Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз жазушысы (1895–1972)
French writer (1895–1972)
Генри Мари Жозеф Фредерик Экспедит Миллон де Монтерлан (20 сәуір 1895 – 21 қыркүйек 1972) – француз эссешісі, романист және драматург. 1960 жылы Франция академиясының мүшесі болып сайланды.
Henry Marie Joseph Frédéric Expedite Millon de Montherlant (mɔ̃tɛʁlɑ̃; 20 April 1895 – 21 September 1972) was a French essayist, novelist, and dramatist. He was elected to the Académie française in 1960.
Өмірбаян
Парижде ақсүйек (әлі белгісіз) Пикард отбасының ұрпағы болып туған ол Лицей Жансон де Сайли мен Нойли-сюр-Сендегі Сент-Кру мектеп-интернатында білім алған. Генридің әкесі қатал реакционер (Дрейфус ісінен кейін армияны Республикаға тым бағынышты деп санаған, сондай-ақ үйіне электр қуаты мен телефон орнатудан бас тартқан). Бұрын әлеуметтік өмірге белсенді қатысқан анасы қиын босану салдарынан созылмалы ауруға шалдығып, көбінесе төсекке жатып, 43 жасында қайтыс болды. Генри жеті-сегіз жасынан бастап әдебиетке қызығып, жазуға кірісті. 1905 жылы Генрик Сиенкевичтің "Quo Vadis" романын оқығаннан кейін ол өмір бойы Ежелгі Римге ғашык болды және латын тіліне қызығушылық танытты. Ол сонымен қатар мектептегі достық, спорт және бұқа күресімен де әуестенді. 15 жасында ата-анасы оны Испанияға жалғыз жіберді, онда ол корридаға қатысып, екі жас бұқаны өлтірді. Ол сондай-ақ дарынды суретші болды және 1913 жылдан кейін көшедегі жастарды жалаңаш модель ретінде жалдауға кірісті. 1912 жылдың 5 сәуірінде, он жетіге жуық жасында Генри католиктік Сент-Кру де-Нюйли мектебінен "жандарды бұзушы" деп айыпталғандықтан қуылды. Ол тағы бес жаспен бірге "La Famille" (Отбасы) деп аталатын топты құрды, бұл топтың мүшелері адалдық пен өзара көмекке серт беру арқылы байланыстырылған рыцарлық орден сияқты еді. Бұл топтың мүшесі Филипп Жан Жикель (1897–1977), Монтерланнан екі жас кіші "ерекше досы" болды, ол физикалық қарым-қатынас болмаса да, оған қатты ғашық болды. Монтерланның айтуынша, бұл "ерекше достық" абат де Ла Сердің қызғаншақтығын тудырды, ол үлкен ұлды қуғызды. Бұл оқиға (және Жикель) Монтерлан үшін өмір бойына маңдай-ойына айналды, ол оны 1952 жылғы "La Ville dont le prince est un enfant" пьесасында және 1969 жылғы "Les Garçons" романында бейнеледі. Кейін, ересек болғаннан кейін, ол Жикельмен платондық достығын жаңартты, ол жазушыны қызы Мари Кристиннің крест әкесі болуға шақырды. 1914 және 1915 жылдары әкесі мен анасы қайтыс болғаннан кейін ол сүйіспеншілікпен қарайтын әжесімен және ерекше ағаларымен бірге тұруға кетті. 1916 жылы әскерге шақырылып, жараланған және орденмен марапатталған. Соғыс тәжірибесімен сарқылып, ол автобиографиялық "Сонг" ("Арман") романын және Ұлы соғыстағы батырлықты дәріптейтін "Chant funèbre pour les morts de Verdun" ("Вердендегі қаза болғандарға аза күйі") шығармасын жазды. Оның туындылары 1924 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының аясында өткен өнер сайысындағы әдебиет бөліміне қатысты. Монтерлан 1934 жылы жарық көрген "Селебатирлер" романымен алғаш рет сыншылардың жоғары бағасын алды, ал 1936 жылдан 1939 жылға дейін жазылған "Жас қыздар" тетралогиясының миллиондаған данасы сатылды. Осы жылдары Монтерлан, жақсы мұрагерлік алған адам, негізінен Испанияға (онда ол бұқа күресімен айналысатын Хуан Белмонтемен танысып, жұмыс істеді), Италияға және Алжирге саяхаттап, көшедегі ұлдарды жыныстық тұрғыдан зорлауға құмарлық танытты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1940 жылы Францияның құлауынан кейін ол Парижде қалып, пьесалар, өлеңдер, эсселер жазуды жалғастырды және соғыс тілшісі болып жұмыс істеді. Соғыс басталған кезде оның атақтығының шыңында (1934 жылы беделді Француз академиясынан Гран-при сыйлығын алған), ол бастапқыда неміс жеңісін күшті, жаулап алушы нәсілдің басымдығының дәлелі ретінде сипаттады. Дегенмен, босатылғаннан кейін ол ашық түрде және ынталы түрде ынтымақтасқандарға қарағанда кем жазаланды; Жазушыларды тазарту комитеті 1945 жылы оны бір жылға баспадан шеттетуге үкім шығарды. 1960 жылы Франция академиясының мүшесі болып сайланды. 1968 жылы, Роджер Пейрефиттің сөзіне сәйкес, Париждегі кинотеатрдың сыртында 72 жастағы Монтерлан жас жігіттердің тобы шабуыл жасап, ұрып-соқты, өйткені ол олардың біреуінің кіші інісін қолмен ұстаған. Монтерлан ауыр жарақат алып, бір көзінен көру қабілетін жойды. Соңғы жылдары көру қабілеті нашарлап, Пейрефитт сияқты мазақтаушылардың мақтаныш тілегіне айналды. Монтерлан 1972 жылы цианид капсуласын жұтып алғаннан кейін, басына өзін-өзі атып өлді. Оның күлі Жан-Клод Барат пен Габриэль Матзнефтің күштерімен Римде, Форумда, Портунус ғибадатханасының арасында және Тибрге шашылды. Оның толық өмірбаянын Пьер Сиприо жазды және екі томдық (1982 және 1990) нұсқасы жарық көрді, ол Монтерланның жыныстық әдеттерінің толық көлемін ашты.
