Ренессанс архитектурасы: Еуропалық қайта жаралыу стилі
Renaissance architecture
Ренессанс архитектурасы: 15-16 ғасырлардағы Еуропа сәулеті, грек-римдік стильдерді жаңарту. Симметрия, пропорция, геометрия – негізгі ерекшеліктері. Флоренцияда пайда болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сәулет түрі
Type of architecture
Ренессанс сәулеті – әртүрлі аймақтардағы 15-шы ғасырдың басы мен 16-шы ғасырдың басы аралығындағы еуропалық сәулет, ол ежелгі грек және римдік ой-пікір мен материалдық мәдениеттің белгілі бір элементтерін жаңадан өркендету және дамытуды көрсетеді. Стильдік тұрғыдан алғанда, Ренессанс сәулеті готикалық сәулеттен кейін келді және барокко және неоклассикалық сәулетпен ауыстырылды. Флоренцияда алғаш рет Филиппо Брунеллескинің инновацияларының бірі ретінде дамыған Ренессанс стилі тез арада Италияның басқа қалаларына тарады. Бұл стиль Еуропаның басқа бөліктеріне әртүрлі уақытта және әртүрлі деңгейде әсер етіп жетті. Ренессанс стилі симметрияға, пропорцияға, геометрияға және бөліктердің реттелуіне баса назар аударады, бұл классикалық антикалық сәулетте және әсіресе ежелгі римдік сәулетте көрсетілген, оның көптеген мысалдары сақталған. Реттелген бағаналар, пилястралар және қасқалардың орналасуы, сондай-ақ жартылай дөңгелек аркалар, жарты шар пішіндес күмбездер, нишалар және эдикулалар ортағасырлық ғимараттардың күрделі пропорционалдық жүйелерін және дұрыс емес пішіндерін алмастырды.
Renaissance architecture is the European architecture of the period between the early 15th and early 16th centuries in different regions, demonstrating a conscious revival and development of certain elements of ancient Greek and Roman thought and material culture. Stylistically, Renaissance architecture followed Gothic architecture and was succeeded by Baroque architecture and neoclassical architecture. Developed first in Florence, with Filippo Brunelleschi as one of its innovators, the Renaissance style quickly spread to other Italian cities. The style was carried to other parts of Europe at different dates and with varying degrees of impact. Renaissance style places emphasis on symmetry, proportion, geometry and the regularity of parts, as demonstrated in the architecture of classical antiquity and in particular ancient Roman architecture, of which many examples remained. Orderly arrangements of columns, pilasters and lintels, as well as the use of semicircular arches, hemispherical domes, niches and aediculae replaced the more complex proportional systems and irregular profiles of medieval buildings.
Тарихнама
"Ренессанс" сөзі "rinascita" терминінен туындаған, яғни "қайта туу" деген мағынаны білдіреді. Алғаш рет 1550 жылы Джорджио Вазаридің "Ең көрнекті суретшілер, мүсіншілер және сәулетшілердің өмірі" атты еңбегінде кездеседі. "Ренессанс" терминін алғаш француз тарихшысы Жюль Мишель қолданса да, оған тұрақты анықтаманы швейцариялық тарихшы Джейкоб Буркхардт берді. Оның 1860 жылы жарық көрген "Италиядағы Ренессанс өркениеті" кітабы итальяндық Ренессанстың қазіргі заманғы түсінігінің қалыптасуына зор ықпал етті. Пол Летаруиллидің 1840 жылы жариялаған "Édifices de Rome moderne; ou, Recueil des palais, maisons, églises, couvents et autres monuments" (Қазіргі Римнің ғимараттары) атты өлшемді суреттер жинағы да осы кезеңге деген қызығушылықты қайта жандандыруда маңызды рөл атқарды. Эрвин Панофский, "Батыс өнеріндегі Ренессанс және Ренессанстар" (Нью-Йорк: Harper and Row, 1960). Ренессанс стилі замандастары тарапынан "all'antica", яғни "көне үлгіде" (римдіктердікі) деп танылды.
The word "Renaissance" derives from the term rinascita, which means rebirth, first appeared in Giorgio Vasari's Lives of the Most Excellent Painters, Sculptors, and Architects, 1550. Although the term Renaissance was used first by the French historian Jules Michelet, it was given its more lasting definition from the Swiss historian Jacob Burckhardt, whose book The Civilization of the Renaissance in Italy, 1860, was influential in the development of the modern interpretation of the Italian Renaissance. The folio of measured drawings Édifices de Rome moderne; ou, Recueil des palais, maisons, églises, couvents et autres monuments (The Buildings of Modern Rome), first published in 1840 by Paul Letarouilly, also played an important part in the revival of interest in this period. Erwin Panofsky, Renaissance and Renascences in Western Art, (New York: Harper and Row, 1960) The Renaissance style was recognized by contemporaries in the term "all'antica", or "in the ancient manner" (of the Romans).
Сәулет
Италиялық сәулетшілер әрқашан нақты белгіленген формаларды және өз қызметін көрсететін құрылымдық элементтерді ұнатқан. Римде Папалық сарайдың қайта орнатылуы осы қалаға байлық пен мәртебе әкелді, сонымен қатар Италиядағы Папаның ықпалы жаңарып, 1417 жылы Констанц соборы оны одан әрі нығайтты. Кезекті Папалар, әсіресе Юлий II (1503–1513), Папалықтың уақыттық билігін Италия бойынша кеңейтуге ұмтылды.
Italian architects had always preferred forms that were clearly defined and structural members that expressed their purpose. and the re establishment of the Papal court in Rome, brought wealth and importance to that city, as well as a renewal in the importance of the Pope in Italy, which was further strengthened by the Council of Constance in 1417. Successive Popes, especially Julius II, 1503–13, sought to extend the Papacy's temporal power throughout Italy.
Коммерциялық
Ренессанс дәуірінің басында Венеция Шығыстан келетін тауарлардың теңіз саудасын бақылады. Солтүстік Италияның ірі қалалары Еуропаның қалған бөлігімен сауда арқылы гүлденді, Генуя Франция мен Испания тауарлары үшін теңіз портын қамтамасыз етті; Милан мен Турин құрлық арқылы сауда орталықтары болды және металл өңдеу өнеркәсібін дамытты. Сауда Англиядан Флоренцияға жүн әкелді, ол өзен бойында орналасқандықтан, жоғары сапалы мата өндірісіне өте қолайлы болды, және осы өнеркәсіп оның байлығының негізін құрады. Пизаны бағындыру арқылы Флоренция теңіз портына ие болды және Тосканадағы ең қуатты мемлекетке айналды. Осы коммерциялық ахуалда, бір отбасы саудадан табысты ақша қарыздау ісіне көшті. Медичилер Еуропа княздарының бас банкирлеріне айналып, байлықтары мен ықпалдарының арқасында княздар деңгейіне көтерілді. Сауда жолдарымен, сондай-ақ коммерциялық мүдделердің қорғауында, тауарлармен қатар суретшілер, ғалымдар мен философтар да саяхаттады. Флоренция Республикасында шіркеу салуға рухани емес, азаматтық күштер ықпал етті. Ұлы Флоренция соборы, Құдіретті Марияға арналған, оның қамқорлығындағы қаланың мәртебесін көтермеді. Бірақ, оны аяқтауға қажетті технология мен қаржы табылды, көтеріліп тұрған күмбез тек Қасиетті Марияға, оның сәулетшісіне және шіркеуге ғана емес, сонымен қатар Синьорияға, гильдияларға және оны салуға жұмыс күшін жұмылдырған қаланың салаларына да құрмет әкелді. Күмбез Флоренциядағы басқа да діни туындыларға үлгі болды.
