Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қылмыстық құқық бұзушылық – мәжбүрлеу арқылы пайда алу
Criminal offense of obtaining benefit through coercion
Қорқыту – мәжбүрлеу арқылы пайда (мысалы, ақша немесе заттар) алу тәжірибесі. Көптеген заң жүйелерінде бұл қылмыстық құқық бұзушылық болып есептеледі; осы мақаланың басым бөлігі осындай жағдайларды қарастырады. Тонау – қорқытутың ең қарапайым және кең таралған түрі, алайда, әділетсіз бизнес үстемдігін алу үшін негіссіз қауіп-қатерлер жасау да қорқытудың бір түрі болып табылады. Қорқыту кейде «қорғау рэкеті» деп аталады, себебі рэкетшілер өз талаптарын көбінесе басқа тараптардың (нақты немесе болжамды) қауіп-қатерлерінен «қорғау» үшін төлем ретінде баяндайды; бірақ көбінесе, және дерлік әрқашан, мұндай «қорғау» – сол тараптан зиян келтіруден бас тарту, және бұл «қорғау» ұсынысында көрінеді. Ұйымдасқан қылмыс жиі қорқытуды пайдаланады. Кейбір заң жүйелерінде, пайданы нақты алу талап етілмейді, және болашақта зорлық-зомбылықты тоқтату үшін ақша немесе мүлік төлеуді талап ететін қауіп жасау ғана құқық бұзушылықты жасау үшін жеткілікті. Зорлық-зомбылық тек қорқыту немесе күш қолдану арқылы бір нәрсені талап ету мен алуды ғана білдірмейді, сонымен қатар, ресми анықтамасы бойынша, ауырсыну мен азап шегуге немесе біреуді жағымсыз жағдайға түсіруге мәжбүр етуді де білдіреді. «Зорлық-зомбылық» термині көбінесе пайдакөрушілікке немесе бағаны көтеруге қатысты метафоралық түрде қолданылады, бірақ заң бойынша екеуі де қорқыту болып есептелмейді. Бұл термин сондай-ақ, бір адам маңызды қызмет алу немесе заңдық салдарлардан құтылу үшін, өз еркіне қарсы, басқа біреуге қарызды сезінген күнделікті жағдайларға қатысты қолданылады. Қорқыту немесе шантаж үшін қылмыстық әрекет, мысалы зорлық-зомбылықпен қорқыту қажет емес, тек қорқыту арқылы әрекеттерге, ақшаға немесе мүлікке қол жеткізу үшін қолданылатын қауіптер ғана жеткілікті. Мұндай қауіптерге қылмыстық мінез-құлық туралы полицияға (нақты немесе жалған) хабарлау, зиянды фактілерді жария ету (мысалы, қорқыту нысанының ұятты жағдайдағы суреттері) және т.б. жатады. Бірақ жалпы сөздікте бұл сөз көбінесе шантаж немесе қорғау туралы ойға келтіреді. Сөздің жемқорлық мағынасы мен басқа мағыналары арасындағы логикалық байланыс – лауазымын пайдаланып пара талап ету, шын мәнінде шантаж немесе рэкет (яғни, «сізге осы ресурстың қолжетімділігі қажет, үкімет оған менің арқылым қолжеткізуді шектейді, мен сізге мұндай қолжеткізу үшін әділетсіз және заңсыз төлем талап етемін») болып табылады. Қорқытуды сондай-ақ шантаж, кейде зорлық-зомбылық деп те атайды.
Extortion is the practice of obtaining benefit (e. g., money or goods) through coercion. In most jurisdictions it is likely to constitute a criminal offence; the bulk of this article deals with such cases. Robbery is the simplest and most common form of extortion, although making unfounded threats in order to obtain an unfair business advantage is also a form of extortion. Extortion is sometimes called the "protection racket" because the racketeers often phrase their demands as payment for "protection" from (real or hypothetical) threats from unspecified other parties; though often, and almost always, such "protection" is simply abstinence of harm from the same party, and such is implied in the "protection" offer. Extortion is commonly practiced by organized crime. In some jurisdictions, actually obtaining the benefit is not required to commit the offense, and making a threat of violence which refers to a requirement of a payment of money or property to halt future violence is sufficient to commit the offense. Exaction refers not only to extortion or the demanding and obtaining of something through force, but additionally, in its formal definition, means the infliction of something such as pain and suffering or making somebody endure something unpleasant. The term extortion is often used metaphorically to refer to usury or to price gouging, though neither is legally considered extortion. It is also often used loosely to refer to everyday situations where one person feels indebted against their will, to another, in order to receive an essential service or avoid legal consequences. Neither extortion nor blackmail requires a threat of a criminal act, such as violence, merely a threat used to elicit actions, money, or property from the object of the extortion. Such threats include the filing of reports (true or not) of criminal behavior to the police, revelation of damaging facts (such as pictures of the object of the extortion in a compromising position), etc. but in general vocabulary the word usually first brings to mind blackmail or protection rackets. The logical connection between the corruption sense of the word and the other senses is that to demand bribes in one's official capacity is blackmail or racketeering in essence (that is, "you need access to this resource, the government restricts access to it through my office, and I will charge you unfairly and unlawfully for such access"). Extortion is also known as shakedown, and occasionally exaction.
