Кіріспе

Өнімнің стандартты кепілдігіне қосымша ұсынылатын өнім кепілдігінің түрі. Кейде қызмет көрсету шарты, қызметтік келісім немесе техникалық қызмет көрсету келісімі деп аталатын ұзартылған кепілдік – бұл жаңа заттарға берілетін стандартты кепілдіктен өзге, тұтынушыларға ұсынылатын ұзақ мерзімді кепілдік. Ұзартылған кепілдікті кепілдік әкімшісі, сатушы немесе өндіруші ұсынуы мүмкін. Ұзартылған кепілдіктер ақылы болады және тауардың бөлшек сауда бағасының белгілі бір пайызын құрайды. Кейде бірнеше жылға сатып алынған ұзартылған кепілдіктердің шарттарында, егер бірінші жыл ішінде бұзылу орын алса, тұтынушы өндірушімен байланысуы керек екендігі жазылған болуы мүмкін. Демек, бес жылдық кепілдік деп жарнамаланатын кепілдік шын мәнінде төрт жылдық кепілдік болуы мүмкін. Ұзартылған кепілдіктердің шарттары бастапқы шарттардан өзгеше болуы мүмкін. Мысалы, олар қалыпты пайдаланудан туындаған механикалық бұзудан басқа ештеңе қамтымауы мүмкін. Оларға коммерциялық пайдалану, "күштердің әрекеті", иесінің салдарынан келген зақымдар және қасақана жою кіруі мүмкін. Сонымен қатар, көліктің шиналары және майлау материалдары сияқты қалыпты түрде тозып кететін бөлшектер де оларға кірмейді. Мұндай кепілдіктер түрлі өнімдерге беріледі, бірақ автомобильдер мен электроника ең көп кездесетін мысалдар. Best Buy сияқты сатушылар арқылы сатылатын кепілдіктер кері бәсекелестік нәтижесінде сатушыға айтарлықтай комиссия төлеуі мүмкін. Мысалы, автосалоннан алынған автокепілдік субподрядқа берілуі мүмкін, ал көлік жөндеуі төмен бағамен жасалуы мүмкін, бұл қызмет сапасын нашарлатуы мүмкін. Жөндеу кезінде кепілдік мерзімінен тыс қызметтер немесе кепілдікке кірмейтін бөлшектер үшін қосымша төлем талап етілуі мүмкін.

Шолу

Ұзартылған кепілдік электрлік немесе механикалық бұзылуларды қамтиды. Ол сыртқы құрылғыларды, тозуды, компьютерлік вирустардан келтірілген зақымды, газды қайта толтыруды, қалыпты техникалық қызмет көрсетуді, кездейсоқ зақымдануды немесе кез келген туындаған залалды қамтуы мүмкін немесе қамтамауы мүмкін. Көптеген штаттың сақтандыру реттеушілері материал мен жұмыс сапасының ақауларына стандартты жамылғаннан өзге, қалыпты тозу, пайдалану барысындағы кездейсоқ зақымдану, жалға алынған көлік және буксировка, қуаттың күрт өсуі және басқа да жамылғыларды қосуға рұқсат берді. Өтемақы жөндеу шығындарын жабуға арналған және жөндеу экономикалық тұрғыдан тиімсіз деп табылса, ауыстыруды қамтуы мүмкін. Тұтынушылар сату орнында ұсынылған шарттар мен талаптарды оқып, түсінуі маңызды. Бөлшек саудадағы тұтынушы электроникасында ұзартылған кепілдік құны бағаның 20%-дан 30%-ына дейін жетеді және кейбір сауда орындарында сатушыларға 15%-ға дейін комиссия төленеді. Тұтынушылардың құқығын қорғаушы ұйымдар, мысалы, коммерциялық емес Consumers Union, ұзартылған кепілдіктерді тек өндірушінің құнымен сатып алу мүмкіндігі болған жағдайда ғана алуға кеңес береді. Consumers Union өкілі Дэвид Батлер былай деді: "Ұзартылған кепілдік әрине компанияның мүддесіне сай, себебі өнім бұзылса, сіз одан қанағаттанғаныңызды және қажетті уақытта жаңасын сатып алуыңызды қалайды, бірақ тұтынушы үшін тиімді емес, егер оны бағамен немесе минимал қосымша төлеммен алуға болмаса". 2006 жылы Consumers Union тек екі өнімге ұзартылған кепілдік қарастыруға лайық деп мәлімдеді: проекциялық теледидарлар мен цифрлық камералар, себебі оларды жөндеу қымбатқа соғады және жиі жөндеу қажет болады. Мұндай кеңеске қарамастан, тұтынушылар жиі ұзартылған кепілдіктерді сатып алады, өйткені олар бұзылу жиілігін жоғары бағалайды.