In the early Renaissance, Venice controlled sea trade over goods from the East. The large towns of Northern Italy were prosperous through trade with the rest of Europe, Genoa providing a seaport for the goods of France and Spain; Milan and Turin being centres of overland trade, and maintaining substantial metalworking industries. Trade brought wool from England to Florence, ideally located on the river for the production of fine cloth, the industry on which its wealth was founded. By dominating Pisa, Florence gained a seaport, and became the most powerful state in Tuscany. In this commercial climate, one family in particular turned their attention from trade to the lucrative business of money lending. The Medici became the chief bankers to the princes of Europe, becoming virtually princes themselves as they did so, by reason of both wealth and influence. Along the trade routes, and thus offered some protection by commercial interest, moved not only goods but also artists, scientists and philosophers. In the wealthy Republic of Florence, the impetus for church building was more civic than spiritual. The unfinished state of the enormous Florence Cathedral dedicated to the Blessed Virgin Mary did no honour to the city under her patronage. However, as the technology and finance were found to complete it, the rising dome did credit not only to the Virgin Mary, its architect and the Church but also to the Signoria, the Guilds and the sectors of the city from which the manpower to construct it was drawn. The dome inspired further religious works in Florence.
Философиялық
Баспа кітаптарының дамуы, көне жазбалардың қайта жаңғыруы, саяси және сауда байланыстарының кеңеюі, сондай-ақ әлемді зерттеу білімді арттырып, оқуға деген құштарлықты күшейтті.
The development of printed books, the rediscovery of ancient writings, the expanding of political and trade contacts and the exploration of the world all increased knowledge and the desire for education.
Азаматтық
Гуманизм арқылы азаматтық мақтаныш пен азаматтық бейбітшілік пен тәртіпті сақтау азаматтықтың белгілері ретінде қарастырылды. Бұл Брунеллескидің «Нәсілсіздер ауруханасы» сияқты құрылыстар салуға әкелді, оның әсем колоннадасы қайырымдылық ғимараты мен қоғамдық алаң арасында байланыс құрады, сондай-ақ Лаврентий кітапханасы, онда Медичи әулеті құрған кітаптар жинағын зерттеушілер пайдалана алатын болды. Кейбір ірі шіркеу құрылыстары да шіркеу емес, қаланың байлығы мен билігін көрсететін гильдиялардың тапсырысымен салынды. Флоренция соборындағы Брунеллескидің күмбезі, басқа ғимараттарға қарағанда, халыққа жатады, өйткені сегіз сегменттің әрқайсысының құрылысын қаланың әртүрлі аудандары жүзеге асырды. Эсте әулеті тұсында Феррара 15 ғасырдың соңында кеңейтілді, соның ішінде Борсо д’Эсте үшін Palazzo dei Diamanti және Palazzo Schifanoia сияқты бірнеше жаңа сарайлар салынды. Милан қаласында Висконти әулеті кезінде Павияның Сертозасы аяқталды, ал кейіннен Сфорца әулеті тұсында Сфорцеско сарайы салынды. Вероналық сәулетші-суретші Джованни Мария Фальконетто Альвизе Корнаро бағындағы Лоджия және Одео Корнаро арқылы Падуа қаласына Ренессанс сәулетін әкелді. Оңтүстік Италияда Ренессанс шеберлері Арагонның Альфонсо V-і Неаполь патшалығын бағындырғаннан кейін Неаполь қаласына шақырылды. Бұл қаладағы Ренессанс сәулетінің ең танымал мысалдары – Брамантеге жатқызылатын Каппелла Караччоло және Габриэль д’Анжелоның 1513 және 1549 жылдар аралығында салған Орсини ди Гравина сарайы.
Through humanism, civic pride and the promotion of civil peace and order were seen as the marks of citizenship. This led to the building of structures such as Brunelleschi's Hospital of the Innocents with its elegant colonnade forming a link between the charitable building and the public square, and the Laurentian Library where the collection of books established by the Medici family could be consulted by scholars. Some major ecclesiastical building works were also commissioned, not by the church, but by guilds representing the wealth and power of the city. Brunelleschi's dome at Florence Cathedral, more than any other building, belonged to the populace because the construction of each of the eight segments was achieved by a different quarter of the city. Ferrara, under the Este, was expanded in the late 15th century, with several new palaces being built such as the Palazzo dei Diamanti and Palazzo Schifanoia for Borso d'Este. In Milan, under the Visconti, the Certosa di Pavia was completed, and then later under the Sforza, the Castello Sforzesco was built. Giovanni Maria Falconetto, the Veronese architect sculptor, introduced Renaissance architecture to Padua with the Loggia and Odeo Cornaro in the garden of Alvise Cornaro. In southern Italy, Renaissance masters were called to Naples by Alfonso V of Aragon after his conquest of the Kingdom of Naples. The most notable examples of Renaissance architecture in that city are the Cappella Caracciolo, attributed to Bramante, and the Palazzo Orsini di Gravina, built by Gabriele d'Angelo between 1513 and 1549.
Сипаттамалары
Классикалық ордерлер жаңа мақсаттарға қызмет ету үшін талданып, қайта құрылды. Төмендегі сипаттамалар тізімі Банстер Флетчердің тізіміне негізделген тізімнен кеңейтілді. Төмендегіге қараңыз. Қайта өрлеу дәуірінің сәулетшілері классикалық римдік архитектураның айқын ерекшеліктерін қабылдағанмен, ғимараттардың формалары мен мақсаттары, сондай-ақ қалалардың құрылымы уақыт өте келе өзгерді. Жаңадан жандана бастаған классицизмнің алғашқы ғимараттарының арасында римдіктер ешқашан салған емес шіркеулер де болды. XV ғасырдағы бай саудагерлерге қажет болған үлкен қалалық тұрғын үйлердің де үлгілері жоқ еді. Керісінше, римдіктер салған сияқты үлкен спорттық құрылыстар мен [Термальдық қоғамдық моншалар] қажеттілігі болған жоқ.
The Classical orders were analysed and reconstructed to serve new purposes. The list of characteristics below is expanded from a list based on Banister Fletcher. See below. While the obvious distinguishing features of Classical Roman architecture were adopted by Renaissance architects, the forms and purposes of buildings had changed over time, as had the structure of cities. Among the earliest buildings of the reborn Classicism were the type of churches that the Romans had never constructed. Neither were there models for the type of large city dwellings required by wealthy merchants of the 15th century. Conversely, there was no call for enormous sporting fixtures and [Thermae|public bath houses]] such as the Romans had built.
Жоспар
Ренессанс ғимараттарының жоспарлары шаршы, симметриялық түрде болып келеді, онда пропорциялар көбінесе модульге негізделген. Шіркеу ішінде модуль көбінесе дәліздің енінен анықталады. Жоспар дизайнын фасадымен үйлестіру қажеттілігі Филиппо Брунеллескидің еңбектерінде туындады, бірақ ол осы идеясын толыққанды іске асыра алмады. Бұл принцитті алғаш рет Леоне Баттиста Альбертидің Мантуядағы Сант-Андреа базиликасы көрсетті. Зайырлы сәулетте жоспарды дамыту 16 ғасырда жүрді және Палладионың еңбектерімен аяқталды.
The plans of Renaissance buildings have a square, symmetrical appearance in which proportions are usually based on a module. Within a church, the module is often the width of an aisle. The need to integrate the design of the plan with the façade was introduced as an issue in the work of Filippo Brunelleschi, but he was never able to carry this aspect of his work into fruition. The first building to demonstrate this was Basilica of Sant'Andrea, Mantua by Leone Battista Alberti. The development of the plan in secular architecture was to take place in the 16th century and culminated with the work of Palladio.
