Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Итальяндық сәулетші және суретші (1475–1554)
Italian architect and painter (1475–1554)
Себастьяно Серлио (6 қыркүйек 1475 – шамамен 1554) – итальяндық манершіл сәулетші, Фонтенбло сарайын салуға қатысқан итальяндық команда мүшесі. Серлио өзінің «Сәулеттің жеті кітабы» (I sette libri dell'architettura) немесе «Сәулет және перспектива туралы барлық еңбектері» (Tutte l'opere d'architettura et prospetiva) деп аталатын ықпалды трактаты арқылы классикалық сәулет өрнектерін канонизациялауға үлкен үлес қосты.
Sebastiano Serlio (6 September 1475 – c. 1554) was an Italian Mannerist architect, who was part of the Italian team building the Palace of Fontainebleau. Serlio helped canonize the classical orders of architecture in his influential treatise variously known as I sette libri dell'architettura ("Seven Books of Architecture") or Tutte l'opere d'architettura et prospetiva ("All the works on architecture and perspective").
Ерте өмір
Болоньяда туған Серлио 1514 жылы Римге барып, Балдассаре Перуццидің шеберханасында жұмыс істеді, онда 1527 жылы Римді тонау барлық сәулеттік жобаларды уақытша тоқтатты. Перуцци сияқты, ол да суретші ретінде мансабын бастады. Ол шамамен 1527 жылдан 1540 жылдардың басына дейін Венецияда тұрды, бірақ қалада көп із қалдырмады. Серлионың шіркеу қасбетінің моделі – бұл инновациялық әдіспен жоғары шатырлы нефтің екі жағында төменгі науқаспен қоршалған шіркеуге қасбет берудің реттелген, тазартылған және классикалық нұсқасы. Бұл алғаш рет Флоренциядағы Альбертидің Санта-Мария-Новелласында (шамамен 1458 ж.) готикалық формаға классикалық көрініс берген еді. 1530 жылдары бұл идея кең тараған: бірнеше замандас шіркеулер басымдыққа ие болуға тырысты, бірақ Серлионың ағаш кескіні осы тұжырымдаманы әр сәулетшінің қолына жеткізді. Ол азаматтық инженер ретінде бекіністерді жобалады. Серлионың жарияланымдары, ешқандай керемет жұмыстан гөрі, Франсуа I-нің назарын аударды. Серлионың мансабы король оны Францияға шақырған кезде, Фонтенбло сарайының құрылысы мен әрлеуіне кеңес беру үшін өркендеді, онда итальяндық дизайнерлер мен шеберлер тобы жиналды (оның ішінде Джакомо Бароцци да Вигнола және Бенвенуто Челлини). Серлио бірнеше жеке тапсырыс алды, бірақ олардың тек біреуі ғана бүгінгі күнге дейін танылатын күйде сақталған – бұл Бургундиядағы Тоннер қаласының жанында 1546 жылы салынған Анси-ле-Франк сарайы. Серлио 1554 жыл шамасында Париждегі Фонтенбло ауданында қайтыс болды, соңғы жылдарын Лионда өткізгеннен кейін.
Born in Bologna, Serlio went to Rome in 1514, and worked in the atelier of Baldassare Peruzzi, where he stayed until the Sack of Rome in 1527 put all architectural projects on hold for a time. Like Peruzzi, he began as a painter. He lived in Venice from about 1527 to the early 1540s but left little mark on the city. Serlio's model of a church façade was a regularized version, cleaned up and made more classical, of the innovative method of providing a façade to a church with a high vaulted nave flanked by low side aisles, providing a classical face to a Gothic form, that was first seen in Alberti's Santa Maria Novella in Florence (c. 1458). The idea was in the air in the 1530s: several contemporary churches compete for primacy, but Serlio's woodcut put the concept in every architect's hands. As a civil engineer he designed fortifications. Serlio's publications, rather than any spectacular executed work, attracted the attention of François I. Serlio's career took off when the king invited him to France, to advise on the construction and decoration of the Château of Fontainebleau, where a team of Italian designers and craftsmen were assembled (including Giacomo Barozzi da Vignola and Benvenuto Cellini). Serlio took several private commissions, but the only one that has survived in any recognizable way is the Chateau of Ancy le Franc, built about 1546 near Tonnerre in Burgundy. Serlio died around 1554 in the Fontainebleau section of Paris, after spending his last years in Lyon.
