Саяси науқандар мен бір маңызды мәселе бойынша қолдау. Бірмәселелі саясаттың тиімділігі шектеулі, сайлаушылар үкіметті кең ауқымды себептермен таңдайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бір маңызды саяси мақсатқа негізделген саяси науқан немесе қолдау. Бір мәселелік саясат – бір маңызды саясат саласына немесе идеяға негізделген саяси науқандар мен саяси қолдауды қамтиды.
Political campaigning or support based on one essential policy goal
Single issue politics involves political campaigning or political support based on one essential policy area or idea.
Саяси көрініс
Мұндай тәсілдің бір кемшілігі – тиімді саяси партиялар көбінесе фракциялардың немесе жақтас топтардың коалициясы болып табылады. Бір ғана интеллектуалдық немесе мәдени ортақ белгіге негізделген саяси күштерді біріктірудің мүмкін еместігі де бар; бір мәселе бойынша қоғамдық пікірдің күшті болуы мүмкін, бірақ осы бір тудың астына жиналу нәтиже береді деп кепілдік беруге болмайды. Шындығында, бір сайлау кампаниясындағы нәтижеге әсер ететін шешуші мәселе туындауы мүмкін. Мәселенің өзі саяси күн тәртібінің басты нұсқасы болуы мүмкін, бірақ көбінесе мұндай саясаттың жетістігі шектеулі болады, ал сайлаушылар үкіметті одан да кең ауқымды себептермен таңдайды. Бір мәселелі саясат бір мәселелі партия құру арқылы көрініс бере алады, мұндай тәсіл екі партиялық жүйеге қарағанда пропорционалдық өкілдікке негізделген парламенттік жүйелерде (АҚШ сияқты) тиімдірек болады. Балама ретінде, ол түрлі саяси жақтас топтар арқылы жүзеге асырылуы мүмкін, оның ішінде лоббилік топтар, қысым топтары және нормативтік өкілдік үкіметтен тыс саяси өрнектің басқа да түрлері бар. Кең негізді партия ішінде бұл мәселе бір ғана фракцияның назарында болуы мүмкін. Батыс демократияларында ХХ ғасырдың екінші жартысында кеңінен таралған бір мәселелі саясаттың өзі жаңа құбылыс емес. 1880 жылдары Уильям Эварт Гладстоунның үшінші үкіметі британ саясатын практикалық тұрғыда бір мәселеге – Үй иелігі туралы заңға (Home Rule Bill) тоғыстырды, бұл Либералдық партияның жарылуына әкелді.
One weakness of such an approach is that effective political parties are usually coalitions of factions or advocacy groups. Bringing together political forces based on a single intellectual or cultural common denominator can be unrealistic; though there may be considerable public opinion on one side of an argument, it does not necessarily follow that mobilizing under that one banner will bring results. A defining issue may indeed come to dominate one particular electoral campaign, sufficiently to swing the result. Imposing such an issue may well be what single issue politics concern; but for the most part success is rather limited, and electorates choose governments for reasons with a broader base. Single issue politics may express itself through the formation of a single issue party, an approach that tends to be more successful in parliamentary systems based on proportional representation than in rigid two party systems (like that of the United States). Alternatively, it may proceed through political advocacy groups of various kinds, including Lobby groups, pressure groups and other forms of political expression external to normal representative government. Within a broad based party it may be the concern of a single issue caucus. Very visible as it was in Western democracies in the second half of the twentieth century, single issue politics is hardly a new phenomenon. In the 1880s, the third government of William Ewart Gladstone made British politics in practical terms single issue, around the Home Rule Bill, leading to a split of the Liberal Party.
Топтар мен сайлаушылар
Бір мәселелік саясат – лакмус сынағының бір түрі; оның кең таралған мысалдары – аборт, салық салу, жануарлардың құқықтары, қоршаған орта және қару-жарақ. АҚШ-тағы Ұлттық мылтық қауымдастығы, оның назар аударатын жалғыз бір мүддесі бар, бір мәселелік ұйымға мысал болады. Бір мәселелік ұйымдарды басқа мүдделі ұйымдардан ерекшелендіретін нәрсе – олардың аса қарқынды лоббилеу әдісі. "Бір мәселелік сайлаушы" термині кандидаттардың бір ғана мәселе бойынша ұстанымына сүйене отырып дауыс беру шешімін қабылдайтын адамдарды сипаттау үшін қолданылады (мысалы, аборт құқығын қолдауға немесе қарсы болуға, немесе қару құқығын немесе қаруды бақылауды қолдауға). Бір мәселелік сайлаушылардың болуы қате пікір тудыруы мүмкін: кандидаттың жалпы көзқарастары бірдей деңгейде қолдау таппауы мүмкін. Мысалы, әлеуметтік либералды республикашыл кандидатқа тек абортты қолдауы үшін дауыс берген адам, міндетті түрде кандидаттың қару құқығы немесе отбасылық құндылықтар сияқты басқа әлеуметтік мәселелердегі көзқарастарымен келіспеуі мүмкін.