Қалқа
Фасадтар тік осі бойынша симметриялық болып келеді. Шіркеулердің қасбеттері әдетте фронтонмен жабылады және пилястрлар, аркалар мен антаблементтер жүйесімен ұйымдастырылады. Бағандар мен терезелер ортаға қарай біртіндеп жуықтап келеді. Алғашқы нағыз Ренессанс қасбеттерінің бірі – Пьенца соборы (1459–62 жж.), оның авторлары флоренциялық сәулетші Бернардо Гамбарелли (Росселлино деп белгілі) және, мүмкін, Леоне Баттиста Альберти болған. Тұрғын үйлердің қасбеттері көбінесе карнизбен аяқталады. Әр қабатта терезелердің реттелген қайталануы байқалады, ал орталық есік балкон немесе тас қаптамамен ерекшеленеді. Флоренциядағы Палаццо Ручеллаи (1446 және 1451 жж.) қасбеті – ертедегі және көп көшірілген үлгі, оның үш қатар пилястры бар.
Façades are symmetrical around their vertical axis. Church façades are generally surmounted by a pediment and organised by a system of pilasters, arches and entablatures. The columns and windows show a progression towards the centre. One of the first true Renaissance façades was Pienza Cathedral (1459–62), which has been attributed to the Florentine architect Bernardo Gambarelli (known as Rossellino) with Leone Battista Alberti perhaps having some responsibility in its design as well. Domestic buildings are often surmounted by a cornice. There is a regular repetition of openings on each floor, and the centrally placed door is marked by a feature such as a balcony, or rusticated surround. An early and much copied prototype was the façade for the Palazzo Rucellai (1446 and 1451) in Florence with its three registers of pilasters.
Бағаналар мен бағаналар
Римдік және грек бағаналар тізбегі қолданылады: Тоскана, Дорик, Иондық, Коринфтік және Композиттік. Бұл тізбектер аркаданы немесе архитравты тіреу үшін құрылымдық немесе қабырғаға пилястрлар түрінде орнатылатын, таза әсемдеулік болуы мүмкін. Ренессанс дәуірінде сәулетшілер бағаналарды, пилястрларды және антаблементті біртұтас жүйе ретінде қолдануға ұмтылды. Пилястрларды біртұтас жүйе ретінде алғаш рет қолданған ғимараттардың бірі – Брунеллескидің Ескі сакристиясы (1421–1440 жж.).
Roman and Greek orders of columns are used: Tuscan, Doric, Ionic, Corinthian and Composite. The orders can either be structural, supporting an arcade or architrave, or purely decorative, set against a wall in the form of pilasters. During the Renaissance, architects aimed to use columns, pilasters, and entablatures as an integrated system. One of the first buildings to use pilasters as an integrated system was in the Old Sacristy (1421–1440) by Brunelleschi.
Қақпақтар
Қақпалар жартылай дөңгелек немесе (маньеризм стилінде) сегмент тәрізді болады. Қақпалар көбінесе аркадаларда қолданылады, олар капителдері бар тіректерге немесе бағаналарға сүйеніп тұрады. Капитал мен арканың басталу нүктесі арасында антаблемент бөлігі болуы мүмкін. Альберти Монтуядағы Сант-Андреа базиликасында арканы ең алғаш монументальді масштабта қолданғандардың бірі болды.
Arches are semi circular or (in the Mannerist style) segmental. Arches are often used in arcades, supported on piers or columns with capitals. There may be a section of entablature between the capital and the springing of the arch. Alberti was one of the first to use the arch on a monumental scale at the Basilica of Sant'Andrea, Mantua.
Қамбалар
Қақпаларда қабырғалар болмайды. Олар жартылай дөңгелек немесе сегмент тәрізді және готикалық күмбездерден айырмашылығы, көбінесе тікбұрышты болатын күмбездерге қарағанда, шаршы жоспармен салынған. Баррельді күмбез Мантуядағы Сент-Андреа сияқты архитектуралық қолданысқа қайта оралады.
Vaults do not have ribs. They are semi circular or segmental and on a square plan, unlike the Gothic vault which is frequently rectangular. The barrel vault is returned to architectural vocabulary as at St. Andrea in Mantua.
Күмбездер
Күмбез жиі қолданылады, сырттан көрінетін ірі құрылымдық элемент ретінде де, кіші кеңістіктерді жабу үшін, олардың іштен ғана көрінетін жағдайда да қолданылады. Брунеллескидің Флоренция соборының жобасындағы күмбездің табысынан кейін және Брамантенің Римдегі Әулие Петр базиликасының (1506) жоспарында қолданғаннан соң, күмбез шіркеу архитектурасындағы қажетті элементке айналды, ал кейіннен Палладионың Вилла Ротондасы сияқты діни емес архитектурада да қолданыла бастады. Бұл элементтің маңызды мысалы – Вашингтондағы АҚШ Капитолий ғимаратының үлкен күмбезі (1856 жылы салына бастады) және Ренессанс қайта жандану стиліндегі барлық келесі штаттық Капитолий ғимараттары.
The dome is used frequently, both as a very large structural feature that is visible from the exterior, and also as a means of roofing smaller spaces where they are only visible internally. After the success of the dome in Brunelleschi's design for Florence Cathedral and its use in Bramante's plan for St. Peter's Basilica (1506) in Rome, the dome became an indispensable element in church architecture and later even for secular architecture, such as Palladio's Villa Rotonda. A major use of this feature is great dome of the US Capitol Building (begun 1856) in Washington, D. C. and all the subsequent State Capitals buildings in the Renaissance Revival style.
Төбелер
Шатырлар жалпақ немесе күмбезді төбелермен жабдықталған. Олар ортағасырлық архитектурадағыдай ашық қалдырылмайды. Көбінесе олар боялады немесе әсемделеді.
Roofs are fitted with flat or coffered ceilings. They are not left open as in Medieval architecture. They are frequently painted or decorated.
Есіктер
Есіктер көбінесе төртбұрышты қасқалармен жабдырылады. Олар аркаға орналастырылуы немесе үшбұрышты немесе сегмент тәрізді фронтонмен жабылуы мүмкін. Есігі жоқ терезелер көбінесе аркалы болып келеді және жиі үлкен немесе әсемдік кілт тасына ие болады.
Doors usually have square lintels. They may be set with in an arch or surmounted by a triangular or segmental pediment. Openings that do not have doors are usually arched and frequently have a large or decorative keystone.
Терезелер
Терезелер жұпталып, жартылай дөңгелек аркаға орналастырылуы мүмкін. Олардың тіктөртбұрышты жолбастары және үшбұрышты немесе сегмент тәрізді фронтондары болуы мүмкін, олар көбінесе кезектесіп қолданылады. Бұл тұрғыда 1517 жылы Римде құрылысы басталған Палаццо Фарнезе ғимараты көрнекті мысал болып табылады. Манеризм дәуірінде Палладиан аркасы қолданылды, оның мотиві – жоғары жартылай дөңгелекпен аяқталатын кеңістік, екі жағында төменгі тіктөртбұрышты кеңістіктермен шектеледі. Терезелер ғимаратқа жарық кіргізу үшін, ал тұрғын үй архитектурасында көрініс ашу үшін пайдаланылады. Витраждар кейде кездеседі, бірақ бұл ерекшелік емес.
Windows may be paired and set within a semi circular arch. They may have square lintels and triangular or segmental pediments, which are often used alternately. Emblematic in this respect is the Palazzo Farnese in Rome, begun in 1517. In the Mannerist period the Palladian arch was employed, using a motif of a high semi circular topped opening flanked with two lower square topped openings. Windows are used to bring light into the building and in domestic architecture, to give views. Stained glass, although sometimes present, is not a feature.
