Кіріспе

Жыл сайын Стамбулда, Түркияда өткізілетін кинофестиваль

Стамбул кинофестивалі (İstanbul Film Festivali) – Стамбул мәдениет және өнер қоры ұйымдастырған Түркиядағы алғашқы және ең көне халықаралық кинофестиваль. Ол жыл сайын сәуір айында Түркияның Стамбул қаласындағы кинотеатрларда өтіледі. Фестиваль ережелерінде белгіленгендей, оның мақсаты – Түркиядағы кино өнерiн дамытуға көмектесу және түрік кино нарығында сапалы фильмдерді насихаттау. Фестивальдің 40-шы шарасы 2021 жылдың 1 сәуірінен 29 маусымына дейін жасыратын форматта өткізілді.

Тарих

Стамбул халықаралық кинофестивалі алғаш рет 1982 жылы Халықаралық Стамбул фестивалі аясында алты фильмнен тұратын «Кино апталығы» ретінде ұйымдастырылды. Фестивальге қатысқан фильмдердің тақырыбы «Өнер және кино» шеңберінде болды, бұл шараны Халықаралық Стамбул фестивалінің контексінде ұстауға мүмкіндік берді. 1983 жылы шара «Стамбул кино күндері» деген атаумен фестиваль аясында бір ай бойы өтті. 1984 жылдан бастап шара жеке қызмет ретінде мойындалды және сәуір айына көшірілді. 1985 жылы фестиваль бағдарламасына екі жарыс бөлімі енгізілді – біреуі ұлттық, екіншісі халықаралық. 1987 жылдан бастап «Кино құрмет сыйлықтары» табысталды. Келесі жылдары «Стамбул халықаралық кино күндері» өзінің беделін нығайтып, көрсетілген фильмдердің санымен және бағдарламасының сапасы мен жан-жақтылығымен әлемнің маңызды кинофестивальдерінің қатарына қосылды. 1989 жылдың басында шара Халықаралық кино продюсерлер қауымдастықтары федерациясы (FIAPF) тарапынан «жарысқа қатысатын мамандандырылған фестиваль» деп танылды және аккредиттелді. Осы оқиғаға байланысты «Стамбул кино күндері» «Стамбул халықаралық кинофестивалі» деп қайта аталды. 1996 жылдан бастап «Өмірлік жетістік сыйлығы» және «Кино құрмет сыйлығы» халықаралық киногерлерге, актерлер мен актрисаларға беріле бастады. 2006 жылы, 25 жылдығын тойлап, фестиваль түрік және еуропалық кино өкілдері үшін «Көпірдегі кездесулер» атты платформа құрды, мақсаты – еуропалық кино институттарын түрік режиссерлері мен продюсерлерімен қаржыландыру мүмкіндіктерін талқылау. Сондай-ақ 2006 жылы фестивальдің сол кездегі директорының орынбасары Азизе Тан Хуля Учансуды директорлық қызметтен ауыстырды. 2007 жылы Еуропа Кеңесі Eurimages компаниясымен бірлесіп, фестивальдің «Адам құқықтары және кино» бөлімінен іріктелген фильмге Еуропа Кеңесінің кино сыйлығын (FACE) беруді бастады. Еуропа Кеңесінің және кейіннен Eurimages-тің осы сыйлыққа қолдауы 2020 жылы тоқтатылды. 2009 жылы өткен 28-ші фестивальде Ұлттық сайыстың қорытындысы бойынша «Алтын лала» сыйлығы да табысталды. 2015 жылы Азизе Танның орнын фестиваль директорының орынбасары Керем Аян басты. Фестиваль басталғаннан бері 72 елден келген 2330 фильмнің көрсетілімін 2 065 000 көрермен тамашалады (2005 жылғы мәліметтер). 2007 жылы фестиваль 170 мың көрерменді қабылдап, өзінің рекордтық көрсеткішін жаңартты.