Кіріспе

Неоклассикалық балет – Джордж Баланчиннің туындыларымен көрініс тапқан 20-ғасыр классикалық балет стилі. "Неоклассикалық балет" термині 1920 жылдары Сергей Дягилевтің "Ресей балеттерінде" романтизм мен одан кейінгі модернизмнің артық қимылдарына жауап ретінде пайда болды. Ол 19 ғасырдағы Ресей империясының би өнерінің жетілген техникасын негізге алады, бірақ оны күрделі сюжеттен және салтанатты декорациялардан айырып, pointe сияқты маңызды техникаларды сақтайды.

Тарих және дамуы

Неоклассикалық балет – 1920 жылдары пайда болып, 20 ғасыр бойы дамыған би жанры. 1900 жылдардың басында көптеген суретшілер романтизм кезеңінің артық драматизацияланған стиліне қарсы шыға бастады. Оның нәтижесінде өнер классицизм кезеңін еске түсіретін қарапайым стильге қайта оралды, бірақ бұл стиль бұрынғыдан батыл, бекем және ненің болмауы керектігін анық көрсететін болды. Бұл көркемдік бағыт неоклассицизм деп аталды. Осы жаңа, таза эстетиканы ең жақсы бейнелеген балет хореографы – Джордж Баланчин. Бала кезінде классицизмнің маңыздылығы оның санасына сіңіп, классикалық балет техникасына берілгендігімен әйгілі Императорлық балет мектебінің студенті болған кезде қалыптасты. Бітірген соң Баланчин «Балет Рус» үшін хореография жасау мүмкіндігіне ие болды, онда ол Пикассо, Матисс, Шанель, Дебюсси, Стравинский және Прокофьев сияқты неоклассицизмнің алдыңғы қатарындағы өнер шеберлерімен бірлесіп жұмыс істеді. Баланчин классикалық білімінен бас тартпай, балеттің дәстүрлі лексикасын дамытты. Ол дәстүрлі балет позыларын кеңейтіп, жылдамдық пен қозғалыс еркіндігімен ойнады және балетте бұрын көрінбеген жаңа позыларды енгізді. Баланчиннің неоклассикалық стильдегі алғашқы қадамы 1928 жылы «Балет Рус» үшін хореографияланған «Аполлон Музегет» болды, ол Стравинскийдің музыкасына жазылған. Көптеген кейінгі неоклассикалық туындыларынан айырмашылығы, бұл балет оқиғаны баяндайды, бұл Баланчиннің романтикалық дәстүрден толықтай ажыралмағанын көрсетеді. Сонымен қатар, балет алғаш сахнаға қойылғанда үлкен декорациялар, костюмдер мен реквизиттер қолданылған. Алайда Баланчин өзінің неоклассикалық стилі дамыған сайын оны үнемі қайта қарастырып отырды. Мысалы, балеттің кейінгі нұсқаларында ақ жаттығу киімдері мен минималды декорациялар мен жарықтар пайдаланылды. Баланчин тіпті балеттің атын «Аполлон» деп өзгертті. «Аполлонның» трансформациясы Баланчиннің хореограф ретіндегі трансформациясын көрсетеді. Баланчиннің неоклассикалық стилі жетілгенде, ол сюжетсіз, музыкаға негізделген балеттерді көбірек шығарды. Үлкен декорациялар мен дәстүрлі тютюлер қарапайым сахналар мен қарапайым триколарға жол берді. Бұл қарапайым сыртқы стиль бишілердің қозғалысын басты көркемдік құралға айналдырды, бұл неоклассикалық балеттің айрықша белгісі. Баланчин 1933 жылы Линкольн Кирштейн оны Нью-Йоркке балет труппасын құру үшін әкелгенде, неоклассикалық стиліне АҚШ-та орын тапты. Ол бишілерді өзі қалаған стильде оқыту үшін мектеп ашуды шешті, сондықтан 1934 жылы «Американ балет мектебі» құрылды. Оның ең танымал неоклассикалық балеттерінің көпшілігі АҚШ-та, алғаш мектепте, содан кейін 1948 жылы құрылған және бүгінгі күнге дейін бар «Нью-Йорк Сити балеті» компаниясында хореографияланды. «Кончерто Барокко» (1941), «Төрт темперамент» (1946), «Агон» (1957) және «Эпизодтар» (1959) сияқты танымал неоклассикалық балеттер Нью-Йоркте хореографияланды.