Сәулет туралы трактат
Tutte l'opere d'architettura et prospetiva (Архитектура және перспектива жөніндегі барлық еңбектер) – Серлионың сәулет өнері туралы практикалық трактаты. Леон Баттиста Альберти Ренессанс дәуірінде сәулет өнеріне арналған алғашқы кітапшаны (шамамен 1450 ж., 1486 ж. жарияланған) жазса да, ол суреттерсіз, латын тілінде жазылған және сәулетшілер мен құрылысшыларға емес, білімді гуманистер мен ықтимал демеушілерге арналған. Серлио мәтінді толықтыру үшін жоғары сапалы иллюстрацияларды пайдалануды алғаш рет енгізді. Ол итальян тілінде жазды, ал кейбір кітаптары итальян және француз тілдерінде параллель мәтіндермен жарияланды. Оның трактаты сәулетшілердің, құрылысшылардың және шеберлердің қажеттіліктерін нақты қанағаттандырды. Трактат сегіз кітаптан тұрады, олардың алтыншысы бірнеше ғасыр бойы жоғалып, сегізіншісі салыстырмалы түрде жақында ғана жарияланды. Сегізінші кітап әрқашан трактаттың бөлігі деп есептелмейді. Бірінші бес кітап Серлионың геометрия, перспектива, римдік ежелгілік, ордерлер және шіркеу дизайны жөніндегі еңбектерін қамтиды. Алтыншы кітап шаруа үйлерінен патша сарайларына дейінгі тұрғын үй дизайндарын көрсетеді, бұл Ренессанс үйлерінің бірегей тізімін ұсынады, соның ішінде тирандар мен жалдамалы әскерлер үшін заманауи бекіністер, сондай-ақ Серлионың Лувр үшін салған жобасы. Жетінші кітапта бұрынғы теоретиктер назардан тыс қалдырған, готикалық фасадаларды антикалық симметрия және пропорция принциптерін сақтай отырып, қалай қайта жаңарту немесе "қалпына келтіру" керектігі сияқты, жалпы дизайн мәселелері суреттелген. Сегізінші кітап "Римдіктердің лагерь құруы" деп аталады, онда Полибий сипаттағандай римдік лагерь қайта құрылады, содан кейін император Траян салған әскери қала мен монументалды көпір көрсетіледі. Форумы, консул сарайы және моншалары бар бұл кітап Серлионың басқа практикалық еңбектерінен мүлдем өзгеше, ол жартылай фантастика, жартылай археология. IV кітапқа кіріспеде Серлио өзінің жақында қайтыс болған ұстазына кітаптың мазмұнының көп бөлігі үшін алғыс айтады: "Осы кітапта табатын барлық жақсы нәрселер үшін маған емес, менің ұстазым Сиеналық Балдассаре Перуцциге құрмет көрсетуіңіз керек". Перуццидің трактатқа қосқан үлесінің көлемі белгісіз. "Перуцци ежелгіліктердің қалдықтарын егжей-тегжейлі зерттеуде жетекші болды және ол өзінің суреттерін Серлиоға қалдырды. Вазари мен Челлини кітапқа ең көп үлес қосқандығы үшін Перуцциге құрмет көрсетті, бірақ соңғы жазушылар Серлионың зерттеуге қатысқанын және серігінің жұмысын аяқтаудағы адалдығын қорғайды".
Tutte l'opere d'architettura et prospetiva (All the Works of Architecture and Perspective) is Serlio's practical treatise on architecture. Although Leon Battista Alberti produced the first book length architectural treatise of the Renaissance (c. 1450, published in 1486), it was unillustrated, written in Latin, and designed to appeal as much to learned humanists and potential patrons as to architects and builders. Serlio pioneered the use of high quality illustrations to supplement the text. He wrote in Italian, some of his books being published with parallel texts in Italian and French. His treatise catered explicitly to the needs of architects, builders, and craftsmen. The treatise is composed of eight books, the sixth of which was lost for some centuries and the eighth of which was not published until relatively recently. The eighth book is not always considered to be part of the treatise. The first five books cover Serlio's works on geometry, perspective, Roman antiquity, the orders and church design. The sixth illustrates domestic designs ranging from peasant huts to royal palaces, providing a unique record of Renaissance house types, including up to date fortresses for tyrants and mercenaries as well as Serlio's unbuilt design for the Louvre. The seventh book illustrates a range of common design problems ignored by past theorists, including how to remodel, or 'restore', Gothic façades following antique principles of symmetry and proportion. The eighth book, called "Castrametation of the Romans", reconstructs a Roman encampment after the description by Polybius, followed by a military city and monumental bridge supposedly built by the Emperor Trajan. With its forum, consul's palace and baths, the book is part fantasy and part archaeology, quite unlike Serlio's other more practical works. In the introduction to Book IV, Serlio credits his recently deceased mentor for much of its content: "As for all the pleasant things which you will find in this book, you should give the credit not to me but to my teacher, Baldassare Peruzzi from Siena " The extent of Peruzzi's contribution to the treatise is unknown. "Peruzzi had been the guiding spirit in the detailed study of the remains of antiquity, and he had left his drawings to Serlio. Vasari and Cellini would give most of the credit for the book to Peruzzi, but more recent writers defend Serlio's part in the study and his good faith in completing the work of his companion."