Қабырғалар
Сыртқы қабырғалар көбінесе кірпіштен, сырланған немесе жоғары сапалы тас қаптамасымен, түзу қатарлармен салынады. Ғимараттардың бұрыштары әдетте рустикалық бұрыштармен ерекшеленеді. Палаццо Медичи Рикарди (1444–1460) Флоренциядағыдай, көбінесе жертөлелер мен бірінші қабаттар рустикалық өңдеумен жасалған. Ішкі қабырғалар тегіс сырланған және әкпен боялған. Көбірек ресми кеңістіктер үшін ішкі беттер фрескалармен безендірілген.
External walls are generally constructed of brick, rendered, or faced with stone in highly finished ashlar masonry, laid in straight courses. The corners of buildings are often emphasized by rusticated quoins. Basements and ground floors were often rusticated, as at the Palazzo Medici Riccardi (1444–1460) in Florence. Internal walls are smoothly plastered and surfaced with lime wash. For more formal spaces, internal surfaces are decorated with frescoes.
Егжей-тегжейлер
Бастысы, қалыптар мен барлық сәндік бөлшектер өте дәлдікпен қашалған. Ежелгі римдіктердің егжей-тегжейлерін зерттеу және игеру Ренессанс теориясының маңызды аспектілерінің бірі болды. Әр түрлі ордерлер әрқайсысы әртүрлі егжей-тегжейлі талаптарды қажет етті. Кейбір сәулетшілер классикалық бөлшектерді басқаларына қарағанда қатаң қолданды, бірақ проблемаларды шешуде, әсіресе бұрыштарда көптеген жаңалықтар болды. Қалыптар готикалық сәулеттегідей ішке қарылмай, есіктер мен терезелердің айналасында көрінеді. Мүсіндер нишаларға немесе тұғырларға орналастырылуы мүмкін. Олар орта ғасырлық сәулеттегідей ғимараттың ажырамас бөлігі емес.
Courses, mouldings and all decorative details are carved with great precision. Studying and mastering the details of the ancient Romans was one of the important aspects of Renaissance theory. The different orders each required different sets of details. Some architects were stricter in their use of classical details than others, but there was also a good deal of innovation in solving problems, especially at corners. Mouldings stand out around doors and windows rather than being recessed, as in Gothic architecture. Sculptured figures may be set in niches or placed on plinths. They are not integral to the building as in Medieval architecture.
Ерте қайта өрлеу дәуірі
Ерте Ренессанс немесе Кватроченто дәуірінің бас сәулетшілері Филиппо Брунеллески, Микелоццо және Леон Баттиста Альберти болды.
The leading architects of the Early Renaissance or Quattrocento were Filippo Brunelleschi, Michelozzo and Leon Battista Alberti.
Брунеллески
Жалпы алғанда, Ренессанс архитектурасының көзқарасын қалыптастырған адам – Филиппо Брунеллески (1377–1446) деп есептеледі. Брунеллескидің жұмысының негізгі ерекшелігі – «рет». 15 ғасырдың басында Брунеллески әлемді зерттеп, көру қабілетін анықтайтын ережелерді табуға кірісті. Ол Флоренция баптистериі және оны қоршаған плиткалы еден сияқты тұрақты құрылымдарды қабылдау математикалық тәртіпке – сызықтық перспективаға сәйкес келетінін байқады. Ежелгі Римнің қираған ғимараттары готикалық ғимараттарға қарағанда қарапайым математикалық тәртіпті сақтағандай көрінді. Барлық ежелгі Рим архитектурасын басқаратын бір нақты ереже болды – жартылай дөңгелек арканың ені биіктігінен екі есе кең. Мұндай зор мағынаға ие тұрақты пропорция готикалық архитектурада кездеспеді. Готикалық сүйір арка орналасқан жерге қарай кез келген пропорцияда жоғары көтеріле немесе жазықтатылуы мүмкін. Бір ғимаратта әртүрлі бұрыштардағы аркалар жиі кездеседі. Белгілі пропорция ережелері қолданылмады. Рим архитектурасын зерттеу симметрия және мұқият пропорцияға деген ұмтылысқа әкелді, онда ғимараттың жалпы пішіні мен құрамы және оның барлық қосалқы бөлшектері тұрақты қатынастарда болды, әр бөлігі келесісіне пропорционалды, ал архитектуралық элементтер осы пропорция ережелерін нақты анықтауға қызмет етті. Брунеллески Жібек гильдиясы және Козимо де Медичи сияқты көптеген бай флоренциялық демеушілердің қолдауын алды.
The person generally credited with bringing about the Renaissance view of architecture is Filippo Brunelleschi, (1377–1446). The underlying feature of the work of Brunelleschi was "order". In the early 15th century, Brunelleschi began to look at the world to see what the rules were that governed one's way of seeing. He observed that the way one sees regular structures such as the Florence Baptistery and the tiled pavement surrounding it follows a mathematical order – linear perspective. The buildings remaining among the ruins of ancient Rome appeared to respect a simple mathematical order in the way that Gothic buildings did not. One incontrovertible rule governed all Ancient Roman architecture – a semi circular arch is exactly twice as wide as it is high. A fixed proportion with implications of such magnitude occurred nowhere in Gothic architecture. A Gothic pointed arch could be extended upwards or flattened to any proportion that suited the location. Arches of differing angles frequently occurred within the same structure. No set rules of proportion applied. From the observation of the architecture of Rome came a desire for symmetry and careful proportion in which the form and composition of the building as a whole and all its subsidiary details have fixed relationships, each section in proportion to the next, and the architectural features serving to define exactly what those rules of proportion are. Brunelleschi gained the support of a number of wealthy Florentine patrons, including the Silk Guild and Cosimo de' Medici.
Флоренция соборы
Брунеллескидің алғашқы ірі сәулеттік тапсырмасы Флоренция соборының орталық кеңістігін жабатын алып кірпіш күмбез болды, оны 14 ғасырда Арнольфо ди Камбио жобалаған, бірақ шатырсыз қалдырған. Көбінесе Ренессанс архитектурасының алғашқы ғимараты деп есептелетін Брунеллескидің батыл дизайны Арнольфо жоспарлаған тік готикалық аркалар мен готикалық қабырғаларды пайдаланғандай көрінеді. Дегенмен, стильдік тұрғыдан готикалық болғанымен, оның үстіндегі ғимаратқа сай келіп, күмбез шын мәнінде Брунеллескинің шешім іздеу кезінде назардан тыс қалдырмаған Ежелгі Римнің ұлы күмбезінен құрылымдық ықпал алған. Бұл – Пантеонның күмбезі, дөңгелек храм, қазір шіркеу. Пантеонның бір қабатты бетон күмбезінің ішінде салмақты азайтатын кафферлер орналасқан. Каффердің тік бөлімдері қабырғалардың қызметін атқарады, бірақ бұл ерекшелік көзге аса іллінбейді. Пантеон күмбезінде 8 метрлік ашық терезе бар. Брунеллески зор күмбезді кілт тасыз да салуға болатынын білген. Флоренциядағы күмбез сегіз ірі қабырғамен және кірпіш қабырғасын ұстап тұратын тағы он алты ішкі қабырғамен қолдауға алынған, кірпіштер балық қабыршақтарымен тізілген. Қолданылған техникалар әртүрлі болғанымен, екі күмбез де өте жеңіл және жұқа толтыру материалдарын ұстап тұратын қалың қабырғалар желісінен тұрады. Екеуінің де үстіңгі бөлігінде үлкен терезе бар.
