Кіріспе

Сегіз жылдық соғыс кезінде теңіз шайқасы

1607 жылдың 25 сәуірінде Гибралтар шайқасы болды. Сегіз жылдық соғыс барысында голланд флоты Гибралтар шығанағында тұрған испан флотын күтпеген жерден шабуылдап, қақтығысқа түсті. Төрт сағатқа созған шайқаста испандық кемелердің көп бөлігі қиратылды.

Қуаттар

Голландияның 26 әскери кемесі адмирал Якоб ван Хемскерк басқаруында болды. Голландияның флагмандық кемесі – Зеландия адмиралтействосының «Æolus» кемесі. Голландияның басқа кемелері: «De Roode Leeuw» (сонымен қатар Зеландия адмиралтействосы, және вице-адмирал Лауренс Якобсзон Алтерастың флагманы), «De Tijger» (Маас адмиралтействосы, және контр-адмирал Ламберт Хендриксонның флагманы), «De Zeehond», «De Griffioen», «De Gouden Leeuw», «De Zwarte Beer», «De Witte Beer» және «De Ochtendster». Испанияның 21 кемеден тұратын флотын, оның ішінде 10 галеонды, дон Хуан Альварес де Авилес басқарды. Испанияның флагмандық кемесі «Сан-Агустин» дон Хуанның ұлы басқарды. Басқа кемелер – «Nuestra Señora de la Vega» және «Madre de Dios». Испан флотын бекініс қоршап тұрды, бірақ голландиялық флоттың қаруларының жете алмайтын қашықтығында болды және бекініс қарулары шайқасқа ешқандай әсер ете алмады.

Шайқас

Ван Хемскерк испандық кемелер қашып кетпеуі үшін өз кемелерін шығанақтың кіреберісінде қалдырды. Голландия флотының жиырмасына испан галеондарына күш салуға, ал қалғандарына кішірек кемелерге шабуыл жасауға бұйрық берілді. Ван Хемскерк испан флагманына алғашқы шабуыл кезінде қаза тапты, себебі зеңбірек досы оның аяғын кесіп тастады. Голландиялықтар галеондарға екі есе күш салып, бірнеше галеон өртенді. Біреуінің оқ-дәрі қоймасына түскен оқтан жарылыс болды. Голландиялықтар испан флагманын басып алды, бірақ оны жалғасымен кете берді. Испан кемелерінің қирауынан кейін голландтар қайықтар жіберіп, жүздеген испан теңізшілерін судан өлтірді. Голландиялықтардың 100 адамы қаза тапты, оның ішінде адмирал Ван Хемскерк те болды. Алпыс голландық жараланды. Көзге түсетін мәліметтерге сәйкес, испандық кемелердің көпшілігі немесе барлығы жойылды және 350-ден 4000-қа дейінгі испандықтар қаза тапты немесе тұтқынға алынды. Алварес де Авилес қаза тапқандардың арасында болды.

Салдарлар

Бұл шайқас Голландия Республикасының Испания тажынан де-факто мойындалуына әкелген он екі жылдық бітімге ықпал еткен маңызды фактор болды. Бұл шайқас Ирландия тарихына да маңызды жанама әсер етті, әсіресе "Эрлдердің қашуы" деп белгілі болған маңызды оқиғаға. Хью О’Нилл, Тайронның 2-ші графы, және Рори О’Доннелл, Тирконнеллдің 1-ші графы, Ирландияға испан әскерін шақырып, олардың атынан Ирландияны басып алу ниетімен Ольстерден кетіп қалды. Испан флотының қирауы осындай мүмкіндіктің болмауына себеп болды, ал графтар қайта оралмайтын жер аударылуда қалды – бұл Ирландияның, әсіресе Ольстердің кейінгі тарихы үшін ауыр салдарга әкелді.