Born in Paris, a descendant of an aristocratic (yet obscure) Picard family, he was educated at the Lycée Janson de Sailly and the Sainte Croix boarding school at Neuilly sur Seine. Henry's father was a hard line reactionary (to the extent of despising the post Dreyfus Affair army as too subservient to the Republic, and refusing to have electricity or the telephone installed in his house). His mother, a formerly lively socialite, became chronically ill due to the difficult childbirth, being bedridden most of the time, and dying at the young age of 43. From the age of seven or eight, Henry was enthusiastic about literature and began writing. In 1905 reading Quo Vadis by Henryk Sienkiewicz caused him a lifelong fascination with Ancient Rome and a proficient interest in Latin. He also was enthusiastic about school comradeship, sports and bullfighting. When he was 15 his parents sent him alone to Spain where he became initiated in the corrida, killing two young bulls. He was also a talented draughtsman and after 1913 resorted to hiring young people in the street for nude modelling. On 5 April 1912, aged almost seventeen, Henry was expelled from the Catholic Sainte Croix de Neuilly school for being a "corruptor of souls". Together with other five youngsters he had founded a group called 'La Famille' (the Family), a kind of order of chivalry whose members were bonded by an oath of fidelity and mutual assistance. A member of that group was Philippe Jean Giquel (1897–1977), Montherlant's two year junior "special friend", with whom he was madly in love although it never became physical. According to Montherlant this "special friendship" had raised the fierce and jealous opposition of abbé de La Serre, who managed to get the older boy expelled. This incident (and Giquel) became a lifelong obsession for Montherlant, who would depict it in the 1952 play La Ville dont le prince est un enfant and his 1969 novel Les Garçons. Later, in his adult years, he would resume his platonic friendship with Giquel, who would invite the writer to be the godfather of his daughter Marie Christine. After the deaths of his father and mother in 1914 and 1915, he went to live with his doting grandmother and eccentric uncles. Mobilised in 1916, he was wounded and decorated. Marked by his experience of war, he wrote Songe ('Dream'), an autobiographic novel, as well as his Chant funèbre pour les morts de Verdun (Funeral Chant for the Dead at Verdun), both exaltations of heroism during the Great War. His work was part of the literature event in the art competition at the 1924 Summer Olympics. Montherlant first achieved critical success with the 1934 novel Les Célibataires, and sold millions of copies of his tetralogy Les Jeunes Filles, written from 1936 through 1939. In these years Montherlant, a well to do heir, traveled extensively, mainly to Spain (where he met and worked with bullfighter Juan Belmonte), Italy, and Algeria, giving vent to his passion for sexually abusing street boys. During the Second World War after the fall of France in 1940 he remained in Paris and continued to write plays, poems, essays, and worked as a war correspondent. At the height of his fame when the war broke out (he had been awarded the Grand Prix by the prestigious Académie Française in 1934), he initially described the German victory as evidence of the superiority of a virile, conquering race. Still, after Liberation he was not treated as harshly as those who openly and enthusiastically collaborated; the Committee for the Purification of Writers sentenced him in 1945 to only to one year of abstinence from publishing. In 1960, he was elected to a lifetime position at the Académie Française. Some time in 1968, according to Roger Peyrefitte, outside a movie theatre in Paris, 72 year old Montherlant was attacked and beaten up by a group of youths because he had groped the younger brother of one of them. Montherlant was seriously injured and blinded in one eye as a result. After going almost blind in his later years and becoming the target of scorners like Peyrefitte, Montherlant died in 1972 from a self inflicted gunshot wound to the head after swallowing a cyanide capsule. His ashes were scattered by Jean Claude Barat and Gabriel Matzneff in Rome, at the Forum, among the Temple of Portunus and into the Tiber. His standard biography was written by Pierre Sipriot, and published in two volumes (1982 and 1990), revealing the full extent of Montherlant's sexual habits.