Brunelleschi's first major architectural commission was for the enormous brick dome which covers the central space of Florence's cathedral, designed by Arnolfo di Cambio in the 14th century but left unroofed. While often described as the first building of the Renaissance, Brunelleschi's daring design utilises the pointed Gothic arch and Gothic ribs that were apparently planned by Arnolfo. It seems certain, however, that while stylistically Gothic, in keeping with the building it surmounts, the dome is in fact structurally influenced by the great dome of Ancient Rome, which Brunelleschi could hardly have ignored in seeking a solution. This is the dome of the Pantheon, a circular temple, now a church. Inside the Pantheon's single shell concrete dome is coffering which greatly decreases the weight. The vertical partitions of the coffering effectively serve as ribs, although this feature does not dominate visually. At the apex of the Pantheon's dome is an opening, 8 meters across. Brunelleschi was aware that a dome of enormous proportion could in fact be engineered without a keystone. The dome in Florence is supported by the eight large ribs and sixteen more internal ones holding a brick shell, with the bricks arranged in a herringbone manner. Although the techniques employed are different, in practice, both domes comprise a thick network of ribs supporting very much lighter and thinner infilling. And both have a large opening at the top.
Микелоццо
Микелоццо Микелоцци (1396–1472) – Медичи отбасының қамқорлығымен жұмыс істеген тағы бір сәулетші. Оның ең танымал жұмысы – 1444 жылы Козимо де Медичи үшін жобалауға тапсырылған Рикарди Палаццо Медичи. Он жылдан кейін ол Фиезоледе Вилла Медичиді салды. Козимоға арналған басқа жұмыстарының ішінде Флоренциядағы Сан-Марко монастырындағы кітапхана бар. Ол қамқоршысымен бірге қысқа мерзімге Венецияға жер аударылды. Ол Италиядан тыс жерлерде Ренессанс стилінде жұмыс істеген алғашқы сәулетшілердің бірі болды, Дубровникте сарай салды. Альбертидің ең танымал екі ғимараты Флоренцияда орналасқан: Палаццо Ручеллаи және Санта-Мария-Новелла. Сарайда Альберти 1446–51 жылдары үш қабаттағы қасбетіне бағаналардың классикалық жүйесін қолданды. Санта-Мария-Новеллада оған қасбетті безендіруді аяқтау тапсырылды. Ол жобаны 1456 жылы аяқтады, бірақ жұмыс 1470 жылға дейін толыққан жоқ. Ғимараттың төменгі бөлігінде готикалық нишалар мен әдеттегі көп түсті мәрмәр әшекейлері болды. Кеме соқпағының соңында үлкен дөңгелек терезе болды, оны ескеру қажет еді. Альберти бұрыннан бар нәрсені құрметтеді, Флоренцияның көп түсті безендіру дәстүрі қаладағы ең құрметті ғимарат – Сан-Джованни баптистериясында жақсы қалыптасқан. Безендіру негізінен көп түсті мәрмәрдан жасалған, көбінесе өте жазық, бірақ дөңгелек терезе пішінін қайталайтын тұрақты бөлімдер мен дөңгелек мотивтер арқылы белгілі бір тәртіп орнатылады.
Michelozzo Michelozzi (1396–1472), was another architect under patronage of the Medici family, his most famous work being the Palazzo Medici Riccardi, which he was commissioned to design for Cosimo de' Medici in 1444. A decade later he built the Villa Medici, Fiesole. Among his other works for Cosimo are the library at the Convent of San Marco, Florence. He went into exile in Venice for a time with his patron. He was one of the first architects to work in the Renaissance style outside Italy, building a palace at Dubrovnik. Two of Alberti's best known buildings are in Florence, the Palazzo Rucellai and at Santa Maria Novella. For the palace, Alberti applied the classical orders of columns to the façade on the three levels, 1446–51. At Santa Maria Novella he was commissioned to finish the decoration of the façade. He completed the design in 1456 but the work was not finished until 1470. The lower section of the building had Gothic niches and typical polychrome marble decoration. There was a large ocular window in the end of the nave which had to be taken into account. Alberti simply respected what was already in place, and the Florentine tradition for polychrome that was well established at the Baptistery of San Giovanni, the most revered building in the city. The decoration, being mainly polychrome marble, is mostly very flat in nature, but a sort of order is established by the regular compartments and the circular motifs which repeat the shape of the round window.
Жоғары қайта өрлеу дәуірі
15 ғасырдың соңы мен 16 ғасырдың басында Брамэнте, Антонио да Сангалло кіші және тағы басқалар сияқты сәулетшілер жаңғырған стильді толық меңгергенін және оны шіркеулер мен қалалық сарайлар сияқты ежелгі заманғы құрылыстардан едәуір өзгеше ғимараттарға қолдана білгенін көрсетті. Стиль әрленуге және сәнделуге көшті, мүсіндер, күмбездер мен куполалар айқын көріне бастады. Бұл архитектуралық кезең "Жоғары Ренессанс" деп аталады және Леонардо, Микеланджело және Рафаэль дәуірімен бірге жүреді.
In the late 15th century and early 16th century, architects such as Bramante, Antonio da Sangallo the Younger and others showed a mastery of the revived style and ability to apply it to buildings such as churches and city palazzo which were quite different from the structures of ancient times. The style became more decorated and ornamental, statuary, domes and cupolas becoming very evident. The architectural period is known as the "High Renaissance" and coincides with the age of Leonardo, Michelangelo and Raphael.
Жакомо делла Порта
Джакомо делла Порта (1533–1602 ж.ж.) – Санкт-Петр базиликасының күмбезін іске асырған сәулетші ретінде танымал. Модельдегі күмбез бен салынған күмбез арасындағы контурдың өзгеруі, өзгерістердің делла Портадан немесе Микеланджелодан бастау алғаны туралы пікірлерге әкелді. Делла Порта өмірінің басым бөлігін Римде өткізіп, маньеризм стилінде виллалар, сарайлар және шіркеулерді жобалады. Оның ең танымал туындыларының бірі – Иса шіркеуінің фасады, оны ұстазы Жакопо Бароцци да Вигноладан мұра еткен. Бастапқы жобаның көптеген ерекшеліктері сақталған, бірақ орталық бөлімге салмақ беру үшін олар нәзік түрде өзгертілді, мұнда делла Порта басқа мотивтермен қатар, негізгі есіктің үстіндегі сегменттікке орналасқан төменгі үшбұрышты фронтонды қолданды. Жоғарғы қабат пен оның фронтоны төменгі қабатты қысып тұрғандай сезім тудырады. Орталық бөлім, Мантуядағы Сант-Андреа сияқты, триумф аркасының негізінде салынған, бірақ Санта-Мария Новелладағыдай екі анық көлденең бөлімі бар. Албертиге жоғарыдағы мәліметтерді қараңыз. Неф пен наулыстарды байланыстыру мәселесі Албертинің иілген элементтерін пайдалану арқылы шешілді, бұл Вигноланың шешімінен өзгеше, ол жұп пилястрлардың үстіне орнатылатын әлдеқайда кішкентай кронштейндер мен төрт мүсінді қарастырды, бұл ғимараттың бұрыштарын салмақты етуге бағытталған. Бұл жобаның ықпалы Еуропаның барлық аймандарындағы барокко шіркеулерінде көрінеді.
Giacomo della Porta, (c. 1533–1602), was famous as the architect who made the dome of St. Peter's Basilica a reality. The change in outline between the dome as it appears in the model and the dome as it was built, has brought about speculation as to whether the changes originated with della Porta or with Michelangelo himself. Della Porta spent nearly all his working life in Rome, designing villas, palazzi and churches in the Mannerist style. One of his most famous works is the façade of the Church of the Gesù, a project that he inherited from his teacher Jacopo Barozzi da Vignola. Most characteristics of the original design are maintained, subtly transformed to give more weight to the central section, where della Porta uses, among other motifs, a low triangular pediment overlaid on a segmental one above the main door. The upper storey and its pediment give the impression of compressing the lower one. The center section, like that of Sant'Andrea at Mantua, is based on the triumphal arch, but has two clear horizontal divisions like Santa Maria Novella. See Alberti above. The problem of linking the aisles to the nave is solved using Alberti's scrolls, in contrast to Vignola's solution which provided much smaller brackets and four statues to stand above the paired pilasters, visually weighing down the corners of the building. The influence of the design may be seen in Baroque churches throughout Europe.