Америка Құрама Штаттары
Қорқыту тонаудан ерекшеленеді. Тонауда, қарулы болсын болмасын, қылмыскер күш қолдану арқылы немесе күш қолданылатындығынан қорқыту арқылы құрбанның мүлкін алып қояды. Қорқыту, мүлікке қол сұғумен ғана шектелмейді, егер құрбан қорқытушының қалауынша іс-әрекет етпесе, оған бір нәрсе болады деген ауызша немесе жазбаша қорқыныш сезімін тудыруды қамтиды. Тағы бір маңызды айырмашылық – қорқыту әрқашан ауызша немесе жазбаша қауіп-қатермен байланысты болады.
Extortion is distinguished from robbery. In robbery, whether armed or not, the offender takes property from the victim by the immediate use of force or fear that force will be immediately used. Extortion, which is not limited to the taking of property, involves the verbal or written instillation of fear that something will happen to the victim if they do not comply with the extortionist's will. Another key distinction is that extortion always involves a verbal or written threat,
Америка Құрама Штаттарында қорқыту компьютерлік жүйе, телефон, пошта арқылы немесе мемлекетаралық сауданың кез келген құралын пайдалану арқылы федералдық қылмыс ретінде жасалуы мүмкін. Қорқыту үшін, жеке тұлға хабарламаны қылмыстың құрамы ретінде ерікті түрде және біліп жіберуі қажет. Хабарламаны тек жіберу жеткілікті (бірақ оның мақсатты алушыға жетуі міндетті емес) – қорқыту қылмысын жасау үшін осы шарт орындалуы керек.
In the United States, extortion may also be committed as a federal crime across a computer system, phone, by mail, or in using any instrument of interstate commerce. Extortion requires that the individual sent the message willingly and knowingly as elements of the crime. The message only has to be sent (but does not have to reach the intended recipient) to commit the crime of extortion.
Англия мен Уэльс
Англия мен Уэльсте мәжбүрлеу арқылы мүлік пен ақшаны алу – шантаж қылмысы болып табылады, ол кез келген "қорқыту арқылы негіссіз талапты" қамтиды, соның ішінде физикалық қауіп көрсетуді. 1968 жылғы Қарсы алу туралы заңның 21-бабын, сондай-ақ 1916 жылғы Қарсы алу туралы заңның 29 және 30-баптарын қараңыз. Адамдардың тобы да қастандық жасауы мүмкін.
In England and Wales extorting property and money by coercion is the offence of blackmail which covers any "unwarranted demand with menaces" including physical threats. See section 21 of the Theft Act 1968 plus sections 29 and 30 of the Larceny Act 1916. A group of people may also be committing conspiracy.
Шотландия
Шотландияда зорлық-зомбылық жасау арқылы ақша, мүлік немесе басқа да артықшылық талап ету – бұл жалпы құқық бойынша қылмыс. Талаптың өзі заңды болса да (мысалы, төленбеген қарыз үшін), егер зиян келтіру туралы заңсыз қорқыту қолданылса, қылмыс құрамында болып саналады.
Extortion is a common law crime in Scotland of using threat of harm to demand money, property or some advantage from another person. It does not matter whether the demand itself is legitimate (such as for money owed) as the crime can still be committed when illegitimate threats of harm are used.
