Саравак соңғы ақ Раджасы Винер Брук

Кіріспе

Сэр Вайнер Брук, Саравак раджасы, GCMG орденінің иесі, толық аты Чарльз Вайнер де Виндт Брук (1874 жылдың 26 қыркүйегі – 1963 жылдың 9 мамыры) – Саравак мемлекетінің үшінші және соңғы ақ раджасы.

Ерте өмір

Чарльз Брук пен оның әйелі Маргарет де Виндт (Саравақтың Рене Маргарет) ұлы Вайнер Лондонда дүниеге келді және жастық шағын сонда өткізді, Клеведон, Винчестер колледжі және Кембридждегі Магдалина колледжінде білім алды. Содан кейін ол Саравак мемлекеттік қызметіне қабылданды. Вайнер 1897–1898 жылдары әкесінің жеке көмекшісі, 1898–1901 жылдары Симангганг округінің офицері, 1902–1903 жылдары Муках және Ояның резиденці, 1903–1904 жылдары Үшінші бөлімнің резиденці, 1904–1911 жылдары Заң соттарының төрағасы, 1904–1911 жылдары Жоғарғы және Бас кеңестердің вице-президенті қызметін атқарды. Әскери қызметінде ол 1911 жылдың 12 мамырында Лондон графтығының 3-ші полкіне (Нысана көздеушілер) екінші лейтенант болып кірді, бірақ 1913 жылдың 21 мамырында (Лондон графтығы) батальонынан (Суретшілер полкі) кетіп қалды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол жасырын түрде теңіздік әуе қорғаныс бөлімінде қатардағы сарбаз ретінде, ал Шығыс Лондондағы Шордичтегі ұшақ құрастыру зауытында монтаждаушы болып қызмет етті. 1911 жылдың 22 маусымында Георг V патшаның жарлығымен оған «Ерлігі» атағы берілді. Ұлыбританияда ол Лорд Эшердің қызы, құрметті Сильвия Бреттке үйленді. Вайнер христиан миссионерлерін тыйым салған және жергілікті дәстүрлерді қолдаған (бірақ бас аулауға тыйым салынған) қолданбайтын және халыққа ұнайтын әкімшілікті жалғастырды. Алайда, Саравак жапон империясының 1941 жылдың 25 желтоқсанында Саравақта көрініс берген амбицияларынан қорғалмады. Сол жылы ол жеке шығындары үшін қазынадан 200 000 фунт стерлинг алып, жаңа конституциямен өкілеттіктерін шектеуге келісті. Вайнер отбасымен бірге Сиднейге сапарлады, онда соғыс аяқталғанға дейін қалды. «Дейли телеграф» газеті оны «өмір сүретін бұлт сияқты, ескі Уайкхэмдік, әлемде әлі де «Мемлекет – менмін» деуге болатын сирек монархтардың бірі» деп сипаттады. Сондай-ақ, оның «Кімнің кімі» кітабында былай делінген: «Елдің алыс ішкі аймандарына бірнеше экспедиция ұйымдастырып, бас аулаушыларды жазалады; жергілікті тұрғындарды басқаруды түсінеді; 500 000 адамды және 40 000 шаршы миль (103 600 км²) аумақты басқарады».

The son of Charles Brooke and his wife Margaret de Windt (Ranee Margaret of Sarawak), Vyner was born in London and spent his youth there, being educated at Clevedon, Winchester College, and Magdalene College, Cambridge. He then entered the Sarawak public service. Vyner served as aide de camp to his father 1897–1898, district officer of Simanggang 1898–1901, Resident of Mukah and Oya, 1902–1903, Resident of the Third Division 1903–1904, President of the Law Courts 1904–1911, vice president of the Supreme and General Councils 1904–1911. In his military career, he was commissioned as a Second Lieutenant into the 3rd County of London Yeomanry (Sharpshooters) on 12 May 1911, but resigned from the (County of London) Battalion (Artist's Rifles) on 21 May 1913. During the First World War he served incognito as a rating in a naval anti aircraft defence unit, and as a fitter in an aeroplane manufacturing works at Shoreditch, East London. He was granted the personal style of His Highness by command of King George V, 22 June 1911. It was in the United Kingdom he met and married The Hon. Sylvia Brett, daughter of Lord Esher, Vyner continued to run a hands off and relatively popular administration that banned Christian missionaries and fostered indigenous traditions (to an extent: headhunting was outlawed). Sarawak, however, was not immune to Japanese imperial ambition, which manifested itself in Sarawak on 25 December 1941. In that same year, he withdrew £200,000 from the Treasury for his personal expenses, in exchange for limiting his powers by a new constitution. Vyner and his family were visiting Sydney, where he would remain for the duration of the war. The Daily Telegraph described him as "a cloud living Old Wykehamist, one of the few monarchs left in the world who could still say l'Etat, c'est moi." Similarly, his Who's Who entry read thus: "Has led several expeditions into the far interior of the country to punish headhunters; understands the management of natives; rules over a population of 500,000 souls and a country" 40000 square miles (103,600 km2) in extent.

Абдикация және кейінгі өмір

Винер 1946 жылғы 15 сәуірде Сараваққа оралып, 1 шілдеге дейін уақытша раджа ретінде билікті қайта иеленді. Ол 1 шілдеде Саравақты британ үкіметіне тәждік колония ретінде өткізіп, осылайша Саравақтағы Ақ Раджалардың билеуін аяқтады. Винер 1963 жылғы 9 мамырда Лондонда, Бейсвотер, Альбион көшесі, 13 нөмірлі үйінде қайтыс болды.

Винер, оның әкесі, ағасы Бертрам, Туан Муда және Раджа Джеймс Дартмурдың Шепстор ауылындағы Сент-Леонард шіркеуіне жерленген.