Андреа Палладио
Андреа Палладио (1508–80), "толық Ренессанс дәуірінің ең ықпалды сәулетшісі", көбінесе Палладиан аркасы деп аталады. Палладионың ең танымал шаруашылық құрылысы – Вилла Капра, басқаша "Ла Ротонда" деп белгілі, орталықтан жоспарланған үй, күмбезді орталық зал және төрт бірдей фасады бар, әрқайсысында Пантеон сияқты ғибадатхана тәрізді портик орналасқан (Рим). Вилла Корнарода солтүстік фасадының ілгері шығыңқы портигі және бақ фасадының ішке қарай жылжыған лоджиясы екі қабаттан тұрады, жоғарғы қабаты балконды құрайды. Альберти, делла Порта және басқалар сияқты, шіркеу фасадын жобалау кезінде Палладиоға дәліздерді (aisles) негізгі бөлікпен (nave) визуалды байланыстыру мәселесі туындады, сонымен қатар ғимараттың құрылымын сақтап, анықтап көрсету қажет болды. Палладионың шешімі делла Порта қолданғаннан мүлдем өзгеше болды. Венециядағы Сан-Джорджо-Маджоре шіркеуінде ол биік ғибадатхананы, оның бағаналары биік пьедесталдарда орналасқан, тағы бір төменгі, кең ғибадатхана фасадымен үйлестірді, оның бағаналары жер астынан көтеріліп, тар есік және пилястралары негізгі бөліктің алып тәртібінің артында көрінеді. Барокконың таралуы және дәстүрлі, консервативті Ренессанс сәулетін ығыстыруы, әсіресе, Контрреформация кезеңінде шіркеулер салуда айқын байқалды. Таллиндегі Қара бас ағайындарының үйі, Арент Пассердің жобалаған фасадымен, елдегі Ренессанс дәуірінің сақталған жалғыз ғимараты болып табылады. Осы қиын уақыттарда маңыздысы, басқа мысалдар тек әскери құрылыстар, мысалы, Таллиндегі Маргарет мұнарасы. Латвияның Ренессанс сәулетіне поляк-литвалық және голландтық стильдер әсер етті, ал манерлік стиль готикадан тікелей туындады. Латвия астанасы Ригадағы Святого Иоанна шіркеуі – 1587–89 жылдары голланд сәулетшісі Герт Фрезе (Йорис Фразе) қайта жаңарған бұрынғы готикалық шіркеудің мысалы. Латвиядағы Ренессанс сәулетінің ең көрнекті мысалы – А. және Л. Янсен сәулетшілерінің жобасымен 1619–25 жылдары бұрынғы ортағасырлық құрылымнан қазіргі манерлік стильде қайта салынған, әсем безендірілген Қара бас үйі. Ол Екінші дүниежүзілік соғыста қирап, 1990 жылдары қайта жаңартылды. Ал Литва Польшамен бірлесіп, Польша-Литва одағын құрды. Ренессанс әсері I Зигмунд пен II Августтың билігі кезінде күшейді. Литваның Ұлы княздарының сарайы (1801 жылы қираған, 2002–2009 жылдары салынған көшірмесі) итальяндық ықпалды көрсетеді. Елде итальяндық сәулетшілер белсенді жұмыс істеді, олардың ішінде Бернардино Заноби де Джанотис, Джованни Чини және Джованни Мария Моска бар.
Andrea Palladio, (1508–80), "the most influential architect of the whole Renaissance", is often referred to as the Palladian Arch. The best known of Palladio's domestic buildings is Villa Capra, otherwise known as "La Rotonda", a centrally planned house with a domed central hall and four identical façades, each with a temple like portico like that of the Pantheon, Rome. At the Villa Cornaro, the projecting portico of the north façade and recessed loggia of the garden façade are of two ordered stories, the upper forming a balcony. Like Alberti, della Porta and others, in the designing of a church façade, Palladio was confronted by the problem of visually linking the aisles to the nave while maintaining and defining the structure of the building. Palladio's solution was entirely different from that employed by della Porta. At the church of San Giorgio Maggiore in Venice he overlays a tall temple, its columns raised on high plinths, over another low wide temple façade, its columns rising from the basements and its narrow lintel and pilasters appearing behind the giant order of the central nave. The spread of the Baroque and its replacement of traditional and more conservative Renaissance architecture was particularly apparent in the building of churches as part of the Counter Reformation. The building of the Brotherhood of the Blackheads in Tallinn with a façade designed by Arent Passer, is the only truly Renaissance building in the country that has survived more or less intact. Significantly for these troubled times, the only other examples are purely military buildings, such as the Fat Margaret cannon tower, also in Tallinn. Latvian Renaissance architecture was influenced by Polish Lithuanian and Dutch style, with Mannerism following from Gothic without intermediaries. St. John's Church in the Latvian capital of Riga is an example of an earlier Gothic church which was reconstructed in 1587–89 by the Dutch architect Gert Freze (Joris Phraeze). The prime example of Renaissance architecture in Latvia is the heavily decorated House of the Blackheads, rebuilt from an earlier Medieval structure into its present Mannerist forms as late as 1619–25 by the architects A. and L. Jansen. It was destroyed during World War II and rebuilt during the 1990s. Lithuania meanwhile formed a large dual state with Poland, known as the Polish–Lithuanian Commonwealth. Renaissance influences grew stronger during the reign of Sigismund I the Old and Sigismund II Augustus. The Palace of the Grand Dukes of Lithuania (destroyed in 1801, a copy built in 2002–2009) show Italian influences. Several architects of Italian origin were active in the country, including Bernardino Zanobi de Gianotis, Giovanni Cini and Giovanni Maria Mosca.
Богемия
Ренессанс стилі алғаш рет 1490 жылдары Богемияда пайда болды. Богемия және оның құрамына кіретін жерлер, әсіресе Моравия, Киелі Рим империясының Ренессанс архитектурасының ең ерте белгілі мысалдары бар аймақтарының қатарына жатты. Богемия тақтың жерлері ешқашан ежелгі Рим империясының бір бөлігі болған жоқ, сондықтан олар өздерінің ежелгі классикалық мұраларынан айырылып, негізінен итальяндық үлгілерге тәуелді болуға мәжбүр болды. Орталық Еуропаның басқа елдеріндегідей, готика стилі, әсіресе шіркеу архитектурасында, өз орнын сақтап тұрды. Дәстүрлі готика архитектурасы уақыттан тыс деп есептелді, сондықтан ол қасиеттілікті білдіруге қабілетті болды. Ренессанс архитектурасы 16 ғасырдың соңына дейін Богемия мен Моравияда готика стилімен қатар өмір сүрді (мысалы, сарайдың тұрғын бөлігі заманауи Ренессанс стилінде салынған, ал оның капелласы готикалық элементтермен жобаланған). Чехия Ренессанс ғимараттарының фасадтары көбінесе сграффитомен (фигуративтік немесе декоративтік) әшекейленді. Рудольф II, Киелі Рим императоры және Богемия королі билік еткен кезде, Прага қаласы кеш Ренессанс өнерінің (соқталған мәнер) ең маңызды еуропалық орталықтарының біріне айналды. Дегенмен, сол кезден бері архитектуралық маңызы бар көптеген ғимарат сақталған жоқ.