Киберқалжыту
Киберқорлық – бұл жеке адам немесе топ интернетті қандай да бір материалдық пайда табу үшін пайдаланған жағдай. Бұл топ немесе жеке тұлға әдетте компанияға олардың компаниясы туралы құпия ақпарат алғанын және қауіпсіздіктегі кемшілікті пайдаланатынын немесе компанияның желісіне зиян келтіретін шабуыл жасайтынын білдіретін қауіпті электрондық хат жібереді. Электрондық хат арқылы жіберілген хабарлама көбінесе шабуылдың алдын алу үшін ақша талап етеді.
Cyber extortion is when an individual or group uses the internet as a mean of demanding some sort of material gain. The group or individual usually sends a company a threatening email stating that they have received confidential information about their company and will exploit a security leak or launch an attack that will harm the company's network. The message sent through the email usually demands money in exchange for the prevention of the attack.
Істер
2008 жылдың наурыз айында Энтони Дигати мемлекетаралық байланыс арқылы қорқытып ақша алуға талпыныс жасады деген айыппен федералдық деңгейде тұтқындалды. Дигати «New York Life Insurance Company» сақтандыру компаниясының өзгермелі өмірлік сақтандыру полисіне 50 000 доллар салды және 198 303,88 доллар қайтарымын сұрады. Компания оның талабына орай келмеген соң, ол 6 миллион спам-хабар жіберумен қорқытты. 2008 жылдың ақпан айында ол компания туралы жалған мәлімдемелерді көрсету үшін URL-да «New York Life» атауын қамтитын доменді тіркеді және талабын 3 миллион долларға дейін көтерді. Прокурорлардың мәлімдемесіне сәйкес, Дигатидің мақсаты ақпарат беру немесе білім беру емес, «New York Life» компаниясының беделін түсіру және компанияға миллиондаған долларлық шығын келтіру еді. «New York Life» компаниясы ФБР-мен байланысып, Дигати тұтқындалды. 2011 жылдың 15 ақпанында испан полициясы ұрланған клиенттер туралы ақпаратты пайдаланып «Nintendo» компаниясын шантажлауға тырысқан күдіктіні ұстады. Күдікті 4000 пайдаланушының жеке ақпаратын ұрлап, «Nintendo Ibérica» – «Nintendo» компаниясының испандық бөлімшесіне электрондық хат жіберіп, компанияны деректерді сақтауда немқұрайлылық танытқаны үшін айыптады. Егер талаптары орындалмаса, ақпаратты жариялайтыны және Испанияның деректерді қорғау агенттігіне шағымданатыны туралы қорқытты. «Nintendo» оның талабына жауап бермегеннен кейін, күдікті ақпараттың бір бөлігін интернет-форумда жариялады. «Nintendo» билік органдарына хабарласты және күдікті Малага қаласында тұтқындалды. Күдікті «Nintendo» компаниясынан қандай талаптар қойғаны туралы ақпарат жарияланбады. 2019 жылдың 7 ақпанында «Amazon» және «The Washington Post» газетінің иесі, сондай-ақ әлемдегі ең бай адамдардың бірі Джеффри П. Безос «National Enquirer» және оның бас компаниясы «American Media, Inc.» компанияларын оны жалаңаш суреттерін жариялау арқылы қорқытып, ақша талап етуге тырысқанын айыптады. Ол, егер ол «AMI компаниясының жариялаған материалдары саяси мотивацияланған немесе саяси күштердің ықпалында болғандығын білмеймін және мұндай пікірді білдіруге негіз жоқ» екенін жарияласа, суреттерін жариялайтындарын айтқан. Бұл қауестет Безостың Лорен Санчеспен қарым-қатынасы туралы мәліметтерді жариялаған таблоидты тергеуіне жауап ретінде болды, нәтижесінде Безос пен оның әйелі Маккензи сол жылдың 9 қаңтарында ажырасу туралы хабарлады. Безос бұған қарсы шығып, осы туралы «Medium» платформасында жазды. 2020 жылдың 21 қазанында жаңалықтар агенттіктері Финляндияның жеке медициналық қызметтер көрсететін «Vastaamo» компаниясынан шамамен 40 000 пациенттің деректері ұрланғанын хабарлады. Қорқытушылар ұрланған деректерді жариялау үшін шамамен 450 000 евро талап етті. Олар қысым көрсету үшін «Tor» желісіндегі хабар тақтасына күніне 100 пациенттің деректерін жариялады. Ұрланған деректерде пациенттердің толық аты-жөні, мекенжайы, жеке сәйкестік нөмірі, сондай-ақ терапевтер мен дәрігерлердің әрбір сеанс бойынша жазбалары бар еді. Компанияның қауіпсіздік шаралары жеткіліксіз деп танылды: құпия деректер шифрланбаған және жүйелік парольдің өте әлсіз болғаны анықталды. Пациенттердің деректеріне алғаш рет 2018 жылдың қараша айында қол жеткізілген, ал қауіпсіздік кемшіліктері 2019 жылдың наурыз айына дейін жойылмаған. Финляндия президенті бұл кибершабуылды «аса қатыгездікпен жасалған» деп сипаттады.
