Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балық түрлері
Species of fish
Қара карп (Mylopharyngodon piceus) немесе қытайлық қара жарғанақ – тұщы су ципринид балықтарының бір түрі және Mylopharyngodon туысының жалғыз қазіргі түрі. Ол Шығыс Азиядағы көлдер мен өзендерде, Амур алабынан Қытай және Вьетнамға дейін таралған. Әлемдегі ең ірі ципринидтердің бірі – қара карптың орташа ұзындығы 1 метрге жетеді, бірақ оның ұзындығы 1,5 метрге, ал салмағы 30 килограмға дейін жете алады. Тамақтану ерекшеліктері мен шектеулі азық қорының салдарынан, ол "төрт атақты жергілікті балықтардың" арасында ең сирек кездесетін және қымбат бағаланатын түрі болып саналады.
The black carp (Mylopharyngodon piceus) or Chinese black roach is a species of cyprinid freshwater fish and the sole extant species of the genus Mylopharyngodon. It is native to lakes and rivers in East Asia, ranging from the Amur Basin across China to Vietnam. One of the largest cyprinids in the world, the black carp has a typical length of , though it can reach up to in length and in weight. and partly because of its diet and limited food supply, is the most scarce and expensive in the marketplace among the "four famous domestic fishes".
Сипаттама
Қара карп - сопақта денелі, ұзынша балық. Олар көңілді сұр, қоңыр немесе көкшіл қара түсті болып көрінеді және қара қанаттары бар. Арқалық қанаты жоғары және сүйір. Шөп карпымен салыстырғанда, көзден алдыңғы қабықтың жоғарғы және төменгі жиектеріне дейінгі қашықтықтар тиісінше ұзақ, бұл қабықсыз басының созылыңқы көрінуіне себеп болады. Қара карп 1980 жылдары АҚШ-қа қасақана әкелінді, сары құрттар мен ұлулар популяциясын басқару үшін сақтау тоғандары мен аквакультура шаруашылықтарында пайдалану мақсатында. Оны тағамдық балық ретінде де қолдану жоспарланған. Алайда, Оңтүстікте су тасқыны болғаннан кейін, карптар Миссисипи су алабына тарады. Карпты өлтіруге ең тиімді әдістер, мысалы, химиялық улану, судағы басқа балықтарға да зиян келтіріп, экожүйенің бұзылуына әкеледі. Тағы бір кең таралған күш-жігер – карпты тамақ ретінде пайдалану. Карптардың тараған аймақтарындағы жергілікті тұрғындар оларды аулап жеуге шақырылады. Жергілікті заңдар осы су жолдарындағы балықтарды адамдардың босатуына тыйым салады, сондай-ақ популяцияны бақылау да сәттілікке ықпал етеді. Ешбір штат қара карпты, тіпті стерильді болса да, қасақана босатуға рұқсат бермейді, бірақ АҚШ Геологиялық қызметі Миссисипи өзенінің алабында 60-тан астам қара карп ұсталғанын хабарлады. Бұл алап Солтүстік Америка құрлығындағы екінші ірі су жинау жүйесі болып табылады. Миссисипи өзенінің ұзындығы 2320 миль, ал жалпы жүйенің ауданы 1,151,000 шаршы мильді құрайды. Қара карптың осы үлкен өзен жүйесінде болуы, бұл өте инвазивті түрдің АҚШ-тың орталық бөлігінің көп бөлігін қамтитын көптеген су объектілеріне қол жеткізе алатынын білдіреді. Қара карп ұсталған өзендерге Арканзастағы Ақ өзен, Луизианадағы Атчафалая және Қызыл өзендер, Иллинойстағы Каскаския және Иллинойс өзендері жатады. Аквакультурадан қара карптың бір рет қашып кетуі Миссури штатындағы Осадж өзенінде тіркелді, бірақ басқа қашып кетулер де болуы мүмкін, өйткені алғашқы ұсталған балықтардың көпшілігі осы жерден алыс, Оңтүстік Миссисипи алабында болды. Ұсталған балықтардың көпшілігі диплоидты екені расталды және олардың өнімді деп есептеледі. 2016 жылы Миссури штатының Кейп-Жирардо маңынан екі диплоидты шабақ ұсталды, бұл осы түрдің табиғатта көбейетінінің белгісі. Луизианада білімді балықшылардың көптеген хабарламалары биологтармен расталмады. Қара карп АҚШ-қа тән моллюскалар үшін қауіпті, олардың көпшілігі жоғалудың қаупі төніп тұр. 2007 жылы қара карп 1900 жылғы Лейси заңы бойынша "зиянды түр" ретінде тізілді. Сондықтан, қара карпты, тіпті стерильді болса да, АҚШ-қа немесе штаттар арасында тасымалдау көбінесе заңсыз.