The Renaissance style first appeared in the Crown of Bohemia in the 1490s. Bohemia together with its incorporated lands, especially Moravia, thus ranked among the areas of the Holy Roman Empire with the earliest known examples of the Renaissance architecture. The lands of the Bohemian Crown were never part of the ancient Roman Empire, thus they missed their own ancient classical heritage and had to be dependent on the primarily Italian models. As well as in other Central European countries the Gothic style kept its position especially in the church architecture. The traditional Gothic architecture was considered timeless and therefore able to express the sacredness. The Renaissance architecture coexisted with the Gothic style in Bohemia and Moravia until the late 16th century (e. g. the residential part of a palace was built in the modern Renaissance style but its chapel was designed with Gothic elements). The façades of Czech Renaissance buildings were often decorated with sgraffito (figural or ornamental). During the reign of Rudolph II, Holy Roman Emperor and Bohemian king, the city of Prague became one of the most important European centers of the late Renaissance art (so called Mannerism). Nevertheless, not many architecturally significant buildings have been preserved from that time.
Қазақстан
XV ғасырда Хорватия үш мемлекетке бөлінді: Хорватияның солтүстік және орталық бөлігі мен Славония Венгрия Корольдігімен біріккен, ал Далмация, тәуелсіз Рагуза Республикасын қоспағанда, Венеция Республикасының билігінде болды. Шбениктегі Әйін Яков соборы 1441 жылы Джорджио да Себенико (Юрай Далматинац) бастаған, ол Готика стилінде салынды. Оның ерекше құрылысында цемент қолданылмаған, тас блоктар, пилястралар және қабырғалар ағаш құрылыстардағыдай біріктірулер мен ойыстар арқылы байланыстырылған. 1477 жылы құрылыс аяқталмай қалды және Николо ди Джованни Фиорентино оны жалғастырды. Ол бұрынғы сәулетшінің құрылыс әдісі мен жоспарын сақтап, жоғары терезелер, күмбездер және дөңгелек күмбездерді қоса, жұмысты Ренессанс стилінде аяқтады. Биік цилиндрлі күмбездің төменгі жарты цилиндрлі күмбездермен үйлесуі фасаднаң ерекше үш жапырақты пішінге ие болуын қамтамасыз етеді, бұл аймақтағы алғашқы мысал. Собор 2001 жылы ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енгізілді.
In the 15th century, Croatia was divided into three states: the northern and central part of Croatia and Slavonia were in union with the Kingdom of Hungary, while Dalmatia, with the exception of the independent Republic of Ragusa, was under the rule of the Venetian Republic. The Cathedral of St James in Šibenik, was begun in 1441 in the Gothic style by Giorgio da Sebenico (Juraj Dalmatinac). Its unusual construction does not use mortar, the stone blocks, pilasters and ribs being bonded with joints and slots in the way that was usual in wooden constructions. In 1477 the work was unfinished, and continued under Niccolò di Giovanni Fiorentino, who respected the mode of construction and the plan of the former architect, but continued the work which includes the upper windows, the vaults and the dome, in the Renaissance style. The combination of a high barrel vault with lower half barrel vaults over the aisles the gives the façade its distinctive trefoil shape, the first of this type in the region. The cathedral was listed as a UNESCO World Heritage List in 2001.
Англия
Бірнеше патшалар мен сарай қызметкерлері жасаған алғашқы тырастардың көпшілігі, Генри VII-нің Ричмонд сарайы (шамамен 1501), Генри VIII-нің Нонсач сарайы және Лондондағы алғашқы Сомерсет үйі сияқты, уақыттың өтуімен жоғалып кетті. Елизавета I патшайымның билігі кезінде Англияда Ренессанс сәулетінің жергілікті стилі қалыптасты, ол Нидерландының ықпалында болды. Осы ықпалдың арқасында голландтық фронтон және фламандтық геометриялық өрнектермен әшекейленген қабырғалар сияқты элементтер пайда болды. Жаңа стиль Лонглит үйі сияқты ірі, шаршы пішінді, биік үйлерде көрініс тапты. Англияда итальяндық Ренессанс сәулетінің классикалық стилін алғаш рет зерттеген және дамытқан көрнекті сәулетші – Иниго Джонс (1573–1652) болды. Ол Италияда архитектураны оқыған, онда Палладионың ықпалы өте зор болды. Джонс Англияға жаңа бағытқа деген ынтасымен оралды және бірден 1616 жылы Гринвичтегі Королева үйін және үш жылдан кейін Уайтхоллдағы банкет залын жобалауға кірісті. Бұл ғимараттардың таза сызықтары мен симметриясы, әлі де терезелерге, қамал қабырғаларына және мұнараларға құмар ел үшін революциялық жаңалық болды.
After some first efforts by kings and courtiers, most now vanished, like Henry VII's Richmond Palace (c. 1501), Henry VIII's Nonsuch Palace, and the first Somerset House in London, a local style of Renaissance architecture emerged in England during the reign of Elizabeth I, much influenced by the Low countries where among other features it acquired versions of the Dutch gable, and Flemish strapwork in geometric designs adorning the walls. The new style tended to manifest itself in large square tall prodigy houses such as Longleat House. The first great exponent of classicizing Italian Renaissance architecture in England was Inigo Jones (1573–1652), who had studied architecture in Italy where the influence of Palladio was very strong. Jones returned to England full of enthusiasm for the new movement and immediately began to design such buildings as the Queen's House at Greenwich in 1616 and the Banqueting House, Whitehall]] three years later. These works, with their clean lines, and symmetry were revolutionary in a country still enamoured with mullion windows, crenellations and turrets.
Франция
XVI ғасырдың басында француздар Солтүстік Италиядағы соғыстарға қатысып, Францияға Ренессанс өнерінің қазыналарын ғана емес, сонымен қатар стильдік идеяларды да әкелді. Лоара аңғарында құрылыс қарқыны күшейді және осы кезеңде көптеген Ренессанс шатолары бой көтерді, алғашқы мысалы – Леонардо да Винчи өмірінің соңғы жылдарын өткізген Амбуаз шатосы (шамамен 1495 жыл). Бұл стиль Франциск I тұсында үстемдік құрды (Луар аңғарындағы шатоларға қараңыз).
During the early years of the 16th century the French were involved in wars in northern Italy, bringing back to France not just the Renaissance art treasures as their war booty, but also stylistic ideas. In the Loire Valley a wave of building was carried and many Renaissance châteaux appeared at this time, the earliest example being the Château d'Amboise (c. 1495) in which Leonardo da Vinci spent his last years. The style became dominant under Francis I (See Châteaux of the Loire Valley).
Габсбургтер Нидерланды
Сурет салудағыдай, Ренессанс архитектурасы Габсбург Нидерландтарына жете алу үшін біраз уақыт кетті және готикалық элементтерді толығымен ығыстырмады. Италиялық шеберлердің тікелей ықпалында болған сәулетші – Корнелис Флорис де Вриендт, ол 1564 жылы аяқталған Антверпен қалалық әкімшілік ғимаратын жобалады. Бұл стиль кейде фламандтық-итальяндық Ренессанс стилі деп аталады және Флорис стилі деп те белгілі. Бұл стильде жалпы құрылымы кеш готикалық ғимараттарға ұқсас болғанмен, терезелері ірілеу, ал Ренессанс стиліндегі әшекейлеуі мен бөлшектері өте көп болды. Бұл стиль Солтүстік Еуропаға кеңінен таралды, мысалы, Елизавета стилінде де көрініс тапты және Солтүстік маниризмнің жалпы қозғалысының бір бөлігі болып табылады.