In March 2008, Anthony Digati was arrested on federal charges of extortion through interstate communication. Digati put $50,000 into a variable life insurance policy by New York Life Insurance Company and wanted a return of $198,303.88. When the firm did not comply, he threatened to send out six million spam emails. He registered a domain in February 2008 that contained New York Life's name in the URL to display false public statements about the company and increased his demand to $3 million. According to prosecutors, Digati's intent was not to inform or educate but he wanted to "damage the reputation of New York Life and cost the company millions of dollars in revenue,". New York Life contacted the Federal Bureau of Investigation and Digati was apprehended. On February 15, 2011, Spanish police apprehended a man who attempted to blackmail Nintendo over customer information he had stolen. The man stole personal information about 4,000 users and emailed Nintendo Ibérica, Nintendo's Spanish division, and accused the company of data negligence. He threatened the company that he would make the information public and complain to the Spanish Data Agency if his demands were not met. After Nintendo ignored his demands, he published some of the information on an Internet forum. Nintendo notified authorities and the man was arrested in Málaga. No information has been revealed as to what the man demanded from Nintendo. On February 7, 2019, Jeffrey P. Bezos, owner of Amazon and The Washington Post and currently one of the world's wealthiest people, accused the National Enquirer and its parent company American Media, Inc., of attempting to extort him by threatening to reveal nude pictures of him unless he publicly stated that he "[has] no knowledge or basis for suggesting that AMI's coverage was politically motivated or influenced by political forces." This threat was in response to Bezos investigating the tabloid for publishing details about his relationship with Lauren Sanchez, which led to Bezos and his wife Mackenzie announcing their divorce on January 9 of that year. Bezos refused and posted the threat on Medium. On October 21, 2020, the news sources reported that roughly 40,000 patient records had been stolen from the Finnish private health care provider Vastaamo. The extorters demanded 40roughly 450,000 euros at the or the stolen patient data would be published. The extorters published 100 patient records a day on a Tor message board to add pressure for their demands. The leaked patient records contained patients' full names, home addresses, social security numbers, and the therapists' and doctors' notes from each session. The company's security practices were found to be inadequate: the sensitive data was not encrypted and apparently the system root password was very weak. The patient records were first accessed by intruders in November 2018, while the security flaws continued to exist until March 2019. The president of Finland described the cyber attack as "relentlessly cruel."
Ұқсас қылмыстар
Басгер ойыны: Құрбан немесе "белгі" (мысалы, үйленген адам) оларды шантажға салу үшін оларды ұятты жағдайға түсіреді. Clip joint: Clip joint немесе fleshpot – әдетте стриптиз клубы немесе ойын-сауық орыны болатын, ересектерге арналған ойын-сауық немесе бөтелкелік қызмет ұсынатынын мәлімдейтін мекеме, онда клиенттер ақша төлеп, нашар тауар немесе қызмет алады, немесе ештеңе алмайды. Мысалы, "Порки" комедиялық фильмінде осыған ұқсас жағдай бейнеленген. Мәжбүрлеу: Біреуді қалауынша әрекет етуге немесе әрекетсіздікке мәжбүрлеу, яғни қорқыту, қысым көрсету, алдау немесе басқа да күш қолдану арқылы еріксіз мінез-құлыққа итеру. Бұл құралдар құрбанды қалаған әрекетке мәжбүрлеу үшін пайдаланылады. Сенімге салынған алаяқтық (бунко, кон, флим-флам, гаффл, жуандық, шу, арамзалық, схема, арамдық, бамбузл немесе финес деп те аталады): Адамның немесе топтың сенімін иелену арқылы алдауға талпыну. Криптовирусология: Ашық кілтті шифрлеу жүйесінде пайдаланушының деректерін шифрлейтін, бірақ пайдаланушы нақты кілт үшін төлемесе, оларды аша алмайтын жалған кілттер жасалатын бағдарламалық алаяқтық. Ит ұрлау: Иесінен ит ұрлау, көбінесе таза тұқымды иттерге қатысты, одан түскен пайда мыңдаған долларға