Кіріспе

Тыныс алу жолдарының ауруларын емдеуге қолданылатын препарат.

Теофиллин, сондай-ақ 1,3 диметилксантин деп те аталады, фосфодиэстераза ферментін тежейтін және аденозин рецепторларын блокадалайтын дәрі. Ол созылмалы обструктивті өкпе ауруын (СОӨА) және астманы емдеу үшін пайдаланылады. Оның фармакологиясы басқа метилксантин препараттарына (мысалы, теобромин және кофеин) ұқсас. "Теофиллин" атауы "Thea" – шайдың бұрынғы туыс атауынан + ежелгі грек тілінен φύλλον (phúllon, "жапырақ") + ine қосымшасынан құралған.

Спорттағы өнімділікті арттыру

Теофиллин және басқа метилксантиндер спорттағы өнімділікті арттыру үшін жиі қолданылады, себебі бұл препараттар сергектікті күшейтеді, бронх кеңейтеді, сондай-ақ жүрек жиырылу жиілігі мен күшін арттырады. Жатығулар салдарынан туындайтын астмаға қарсы профилактикалық шара ретінде теофиллин мен басқа метилксантиндердің тиімділігі туралы әртүрлі пікірлер бар.

Жағымсыз әсерлер

Теофиллиннің қолданылуы оның түрлі дәрілермен өзара әрекеттесуімен және терапиялық терезесінің тар болуымен (<20 мкг/мл) қиындатылады. Ауыр уыттану жағдайларында құрысулар да пайда болуы мүмкін, және олар неврологиялық шұғыл жағдай деп есептеледі. Теофиллиндік уыттануды бета-блокаторлармен емдеуге болады. Құрысулармен қатар, тахиаритмия да маңызды мәселе болып табылады. Теофиллинді флувоксаминмен бірге қолдануға болмайды.

УФ-көрілетін спектроскопия

Теофиллин 0,1 Н NaOH-да ериді және 277 нм толқын ұзындығында 10 200 (см⁻¹ М⁻¹) жойылмау коэффициентімен максималды түрде сіңіреді.

Протондық ядролық магниттік резонанс спектроскопиясы (1H-NMR)

Теофиллинді басқа метилксантиндерден ерекшелейтін сипаттамалық сигналдар шамамен 3,23δ және 3,41δ құрайды, бұл теофиллиннің ерекше метилирленуіне сәйкес келеді. Қалған протон сигналы 8,01δ шамасында, азот арасында жылмаған имидазол сақинасындағы протонға сәйкес келеді. Азот арасында жылмалы протон өзгермелі протон болып табылады және тек белгілі жағдайларда ғана сигнал көрсетеді.

Көміртегі ядролық магниттік резонанс спектроскопиясы (13C-NMR)

Теофиллиннің ерекше метилденуі келесі сигналдарға сәйкес келеді: 27.7δ және 29.9δ. Қалған сигналдар ксантин негізгі құрылымына тән көміртектерге сәйкес келеді.

Табиғи құбылыстар

Теофиллин какао бұршақтарында табиғи түрде кездеседі. Криолло какао бұршақтарында 3,7 мг/г дейін мөлшерде кездесуі мүмкін. Пісірілген шайда да теофиллиннің аздаған мөлшері табылады, бірақ пісірілген шай шамамен 1 мг/л ғана береді, бұл емдік дозадан едәуір төмен. Теофиллиннің аздаған мөлшері гуаранада (Paullinia cupana) және кола жаңғағында да кездеседі.

Тарату

Теофиллин клеткадан тыс сұйықтыққа, плацентаға, ана сүтіне және орталық нерв жүйесіне таралады. Таралу көлемі 0,5 л/кг. Ақуызға байланысу 40% құрайды.

Метаболизм

Теофиллин бауырда кеңінен метаболизмге түседі.

Эскреция

Теофиллин өзгермеген күйде зәрмен шығарылады (10% дейін). Балаларда (1 жастан 12 жасқа дейін), жасөспірімдерде (12 жастан 16 жасқа дейін), ересектердегі темекі шегушілерде, қарт жастағы темекі шегушілерде, сондай-ақ кістік фиброз және гипертиреоз жағдайларында препараттың клиренсі артады. Клиренс келесі жағдайларда төмендейді: қарттар, жедел конгестивті жүрек жеткіліксіздігі, цирроз, гипотиреоз және қызбалы вирустық аурулар. Жеті жыл өткен соң, 1,3 диметилури қышқылынан басталатын химиялық синтезді Эмиль Фишер мен Лоренц Ач сипаттады. Теофиллин синтезінің тағы бір әдісі – Траубе пурин синтезі, ол 1900 жылы неміс ғалымы Вильгельм Траубе енгізген. Теофиллиннің алғашқы клиникалық қолданылуы 1902 жылы диуретик ретінде болды. Астманы емдеу ретінде алғаш рет хабарланғанға дейін тағы 20 жыл өтті. 1970 жылға дейін препарат Theostat 20 және Theostat 80 сироптары түрінде, ал 1980 жылдардың басында Quibron деп аталатын таблеткалар түрінде тағайындалды.