Автоматты кепілдіктің ұзартылуы

АҚШ-тағы барлық жаңа автомобильдерге белгілі бір кезеңге және белгілі бір жүріс қашықтығына (мысалы, 3 жыл және 36 000 миль) жөндеуді қамтитын кепілдік беріледі. Ұзартылған кепілдік осы уақыт немесе жүріс шектерінен асып кеткен жағдайда да сондай қамтуды ұсынады. Заң бойынша, кепілдікті тек бастапқы өндіруші ғана "ұзартуға" құқылы. Басқа жеткізушілер ұқсас өнімдерді көрсету үшін "ұзартылған кепілдік" терминін жиі пайдаланады, бірақ техникалық тұрғыдан алғанда, олар "кепілдіктер" емес, көлік құралдарын қызмет көрсету шарты болып есептелуі керек. Автомобильді қорғау қауымдастығының (APA) мәліметінше, егер ұзартылған кепілдік немесе көлік құралдарын қызмет көрсету шарты кепілдік мерзімі ішінде бұзылуы мүмкін бөліктерді қамтыса, олар пайдалы. Автомобильдерге берілген ұзартылған кепілдіктерде көбінесе стандартты зауыттық кепілдікке кірмейтін қосымша мүмкіндіктер болады, мысалы, сапарды тоқтатуға арналған сақтандыру және жол бойындағы көмек. Автомобильдерге берілген кепілдіктер, әдетте, вандализмді немесе ұрлықты, сызаттарды немесе ойықтарды, жол тұзынан келген зақымды, қоршаған ортаның немесе табиғи апаттардың салдарынан туындаған зақымды, автокөлік жуудан келген зақымды немесе жүйелі техникалық қызмет көрсетуді қамтымайды. Көлік құралдарын қызмет көрсету шарттарының көпшілігі автомобильдер сатылатын кезде автосалондарда сатылады, бірақ басқа жеткізушілер де оларды дилерлік ортасынан тыс жерде, көбінесе арзан бағамен ұсынады.

Канаданың Квебек провинциясы

Квебектің азаматтық кодексі мен Тұтынушыларды қорғау туралы заңға сәйкес, әрбір саудагер өнімнің заңдық кепілдігін орындауға жауапты. Бұл заңдық кепілдік тұтынушыны: қасақана жасырылған кемшіліктерден, сатып алу кезінде анықтау мүмкін болмаған ақаулардан, сатып алынған заттың мақсатына сай қолданылатынына кепілдік беруден және төленген бағаға сәйкес, оның қызмет ету мерзімінің ұзақтығын қамтамасыз етуден қорғайды. Бұл кепілдік, егер бастапқы сатып алушы тауарын басқа біреуге өткізсе де күшінде қалады. Саудагер тұтынушыдан заңдық кепілдікті алу үшін ешқандай төлем немесе тасымалдау шығындарын талап ете алмайды. Тұтынушылардың құқықтарын қорғау кеңсесі ұзартылған кепілдіктерге қатысты нақты ұстаным білдірмейді. Дегенмен, олар тұтынушылардың абайсыман болуын және осы кепілдік бұрыннан қолданылып жүрген заңдық кепілдікке қандай пайда әкеледі дегенді ойлануын ұсынады. Соңында, олар саудагерлерге заңдық кепілдікті қолдану үшін сотқа жүгінген тұтынушылар саны, саудагерлер сатқан ұзартылған кепілдіктерді орындамағаны үшін сотқа шағымданған тұтынушылар санына пропорционалды екенін көрсетеді.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та ұзақ мерзімді кепілдіктер көптеген штаттық сақтандыру комиссияларымен "қызмет шарты" ретінде реттеледі. Қызмет шарттары автомобильдерді, тұтыну тауарларын (мысалы, үй шаруашылығы техникасы, электроника, газонға арналған жабдықтар және т.б.) және үйлерді қамтуы мүмкін. Реттеу жүйесі кепілдік берушілерді лицензиялау немесе тіркеуді, қаржылық тұрақтылықты реттеуді және қызмет шарты туралы тұтынушыға ақпарат беруді талап етеді. Қызмет кепілдігін ұсынатын компаниялар лицензия алуға немесе тіркелуге өтініш береді, содан кейін өнімдерін әдетте өнім сатылатын жерде, мысалы, автосалонда немесе бөлшек саудадағы тұтынушы электроникасы дүкенінде сата алады, бірақ After, Inc, SquareTrade, Warranty Direct және Motoreasy сияқты кейбір компаниялар тұтынушыларға тікелей сатады. АҚШ-та көлік қызмет шарты деп аталатын ұзақ мерзімді кепілдік түрі әдетте штаттармен сақтандыру ретінде реттеледі. Бір кезде Калифорния штаты сақтандыруды заңсыз сатқан бірнеше корпорацияға тоқтату туралы хат жолдады; корпорациялар бұл сақтандыру емес екенін, себебі шарттарда белгілі бір қосымша заттарды пайдалану талап етілгенін мәлімдеді. Қызмет шарты индустриясы кеңесі 1988 жылы Фредрик Д. Шауфельд пен Берни Шермер құрған және бұл сала мүшелерінің сауда қауымдастығы.

Ұлыбритания

Ұзартылған кепілдік нарығы бірнеше тексерулерге түсті. 2002 жылы Сауданы әділ реттеу кеңсесі (Office of Fair Trading) саланың өзін-өзі реттеу жүйесі сәтсіз аяқталғанын шешті және істі Бәсекелестік комиссиясына (Competition Commission) жүктеді. Комиссия нарық тұтынушылардың мүддесін қорғамайтынына қорытынды жасады. Азаматтарға кеңес беру бюросы Ұзартылған кепілдіктердің қате сатылуына қатысты алаңдаушылық білдірді. Сауданы әділ реттеу кеңсесі Ұзартылған кепілдік нарығын қайта зерттеп, 2012 жылы нарық туралы шолу жариялады. Олар Ұлыбритания нарығының құны жылына шамамен 1 миллиард фунт стерлингке бағаланатынын мәлімдеді. Осы 1 миллиард фунттың 75%-ы адамдар кеңейтілген кепілдік сатып алмас бұрын бағаларды салыстырмайды деп есептеледі.