Шығармалары
Оның алғашқы табыстары 1934 жылы жарық көрген «Селебатирлер» (The Bachelors) және өте антифеминистік «Жас қыздар» (Les Jeunes Filles) (1936–1939) сияқты туындылары болды. Бұл шығармалар миллиондаған данада сатылып, 13 тілге аударылды. Ол эссе жазушы ретінде де жұмыс істеді. «L'Equinoxe de septembre» (1938) жинағында ол қазіргі Францияның жалпыға бірдей орташалығына наразылық білдірді, ал «Le solstice de Juin» (1941) жинағында Вермахтқа деген құрметін білдіріп, Францияның 1940 жылы әділ түрде жеңіліп, басып алынғанын мәлімдеді. Ескі аристократияның көптеген өкілдері сияқты, ол Үшінші Республиканы жек көреді, әсіресе Дрейфус ісінен кейін оның халқының жағдайы нашарлағандықтан. Ол 1940 жылдары Париждегі «Жорж V» қонақ үйінде өткен француз және неміс зиялыларының «дөңгелек үстеліне» қатысты, онда Эрнст Юнгер, Пол Моран және Жан Кокто сияқты жазушылар, Гастон Галлимар баспагері және нацистік құқықшыл Карл Шмит болды. Монтерлант нацистік көзқарасты қолдайтын және католиктік реакционер Альфонс де Шатобриан басқарған «La Gerbe» париждік апталығы үшін мақалалар жазды. Соғыстан кейін ол ынжық әрекет жасаған деп танылып, бір жылға баспаға тыйым салынды. Монтерлант өзінің шығармаларында педерастия тақырыбын қоздырды, оның ішінде «La Ville dont le prince est un enfant» (1952) пьесасы және 1969 жылы жарық көрген, бірақ төрт немесе бес онжылдық бұрын жазылған «Les Garçons» (Жігіттер) романы бар. Ол өзінің педераст әріптесі Роджер Пейрефайтпен жеке және шифрланған хат алмасуды жүргізді, ол римдік католик интернатындағы ұлдар арасындағы қарым-қатынас туралы «Les Amitiés particulières» (1943) романының авторы болды. Пейрефайт кейін Монтерлантты аяусыз сынай отырып, оның педерастиясын 1970 жылғы «Des Français» романында («Лионель де Бозэан» деген псевдониммен) және 1977 жылғы «Propos secrets» мемуарларында жариялады. Монтерлант «Бақыт ақ параққа ақ сиямен жазылады» деген афоризмімен есінде қалды, көбінесе «Бақыт ақпен жазады» деген қысқа түрінде қолданылады.
His early successes were works such as Les Célibataires (The Bachelors) in 1934, and the highly anti feminist tetralogy Les Jeunes Filles (The Young Girls) (1936–1939), which sold millions of copies and was translated into 13 languages. He worked as an essayist also. In the collection L'Equinoxe de septembre (1938) he deplored the mediocrity of contemporary France and in Le solstice de Juin, (1941), he expressed his admiration for Wehrmacht and claimed that France had been justly defeated and conquered in 1940. Like many scions of the old aristocracy, he had hated the Third Republic, especially as it had become in the aftermath of the Dreyfus Affair. He was in a "round table" of French and German intellectuals who met at the Georges V Hotel in Paris in the 1940s, including, the writers Ernst Jünger, Paul Morand and Jean Cocteau, the publisher Gaston Gallimard and the Nazi legal scholar Carl Schmitt. Montherlant wrote articles for the Paris weekly, La Gerbe, directed by the pro Nazi novelist and Catholic reactionary Alphonse de Châteaubriant. After the war, he was thus viewed as a collaborationist, and was punished by a one year restriction on publishing. A closeted pederast, Montherlant treated pederastic themes in his work, including his play La Ville dont le prince est un enfant (1952) and novel Les Garçons (The Boys), published in 1969 but written four or five decades earlier. He maintained a private and coded correspondence with fellow pederast Roger Peyrefitte — author of Les Amitiés particulières (Special Friendships, 1943), also about relationships between boys at a Roman Catholic boarding school. Peyrefitte would later mercilessly mock Montherlant and disclose his pederasty in his 1970 novel Des Français (under the alias "Lionel de Beauséant") and in his memoirs Propos secrets (1977). Montherlant is remembered for his aphorism "Happiness writes in white ink on a white page", often quoted in the shorter form "Happiness writes white".