As in painting, Renaissance architecture took some time to reach the Habsburg Netherlands and did not entirely supplant the Gothic elements. An architect directly influenced by the Italian masters was Cornelis Floris de Vriendt, who designed Antwerp City Hall, finished in 1564. The style is sometimes called the Flemish Italian Renaissance style and is also known as the Floris style. In this style the overall structure was similar to that of late Gothic buildings, but with larger windows and much florid decoration and detailing in the Renaissance styles. This style became widely influential across Northern Europe, for example in Elizabethan architecture, and is part of the wider movement of Northern Mannerism.
Нидерланд Республикасы
17 ғасырдың басында Голландия Республикасында Хендрик де Кейзер "Амстердам қайта өрлеуі" стилін дамытуда маңызды рөл атқарды, оның жергілікті ерекшеліктері биік, тар қала үйлерінің көп болуы, трапгевел немесе голландтық қақпақ және есіктер мен терезелердің үстіне орнатылған сәндік үшбұрышты фронтондармен сипатталады. Бұл фронтондардың жоғарғы нүктесі басқа Ренессанс архитектурасымен салыстырғанда тік көтеріледі, бірақ қақпақтың пішінімен үйлеседі. Тастан ойылған әшекейлер көбінесе жапсарған, былғары өңдеуге ұқсас, төмен профильді болып келеді – бұл стильдік ерекшелік Фонтенбло мектебінде пайда болған. Бұл ерекшелік Англияға таратылды.
In the early 17th century Dutch Republic, Hendrick de Keyser played an important role in developing the "Amsterdam Renaissance" style, which has local characteristics including the prevalence of tall narrow town houses, the trapgevel or Dutch gable and the employment of decorative triangular pediments over doors and windows in which the apex rises much more steeply than in most other Renaissance architecture, but in keeping with the profile of the gable. Carved stone details are often of low profile, in strapwork resembling leatherwork, a stylistic feature originating in the School of Fontainebleau. This feature was exported to England.
Португалия
Португалиядағы Ренессанс стилі біртіндеп қабылдана бастады. «Мануэлин» стилі деп аталатын (1490–1535 жж.) Ренессанс элементтері Испанияның Изабелла готикасына ұқсас, әсемдікке толы өрнектермен беткі қабаттап жатқан готикалық құрылымдармен үйлестірілді. Мануэлин стилінің мысалдарына Белем мұнарасы – Ренессанс стиліндегі лоджиялармен безендірілген готикалық формадағы қорғаныс ғимараты, сондай-ақ порталдар, бағаналар және монастырьларды безендіретін Ренессанс орнаменттері бар Жеронимуш монастыры жатады. Король Жоау III тұсында алғашқы «таза» Ренессанс құрылыстары пайда болды, мысалы, Томардағы Носса Сеньора да Консейсау шапкіл шіркеуі (1532–1540), Коимбра соборының Порта Эспесиозасы және [Носса Сеньора да Граса (Эвора) шіркеуі] (шамамен 1530–1540), сондай-ақ Визеу соборының монастыры (шамамен 1528–1534) және Томардағы Христиан монастырының (Жоау III монастыры, 1557–1591) құрылыстары. Лиссабондағы Сан-Рок шіркеуінің (1565–1587) және Сан-Висенте-де-Фораның (1582–1629) манирист монастырының ғимараттары келесі ғасырларда Португалия мен оның колонияларындағы діни сәулетке зор әсер етті және 17 ғасырда да өз күшін сақтап, сол кездегі барокко стилімен өзгере түсті.
The adoption of the Renaissance style in Portugal was gradual. The so called Manueline style (c. 1490–1535) married Renaissance elements to Gothic structures with the superficial application of exuberant ornament similar to the Isabelline Gothic of Spain. Examples of Manueline include the Belém Tower, a defensive building of Gothic form decorated with Renaissance style loggias, and the Jerónimos Monastery, with Renaissance ornaments decorating portals, columns and cloisters. The first "pure" Renaissance structures appear under King John III, like the Chapel of Nossa Senhora da Conceição in Tomar (1532–40), the Porta Especiosa of Coimbra Cathedral and the [Church of Nossa Senhora da Graça (Évora)]] (c. 1530–1540), as well as the cloisters of Viseu Cathedral (c. 1528–1534) and Convent of Christ in Tomar (John III Cloisters, 1557–1591). The Lisbon buildings of São Roque Church (1565–87) and the Mannerist Monastery of São Vicente de Fora (1582–1629), strongly influenced religious architecture in both Portugal and its colonies in the next centuries. and continued in force in the 17th century, but transformed by the Baroque style of the time.
Мұра
Кейінгі Ренессанс және манерлік сәулет стилінің көптеген түрлері барокко сәулетінің жергілікті стильдеріне оңай көшті, ал басқа аймақтарда өзгеріс күрт болды. Барокко және неоклассикалық сәулет 17 және 18 ғасырларда көптеген аймақтарда басымдық құрды және 19 ғасырда көптеген жерлерде және жекелеген ғимараттарда сақталды. 19 ғасырда Ренессанс жаңғыру сәулетінде стильдің саналы қайта жаңғыруы болды, ол готикалық жаңғырумен қатар жүрді. Готика стилі сәулет теорияшылары Джон Раскин мен Кембридж Камден қоғамы шіркеу салу үшін ең қолайлы стиль деп есептесе, Ренессанс сарайы банктер, джентльмендер клубы және тұрғын үйлер сияқты қадір-қасиет пен сенімділікке мұқтаж қалалық ғимараттар үшін жақсы үлгі болды. Гарнье сарайы сияқты әсер қалдыруға тырысқан ғимараттар көбінесе манерлік немесе барокко стилінде болды. Шарль Гарнье фабрикалар, кеңселер және универмагтар архитекторлары 20 ғасырға дейін итальяндық Ренессансқа баса назар аударған Жерорта теңізі Ренессанс стилінде Ренессанс сарайының пішінін пайдалануды жалғастырды. Луи Салливан Ренессанс сәулетінің көптеген ұғымдары мен формаларын кейінгі сәулеттік қозғалыстар арқылы – Ренессанстан жоғары Ренессансқа, манерлік стильге, бароккоға (немесе рококоға), неоклассицизмге және эклектизмге дейін табуға болады. Ренессанс стилі мен мотивтері модернизмнен көптеп тазартылса да, кейбір постмодернистік сәулетте қайтадан қолданылды. Ренессанс сәулетінің ықпалын бүгінгі таңдағы көптеген стильдер мен сәулет ережелерінде көруге болады.
Many styles of Late Renaissance and Mannerist architecture transitioned fairly easily in local styles of Baroque architecture; in other areas the change was more abrupt. Baroque and Neoclassical architecture dominated the later 17th and the 18th century in most areas, and persisted well into the 19th century in many places and individual buildings. During the 19th century there was a conscious revival of the style in Renaissance Revival architecture, that paralleled the Gothic Revival. Whereas the Gothic style was perceived by architectural theoristsJohn RuskinCambridge Camden Society as being the most appropriate style for Church building, the Renaissance palazzo was a good model for urban secular buildings requiring an appearance of dignity and reliability such as banks, gentlemen's clubs and apartment blocks. Buildings that sought to impress, such as the Palais Garnier, were often of a more Mannerist or Baroque style. Charles Garnier Architects of factories, office blocks and department stores continued to use the Renaissance palazzo form into the 20th century, in Mediterranean Revival Style architecture with an Italian Renaissance emphasis. Louis Sullivan
Many of the concepts and forms of Renaissance architecture can be traced through subsequent architectural movements—from Renaissance to High Renaissance, to Mannerism, to Baroque (or Rococo), to Neo Classicism, and to Eclecticism. While Renaissance style and motifs were largely purged from Modernism, they have been reasserted in some Postmodern architecture. The influence of Renaissance architecture can still be seen in many of the modern styles and rules of architecture today.