Ықпал
Серлионың кітаптары Италия Ренессансы стилін таратушы ретінде Францияда, Нидерландыда және Англияда зор ықпалға ие болды және көп ұзамай түрлі тілдерде қолжетімді болды. Оның көптеген римдік ғимараттардың жоспарлары мен көріністері классикалық бейнелердің пайдалы жиынтығын ұсынды, олар жиі қайта басылды. Алғашқы басылымынан кейін бес жыл ішінде фламанд ғалымы Питер Коэк ван Аэльст Антверпенде IV кітаптың фламанд, неміс және француз тілдеріндегі бейімделулерін жариялады; Серлио осы рұқсатсыз нұсқаларын нашар жалғандықтар деп есептеді; алайда олар оның ықпалын таратуға маңызды құрал болды. Коке ван Аэльсттің шәкірті, голланд архитектор және инженері Ханс Вредман де Врис Серлионың стилін және әшекейлерін Альптың солтүстігіне таратты. 1606 жылы Амстердамда жарық көрген және негізінен Коэк ван Аэльсттің фламанд тіліндегі еңбектеріне негізделген I және V кітаптардың голланд тіліндегі нұсқасы, 1611 жылы Лондонда Роберт Пик жариялаған I және V кітаптардың ағылшын тіліндегі аудармасының негізі болды. Бұл төртінші қолмен жасалған нұсқа болғанымен, ол шамамен төрт ғасыр бойы Серлионың ең толық ағылшын тіліндегі басылымы болып қала берді. Оның мысалы Якобиандық архитектураның негізгі шабыт көзі болған Антверпен манерінің гравюраларының ықпалына қарсы тұрды. Кейін Серлионың кітабы сэр Кристофер Реннің және Джон Вудтың кітапханаларында болды, ал архитектор және кәсіпкер Бат қаласын жоспарлаған Джон Вудтың кітапханасында да сақталды. Иниго Джонс итальяндық басылымдарға ие болды және оларға түсіндірмелер жазды. III және IV кітаптар 1552 жылы Толедода Хуан де Аяламен испан тілінде, түпнұсқа итальяндық басылымдардағыдай суреттермен жарық көрді.
Serlio's volumes were highly influential in France, the Netherlands and England as a conveyor of the Italian Renaissance style, and quickly became available in a variety of languages. His plans and elevations of many Roman buildings provided useful repertory of classical images, often reprinted. Within five years of its original publication, the Flemish scholar Pieter Coecke van Aelst published, in Antwerp, adaptations of Book IV in Flemish, German, and French; Serlio considered these unauthorized versions of his work to be inferior forgeries; nevertheless they served as significant vectors in the spread of his influence. Coecke van Aelst's pupil the Dutch architect and engineer Hans Vredeman de Vries propagated Serlio's style and ornaments north of the Alps. And a Dutch version of Books I V published in Amsterdam in 1606 and based largely on Coecke van Aelst's work in Flemish—served as the basis for the English translation of Books I V published by Robert Peake in London in 1611. Fourth hand though it was, it remained the most complete English edition of Serlio for almost four centuries. Its example countered the influence of the engravings of Antwerp Mannerism that were the main inspiration for Jacobean architecture. Later Serlio's book was in the libraries of Sir Christopher Wren and John Wood, the Elder the architect and entrepreneur who laid out Bath. Inigo Jones possessed Italian editions, which he annotated. Books III & IV were published in Spanish in 1552 in Toledo by Juan de Ayala with the same illustrations as the original Italian editions.