Single issue politics are a form of litmus test; common examples are abortion, taxation, animal rights, environment, and guns. The National Rifle Association in the United States, which has only one specific interest, is an example of a single issue group. What differentiates single issue groups from other interest groups is their intense style of lobbying. The term single issue voter has been used to describe people who may make voting decisions based on the candidates' stance on a single issue (e. g., support or opposition to abortion rights, or in support of gun rights or gun control). The existence of single issue voters can give a distorted impression: a candidate's overall views may not enjoy the same support. For example, a person who votes for a socially liberal Republican candidate, based solely on their support of abortion, may not necessarily share the candidate's other views on social issues, such as gun rights or family values.
Бір ғана мәселе бойынша партиялар
Бір мәселелік партия – кез келген науқанды, күш-жігерді немесе белсенділікті тек бір мәселеге немесе өте тар мәселелерге (мысалы, мылтық құқығын қолдайтын қару-жарақ құқығын қорғау ұйымы сияқты, пышақ құқығын да қолдауы мүмкін) шоғырландыратын саяси партия. Жалпы, бір мәселелік партияларға ерікті дауыс беру жүйесі тиімді деп саналады, себебі олар өздеріне берілген, әрқашан дауыс беретін жақтастарды тартады. Шұғыл дауыс беру және пропорционалды өкілдік сияқты жүйелер арқылы сайлау қорытындысына елеулі әсер ете алады. Бірінші келгенге дауыс беру жүйесі олардың ықпалын азайтады, бірақ жергілікті бір мәселелік партиялар, мысалы, Киддерминстер ауруханасының шұғыл жәрдем бөлімін қайта ашуға ұмтылған «Тәуелсіз Киддерминстер ауруханасы және денсаулық сақтау» партиясы, осы дауыс беру жүйесінде үлкен жетістікке жете алады. Бұл партия Ұлыбританиядағы екі жалпы сайлауда (2001 және 2005 жылдары) аурухана орналасқан Уайр Форест округінде жеңіске жетті. Кейін партия Ұлттық денсаулық сақтау іс-қимылы партиясы болып қайта құрылды. Ұлыбританиядағы ұқсас партияларға Кирклис кеңесінде өкілдігі бар «Хаддерсфилд NHS партиясын сақтау» және «Чейз Фарм партиясын сақтау» жатады. Шұғыл дауыс беру жүйесінде, сәтсіз партиялар өз дауыстарын қайда жіберу керектігін анықтай алатындықтан, бір мәселелік партиялар басқа үміткерге көбірек дауыс жинау үшін құрылуы мүмкін. Мысалы, 1999 жылғы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының сайлауында Малкольм Джонс үміткер бастапқы дауыс берудің 0,2% ғана алды, бірақ «Қару иелері мен спорттық аңшылар құқықтары партиясы» және «Жануарларды азат ету партиясы» сияқты көптеген шағын партиялардан қолдау алғаннан кейін, Заңнамалық кеңеске өтуге қажетті 4,5% квотаға жетті. МЛК Ли Рианнон осы партиялардың көпшілігін тек жамылғы деп айыптады. Голландияда да осыған ұқсас партиялар көптеп кездеседі, олар куәлік партиялары деп аталады. Куәлік партиялары көбінесе әдеттегі коалициялық саясаттағы ықшамдасуларсыз ілгерілетуге тырысатын нақты принциптер немесе саясаттардың маңында топтасады. Сәтті куәлік партияларының мысалдары – Жануарлар партиясы, Реформалық саяси партиясы немесе бұрынғы Пацифистік социалистік партиясы. Басқа бір мәселелік партиялар этникалық азшылықтар, зейнеткерлер және студенттер сияқты нақты мақсатты топтардың мүдделеріне назар аударады. Көптеген елдердегі жасыл партиялар, марихуана саяси партиялары және пираттық партиялар тиісінше қоршаған ортаны қорғау, марихуананы заңдастыру және авторлық құқықты либерализациялау сияқты бір мәселеге негізделген. Алайда, бұл партиялар көбінесе толық бағдарламаны қабылдауға қарай дамиды.