Құрметтер мен марапаттар
«Бос жандар» 1934 жылы Француз академиясының әдебиет сыйлығымен және ағылшын Нортклифф сыйлығымен марапатталды. 1960 жылы Монтерлант Француз академиясының мүшесі болып сайланды, саяси жазушы Андре Зигфридтің орнын иеленді. Ол француздық «Құрметті легион» ұлттық орденінің офицері болды. «Жас қыздар» шығармасы батыс неміс режиссері Райнер Вернер Фассбиндердің екі фильмінде: «Das kleine Chaos» (1967) және «Satansbraten» (1977) көрсетілген. «Das kleine Chaos» қысқаметражды фильмінде Фассбиндердің өзі сомдаған кейіпкер «Жас қыздар» кітабының неміс тіліне аудармасынан үзінділерді оқып шығады, оны өзі ұрлағанын айтады.
Les célibataires was awarded the Grand prix de littérature de l'Académie française in 1934, and the English Northcliffe Prize. In 1960 Montherlant was elected a member of the Académie française, taking the seat which had belonged to André Siegfried, a political writer. He was an Officer of the French Ordre national de la Légion d'honneur. Reference is made to "Les Jeunes Filles" in two films by West German director Rainer Werner Fassbinder: Das kleine Chaos (1967) and Satansbraten (1977). In the short film Das kleine Chaos the character portrayed by Fassbinder himself reads aloud from a paperback German translation of Les Jeunes Filles which he claims to have stolen.
Аудармалар мен бейімделулер
Прусттың Монкрифф аудармасын қайта қарағаны үшін танымал Теренс Кильмартен Монтерланттың кейбір романдарын ағылшын тіліне аударды, соның ішінде 1968 жылы төрт томдық "Les Jeunes Filles" романының "Қыздар" деген атымен ағылшын тіліндегі басылымын жасады. 2009 жылы New York Review Books Кильмартеннің "Chaos and Night" (1963) аудармасын, Гари Индиананың жаңа кіріспесімен бірге басып шығарды, осылайша Монтерлант ағылшын тілінде қайтадан жарық көріп, қолжетімді болды. Кристоф Малавой 1997 жылы "La Ville dont le prince est un enfant" романы бойынша түсірілген телефильмде режиссерлік жасап, сонымен қатар басты рөлді ойнады.
Terence Kilmartin, best known for revising the Moncrieff translation of Proust, translated some of Montherlant's novels into English, including a 1968 edition of the four volumes of Les Jeunes Filles, in English called simply The Girls. In 2009, New York Review Books returned Montherlant to print in English by issuing Kilmartin's translation of Chaos and Night (1963) with a new introduction by Gary Indiana. Christophe Malavoy directed and starred in a 1997 television movie adaption of La Ville dont le prince est un enfant.
Суреттелген шығармалар
Генри де Монтерланның кейбір шығармалары суреттермен толықтырылған басылымдарда жарық көрді, қазір бұл басылымдар кітап аукциондарында және кітап сатушылары арасында жоғары бағаға ие. Мысалы, Анри Матисс салған "Пасифаэ", Мариетт Лидис салған "Жас қыздар", сондай-ақ Жан Кокто, Роберт Ками, Эдуард Жорж Мак-Авой және Пьер Ив Тремуа салған басқа да шығармалар бар.
Some works of Henry de Montherlant were published in illustrated editions, today commanding high prices at book auctions and in book specialists. Examples include "Pasiphaé," illustrated by Henri Matisse, "Les Jeunes Filles", illustrated by Mariette Lydis, and others illustrated by Jean Cocteau, Robert Cami, Édouard Georges Mac Avoy and Pierre Yves Tremois.