жетеді. Қарыз есірткіш: Жеке тұлғаларға жоғары пайызбен кепілсіз несие беретін, көбінесе шантаж немесе зорлық-зомбылықпен қорқытып, ақша талап ететін адам немесе ұйым. Баға көтеру: Бағаны ақылға сыймайтын, әділ емес деңгейде жоғары көтеру. Заң бойынша, бұл кейбір АҚШ штаттарында төтенше жағдайлар кезінде ғана қылмыс болып саналады. Алаяқтық схема: Қазірде жоқ, немесе әсер етпейтін, немесе басқаша тумайтын проблеманы шешу үшін алаяздық түрде ұсынылатын қызмет. Сексторт: Адамдарды жыныстық суреттерді жіберуге немесе жыныстық қызмет көрсетуге мәжбүрлеу. Терроризм: Ең қарапайым түсіндіргенде, қорқыту немесе үрей тудыру мақсатындағы саясат. Көбінесе бұл идеологиялық мақсаттар үшін жасалған, қорқыныш туғызуға бағытталған, бейбіт азаматтардың қауіпсіздігін ескермейтін немесе оларға қастандық жасайтын әрекет ретінде түсініледі. Кейбір анықтамалар заңсыз зорлық-зомбылық немесе конвенциялық емес соғыс әрекеттерін де қамтиды, бірақ қазіргі уақытта халықаралық қауымдастық терроризмнің жалпыға қабылданған, заңды түрде міндетті қылмыстық құқықтық анықтамасын әзірлей алмады. Арықшыны ұрлау: Құрбанның жақын туысы немесе әріптесін бірдеңе жасауға мәжбүрлеу үшін жазықсыз адамды тұтқынға алу, мысалы, дүкен иесін сейфті ашуға мәжбүрлеу үшін баланы ұрлау. Бұл термин құрбанды алдын ала бақылаудан туындаған, жолбарыстың олжасын күткендей жағдайды еске түсіреді. Көбінесе осыған қатар төлемдер де талап етіледі.
Badger game: The victim or "mark"—for example, such as a married person—is tricked into a compromising position to make them vulnerable to blackmail. Clip joint: A clip joint or fleshpot is an establishment, usually a strip club or entertainment bar, typically one claiming to offer adult entertainment or bottle service, in which customers are tricked into paying money and receive poor goods or services, or none, in return. An example of this is portrayed in the comedy film Porky's. Coercion: the practice of compelling a person or manipulating them to behave in an involuntary way (whether through action or inaction) by use of threats, intimidation, trickery, or some other form of pressure or force. These are used as leverage, to force the victim to act in the desired way. Confidence trick (also known as a bunko, con, flim flam, gaffle, grift, hustle, scam, scheme, swindle, bamboozle or finesse): an attempt to defraud a person or group by gaining their confidence. Cryptovirology: a software scam in which a public key cryptography system crafts fake keys which encrypt the user's data, but cannot decrypt them unless the user pays for the real key. Dognapping: The crime of taking a dog from its owner, which usually occurs in purebred dogs, the profit from which can run up to thousands of dollars. Loan sharking: A loan shark is a person or body that offers unsecured loans at high interest rates to individuals, often backed by blackmail or threats of violence. Price gouging: a pejorative term for a seller pricing much higher than is considered reasonable or fair. In precise, legal usage, it is the name of a felony that applies in some of the United States only during civil emergencies. Racket: A service that is fraudulently offered to solve a problem, such as for a problem that does not actually exist, will not be affected, or would not otherwise exist. Sextortion: Forcing individuals to send sexual images or perform sexual services. Terrorism: most simply, policy intended to intimidate or cause terror. It is more commonly understood as an act which is intended to create fear (terror), is perpetrated for an ideological goal (as opposed to a materialistic goal or a lone attack), and deliberately target or disregard the safety of non combatants. Some definitions also include acts of unlawful violence or unconventional warfare, but at present, the international community has been unable to formulate a universally agreed, legally binding, criminal law definition of terrorism. Tiger kidnapping: the taking of an innocent hostage to make a loved one or associate of the victim do something, e. g. a child is taken hostage to force the shopkeeper to open the safe; the term originates from the prior observation of the victim, like a tiger does with its prey. Ransoms are often used alongside these.