Кіріспе

Арамзалық веб-сайты

419eater.com – алдын ала төлемдерді ашуға бағытталған арамзалық веб-сайты. "419" атауы "419 алаяқтығынан" шыққан, бұл алдын ала төлем алаяқтығының тағы бір атауы, ал ол Нигерияның қылмыстық кодексінің тиісті тарауынан алынған. Веб-сайттың негізін қалаушы Майкл Берри Шивер Метимберс деген атпен белгілі. 2013 жылға қарай 419 Eater форумында 55 000-нан астам тіркелген пайдаланушы болды. Форумның бір мүшесінің айтуынша: "Мен сөйлесіп отырған алаяқпен өткізетін әр минут – ол нақты құрбанды алдауға жұмсамайтын минут".

Тұжырымдама

Веб-сайтта "bait" деп аталатын түрлі кері алаялықтар туралы ақпарат бар, олардың арасында электрондық пошта арқылы алмасылған хаттар мен қатысушылардың түсініктемелері келтірілген. Сайтта алаяқтар деп танылған адамдардың суреттері орналасқан, олар күлкілі поздарда немесе "Мен 419eater-ді ұсынамын" деген жазуы бар плакаттарды ұстап тұр. Бұл суреттерді жариялаған мүшелердің айтуынша, көбінесе "bait" процесінде алынған: "bait"-ті жасаушы, нағыз құрбан болғандай көрініп, алаяқтан суреттерді сұрайды, ал алаяқ "құрбан" алданып, ақша жібереді деген сеніммен келіседі. Кейбір жағдайларда, "scambaiter"-лер алаяқтардан ақша алғанын айтады, бұл алғашқы алаялықтан ұқсас схеманы қолдану арқылы жасалған. Бұл бейресми түрде "ақшалай bait" деп аталады. Берридің айтуынша, оның кейбір сәтті ақшалай "bait"-терінде жазылғандай, мұндай кері алаялықтардан түскен табыс жергілікті қайырымдылық қорына берілген. Алайда, қазір ақшалай "bait" жасауға рұқсат етілмейді және ол 419eater.com ережелеріне қайшы келеді, ол қатаң түрде сақталады. Веб-сайтта хабар алмасу форумы мен жарияланымдар тақтасы бар, онда "scambaiter"-лер бір-бірімен байланысқа түсу үшін хабарламалар жасай алады. Жаңа "scambaiter"-лер "ментор" тағайындауды сұрап, "bait" жасауды үйренуге көмектесуді сұрай алады. 419eater қауымдастығы бұрын интернеттен жалған банктерді және алаяқтар жасаған басқа да веб-сайттарды анықтап, жоюмен, сондай-ақ алаяқтар өздерінің заңсыз әрекеттерінде пайдаланған банк шоттарын жабумен айналысқан. Бұл үшін олар "Artists Against 419" ұйымымен бірлесіп жұмыс істеді, ол жалған банктер мен ұқсас алаяқтық веб-сайттардың үлкен, көпшілікке қолжетімді деректер қорын ұстады. 2020 жылы "Artists Against 419" 419eater.com-мен байланысын үзді және жалған сайттар форумы жабылды.

Сайттың уақыт сызығындағы маңызды оқиғалар

Берри 2006 жылғы 1 қарашада BBC Radio 2 арнасының The Jeremy Vine Show бағдарламасында қонақ болды. Берри сондай-ақ сайтта көрсетілген кейбір арамзалықтарды "Исаның атынан сәлем!" кітабына жинады: "Алаяқтықпен күресушілердің хаттары". 2008 жылдың басында Берри 419eater.com-ға белсенді қатысуын тоқтатты және жобаны басқаруды сайттың ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген жүйелік әкімшілерінің біріне тапсырды. 2007 жылғы 6 қыркүйектен бастап 419eater.com веб-сайты – басқа "алаяқтық туралы ескерту" веб-сайттарымен бірге – үлкен ботнет DDoS шабуылына ұшырады, нәтижесінде сайтқа қол жеткізу мүмкін болмады. Алайда, 2007 жылғы 18 қыркүйекте сайт және форумдар қайтадан қолжетімді болды. 419eater және оның қызметкерлері 2008 жылғы 12 қыркүйекте Халықаралық қоғамдық радионың This American Life бағдарламасында көрсетілді, атап айтқанда, 2008 жылғы сәуірден бастап 100 күнге созылған және Адам есімді алаяқты Нигерияның Лагос қаласынан Чадтың Абеше қаласына, қауіпті және саяси тұрақсыз аймаққа жіберуді қамтитын бір оқиға туралы айтылды. 419eater.com: "Алаяқ сізге көмірдің кішкене бөлігімен соқыр хомяк жасағандай көрінетін жалған паспорт жіберсе, сіз оны мақтап, бұл сізге сенімділік орнатуға көмектеседі дейсіз". Бірнеше алаяқтықпен күресуші "алаяқты Нигерияның Порт-Харкорт қаласынан Дарфурға 500 000 доллар алу үшін сапарға көндірді. 3000 мильді құрайтын осы сапарда алаяқ екі апта бойы үйіне қайта алмады". 419eater.com алаяқтықпен күресушілерінің жұмысы алаяқтарды қауіпке тікелей ұшырататынына қарамастан, "жалпы пікір бойынша, олар тіпті ең қауіпті сафаридің де алаяқтардың жасаған барлық әрекеттері үшін кек қайтару екенін сезінеді. 'Алаяқ өзін қауіпке тігуге өзі шешім қабылдайды; егер олармен бірдеңе болса, болсын. Олардың көбісі сіздің өліміңізге қарсы болмас еді, егер олар осы арқылы бір доллар тапса'". Тағы бір алаяқтықпен күресуші: "Ол үйден жүздеген шақырым қашықтықтағы шөлде саяхат жасаса да, немесе Moneygram кеңсесіне тағы да нәтижесіз сапар жасаса да, ол бұл уақытта біреудің қарт ата-анасын алдаумен айналыспайды". 2014 жылдың қаңтар айында 419eater.com мүшелері Channel 4 арнасының Secrets of the Scammers сериалының екі бөлімінде пайда болды. Бірінші бөлімде алаяқтықпен күресушілер алаяқты Лондоннан Корнуоллдың шалғай аймағына пойызбен және таксимен барып, құрбанмен (алаяқтың өзі ойнаған) кездесіп, алтын саудасы үшін төлемді алуға көндірді. Екінші бөлімде әйел алаяқ Трафальгар алаңында екі алаяқтың алдынан өтіп, оларға жалған чек берді. Бұл алаяқ кейіннен полициямен сұраққа алынды. 2014 жылдың қараша айында 419eater.com мүшелері CBC Television арнасының Dot бағдарламасында пайда болды. Бағдарлама барысында алаяқтықпен күресуші алаяқты Парижден Корнуоллдың шалғай аймағына әуе және таксимен сапарға көндірді, ол құрбанмен (алаяқтың өзі ойнаған) кездесіп, алтын саудасы үшін төлемді алуы керек еді. Осыдан кейін екі алаяқ Лондоннан келіп, Плимут қаласында құрбан рөлін сомдаған алаяқтың алдынан өтіп, қолма-қол ақшаны алды.