NL) Grote of Martinikerk III/P 36 case, prospect, 10 stops (complete or partly) 1711 Ferwert (NL) Hervormde Kerk II/P 26 5 stops 1710–1713 Abbehausen (D) St. Laurentius II/P 24 case, prospect, 2 stops 1715–1716 Faro, Portugal Cathedral II 22 probably by Schnitger's co worker Heinrich Hullenkampf 1714–1716 Rendsburg (D) Christuskirche II/P 29 case, 4 stops; today IV/P/51 1715–1719 Itzehoe (D) St. Laurentii IV/P 43 case, prospect; today IV/P/58 1719–1721 Zwolle (NL) Grote of Sint Michaëlskerk IV/P 64 case, main part of the stops; finished by the sons Franz Caspar Schnitger and Johann Georg Schnitger

Басқа дереккөздер

Корнелиус Х. Эдскес, Харальд Фогель (2002) Арп Шниттер және оның еңбектері (Орган тарихи қоғамы)