Black carp are elongated fish with a fusiform body. They appear dusky gray, brown or bluish black and have dark fins. Their dorsal fin is high and pointed. In comparison to grass carp, the distances from the eye to the superior and inferior edges of the pre operculum are respectively longer, contributing to the elongate appearance of the scaleless head. The black carp was later intentionally introduced to the US in the 1980s for use in retention ponds and aquaculture facilities to manage yellow grub and snails populations. It was also to be used as food fish. However, flooding in the South caused these populations of carp to spread into the Mississippi watershed. The most effective methods, such as chemical poisoning, are successful at killing carp, but also affect other fish in the body of water, further disrupting the ecosystem. Another widespread effort involves using carp as a food source. Locals in areas where carp have invaded are encouraged to catch and eat them. Local laws prevent human release of these fish in these waterways, and population controls have also contributed to this success. No state allows the intentional release of black carp, sterile or otherwise, but the United States Geological Survey reports that more than 60 confirmed black carp have been caught in the Mississippi River basin. This basin is the second largest drainage system on the North American continent. The Mississippi River spans 2320 miles, while the entire system covers 1,151,000 sq mi. The presence of black carp within this enormous river system means that this highly invasive species has access to a vast range of bodies of water covering the majority of the Midwestern United States. Rivers where black carp have been captured also include the White in Arkansas, the Atchafalaya and Red in Louisiana, and the Kaskaskia and Illinois Rivers in Illinois. One confirmed escape of black carp from aquaculture has occurred on the Osage River in Missouri, but other escapes are likely, because most early captures were far from this location, in the southern Mississippi basin. Most of the captured fish have been confirmed to be diploid and assumed fertile. Two diploid fingerlings were captured near Cape Girardeau, Missouri in 2016, a sign of natural reproduction of this species in the wild. In Louisiana, many other reports by knowledgeable fishers of their capture have not been verified by biologists. Black carp are considered to be a serious threat to mollusks native to the United States, many of which are critically endangered. In 2007, the black carp was listed as an "injurious species" under the Lacey Act of 1900. Transporting live black carp, whether sterile or fertile, into the United States or across state lines is thus illegal in most cases.
Анатомия және физиология
Қара карптың эмаль тәрізді тістері, кеуде сүйектері арасындағы жұтқыншақтың артқы бөлігінде орналасқан. Жұтқыншақ тістерінің үстіндегі мүйізді жапсырма, шалынған кезде ол орыннан жылжымай тұруына және бекітілуіне көмектеседі.
Black carp have enameloid teeth located in the posterior pharynx between the cleithral bones. A horny patch above the pharyngeal teeth helps to position and hold the prey in place as it is crushed.
Этимология
Жалпы атауы грекше mylo "диірмен" + жаңа латынша pharynx "жұтқыншақ" + грекше odon "тіс". Түрлік атауы латынша piceus "қою қара" сөзінен алынған.
Generic name from Greek mylo "mill" + New Latin pharynx "throat" + Greek odon "tooth". Specific name from Latin piceus "pitch black."