A single issue party is a political party which focuses any campaign, efforts, or activism almost exclusively on only a single issue or a very narrow range of issues (e. g., such as a gun rights organization that might also support knife rights). It is generally believed that single issue parties are favored by voluntary voting systems, as they tend to attract very committed supporters who will always vote. Through systems like instant runoff voting and proportional representation they can have substantial influence on the results of elections. First past the post voting systems tend to lessen their influence, but local single issue parties, such as Independent Kidderminster Hospital and Health Concern, which sought to reopen the Accident and Emergency unit at Kidderminster Hospital, may see more success under this voting system. This party won the Wyre Forest seat, where the hospital is located, at two consecutive general elections (in 2001 and 2005) in the United Kingdom. The party went on to become a national party, the National Health Action Party. Similar parties in the UK are the Save Huddersfield NHS party which had representation on Kirklees Council, and Save Chase Farm party. In instant runoff electoral systems which allow unsuccessful parties to designate where their votes are redistributed, single issue parties may be formed as a way to funnel more votes to another candidate with quite different policies. For instance, in the 1999 New South Wales state election, candidate Malcolm Jones received just 0.2% of the primary vote, but achieved the quota of 4.5% required to win a Legislative Council seat after receiving preferences from a wide range of minor parties (including both the 'Gun Owners and Sporting Hunters Rights Party' and the 'Animal Liberation Party'); MLC Lee Rhiannon accused many of these parties of being nothing more than fronts. A similar type of political party has been plentiful in the Netherlands, where they are called testimonial parties. Testimonial parties are often concentrated around a specific set of principles or policies which they seek to promote without the compromises contingent on ordinary coalition politics. Examples of some successful testimonial parties are the Party for the Animals, the Reformed Political Party, or the former Pacifist Socialist Party. Other single issue parties focus on the interests of a specific target group, such as ethnic minorities, retirees, and students. Green parties, cannabis political parties and pirate parties which exist in a number of countries, are explicitly based around the single issues of environmental protection, cannabis legalization and copyright liberalization respectively. These parties often evolve to adopt a full platform, however.
Еуропа
Британдықтардың ең сәтті сайлаудағы бір мәселелік партиясы – Brexit-ті қолдаған UKIP, ол кейіннен жетістігіне байланысты басқа да саясаттарды қалыптастыра бастады. Оның салдары айқын бола бастаған кезде, бұрынғы басшысы Найджел Фарадж партиядан шығып, Brexit партиясын құрды, ол шығу процесі күш алғанда Реформалық Ұлыбритания деп аталды. Ұлыбританиядағы басқа бір мәселелік партиялар – Шотландия Парламентін тарату партиясы, Уэльс Ассамблеясын тарату партиясы, жануарлар құқықтарын қорғайтын Жануарларды қорғау партиясы және Жануарлар әл-ауқаты партиясы, сондай-ақ түлкі аулауды қолдайтын Ауылдық партия. Сондай-ақ, сайлау реформасын жақтаған «Ешбір кандидаттың дауысыма лайық емес!» партиясы болды. 2019 жылы «көлік жүргізушілер мен тасымалдаушылардың құқықтары үшін күресу» мақсатымен «Көлікшілер партиясы» (Partia Kierowców) деп аталатын, қоршаған ортаға қарсы поляк саяси партиясы құрылды. Норвегияда Финнмарктағы Альта ауруханасын кеңейтуді қолдау мақсатымен «Пациентке назар» (Норвегия) деп аталатын партия да бар.
The most successful electorally British single issue party is the pro Brexit UKIP which later due to its success started to formulate other policies. As its consequences started to become clear, its former leader Nigel Farage left and founded the Brexit Party, renamed Reform UK as the withdrawal process gained momentum. Other single issue parties in the UK are anti devolution Abolish the Scottish Parliament Party and Abolish the Welsh Assembly Party, animal rights advocates Animal Protection Party and the Animal Welfare Party and the pro fox hunting Countryside Party. There were also the electoral reform advocates No Candidate Deserves My Vote! party. In 2019, an anti environmentalist Polish political party called the Party of Drivers (Partia Kierowców) was formed with the aim of "fighting for the rights of drivers and hauliers". In Norway, there is also a party called Patient Focus (Norway) as a support movement for an expansion of the Alta hospital in Finnmark.
Америка Құрама Штаттары
Антимасондық партия масондыққа қарсы шықты. "Аренда тым қымбат" қозғалысы тұрғын үй мәселесіне назар аударады. "Еркін топырақ" партиясы құлдыққа қарсы күресті.
The Anti Masonic Party opposed Freemasonry. Rent is Too Damn High is focused on housing. The Free Soil Party opposed slavery.
Океания
Австралияда бірнеше бір мәселелік партиялар федералдық және штаттық парламенттерге сайланды, мысалы, Жануарлар әділеті партиясы, Мүгедектерге ар-ұяқ, Австралиялық Ақыл партиясы, Австралиялық автокөлік жанкүйерлері партиясы.
In Australia, a number of single issue parties have been elected to federal and state parliaments such as the Animal Justice Party, Dignity for Disability, the Australian Reason Party, Australian Motoring Enthusiast Party.