Кіріспе
Түрлі тұқымды ата-аналары бар жануарлар. Өнеркәсіптік металл тобы үшін Crossbreed (тобы) бетіне қараңыз. Музыка жанры үшін Crossbreed (музыка жанры) бетіне қараңыз. Кроссбрид – екі түрлі тұқымның, сорттың немесе популяцияның таза тұқымды ата-аналарынан туған организм. Кроссбридинг, кейде "дизайнерлік кроссбридинг" деп те аталады, – мұндай организмді өсіру процесі. Кроссбридинг организмдердің денсаулығы мен тіршілікке қабілетін сақтау үшін қолданылса, жауапсыз кроссбридинг төмен сапалы организмдерді тудыруға немесе белгілі бір тұқымның таза гендік қорын жойылуға жеткізуге әкелуі мүмкін. Тегі белгісіз үй жануарларын, егер тек бір ата-анасының немесе әжесінің тұқымы белгілі болса, "аралас тұқым" термині техникалық тұрғыдан дұрыс болғанымен, кроссбрид деп те атауға болады. Ауткроссинг – тұқымның генетикалық әртүрлілігін арттыру үшін, әсіресе ішкі көбейтуден аулақ болу қажет болған кезде, таза тұқымның ішінде қолданылатын кроссбридинг түрі. Жануар шаруашылығында кроссбридтер – бір түр ішіндегі будандастыру, ал гибридтер – әртүрлі түрлер арасындағы будандастыру. Өсімдік шаруашылығы терминологиясында кроссбрид термині сирек қолданылады және популяция ішіндегі будандастыруды немесе популяциялар арасындағы, тіпті түрлер арасындағы будандастыруды ажырату үшін әмбебап термин қолданылмайды.
For the industrial metal band, see Crossbreed (band). For the music genre, see Crossbreed (music genre). A crossbreed is an organism with purebred parents of two different breeds, varieties, or populations. Crossbreeding, sometimes called "designer crossbreeding", is the process of breeding such an organism. While crossbreeding is used to maintain health and viability of organisms, irresponsible crossbreeding can also produce organisms of inferior quality or dilute a purebred gene pool to the point of extinction of a given breed of organism. A domestic animal of unknown ancestry, where the breed status of only one parent or grandparent is known, may also be called a crossbreed though the term "mixed breed" is technically more accurate. Outcrossing is a type of crossbreeding used within a purebred breed to increase the genetic diversity within the breed, particularly when there is a need to avoid inbreeding. In animal breeding, crossbreeds are crosses within a single species, while hybrids are crosses between different species. In plant breeding terminology, the term crossbreed is uncommon, and no universal term is used to distinguish hybridization or crossing within a population from those between populations, or even those between species.
Қойлар
Қойдың көптеген әртүрлі тұқымдары мал өсірушінің жеке мақсатына қарай қозы өндірісін қалыптастыру үшін будандастыруға мүмкіндік туғызады.
Лама
Ламаның классикалық және жүнді тұқымдарын будандастыру нәтижелері болжамсыз. Соның салдарынан туған ұрпақ ата-анасының кез келгенінің немесе екеуінің де физикалық ерекшеліктерін көрсетеді, кейде жүнді лама тууы мүмкін. Егер екі ата-ана да будандастырылған болса, нәтижелер одан да болжамсыз болады, сонда ұрпақ ата-аналарында көрінбейтін әже-шешесінің белгілерін көрсетуі мүмкін.
Иттер
Кроссеттік ит – екі (кейде одан да көп) белгілі тұқымның буданынан туған ит, және әдетте, көптеген әртүрлі тектік ата-бабалары бар, кейбіреулері белгісіз болатын аралас тұқымды иттен өзгешеленеді. Кроссеттік иттерге деген сұраныс жоғары, себебі олардың күш-қуатын арттырады, сонымен қатар сыртқы келбетінің тартымдылығын сақтайды деген сенім бар. Әртүрлі таза тұқымды иттердің жоспарлы шағылысуы қазіргі кезде "дизайнерлік иттер" деп кеңінен танылуда, бұл сұраныстың жоғары болуына байланысты олардың таза тұқымды ата-аналарынан қымбат тұратын күшіктер тудыруы мүмкін.
Жылқылар
Жылқыларды будандастыру көбінесе жаңа жылқы тұқымын шығару мақсатымен жасалады. Жылқыларды будандастырудың қазіргі заманғы бір түрі – көптеген жылы қанды тұқымдарды жасау үшін қолданылады. Жылы қандылар – спорттық мақсатта қолданылатын жылқы түрі, әдетте, тұқымдық кітаптың іріктеу процедурасы арқылы ашық тұқымдық кітапқа тіркеледі, ол сыртқы пішінін, тегін және кейбір жануарларда жаттығу немесе өнімділік деңгейін бағалайды. Көптеген жылы қанды тұқымдардың бастауы таза қанды жылқы мен жұмыс жылқы тұқымдарын будандастырудан басталып, бірақ кейбір жағдайларда соңғы ғасырда олар нағыз асыл тұқымды популяцияға жетіп, жабық тұқымдық кітапқа ие болды. Будандастырудың басқа түрлеріне "Американдық тоқпан жылқысы" жатады, ол "Қосымша" тізімінде бір таза қанды және бір тіркелген тоқпан жылқысы бар жылқыларды тіркейді, ал егер олар белгілі бір өнімділік стандартына сай келсе, мұндай жануарлар тоқпан жылқысы ретінде толыққанды тұқымдық тіркеуге ие болады. Танымал будандастырылған жылқының тағы бір түрі – англо-араб жылқысы, ол таза қанды араб жылқысын таза қандыға немесе әртүрлі англо-арабтардың будандастыруы арқылы шығарылуы мүмкін, бірақ нәтижесіндегі жануардың тегінде әр тұқымның 75%-дан аспауы және 25%-дан кем болмауы керек.
Гибридті жануарлар
Гибридті жануар – екі түрлі ата-анасы бар жануар, ол бір түрлі ата-анасы бар шағылыстырылған жануарлардан өзгеше. Гибридтер көбінесе, бірақ әрқашан емес, сүйексіз болады. Ең ежелгі гибридті жануарлардың бірі – қашар, ол аналық жылқы мен аталық есек арасындағы шағылысудың нәтижесі. Лигер – аталық арыстан мен аналық жолбарыс арасындағы гибрид. Яттл – сиыр мен як араластырылып алынған тұқым. Басқа шағылыстарға тигон (аталық жолбарыс пен аналық арыстан арасындағы) және якало (як пен американдық бизон арасындағы) жатады. Инкалар лама (лама) мен альпака (викунья) гибридтерінің ешқайсысының артықшылықтарын бермейтін шағылыс тудыратынын білген. Бір кезде иттер мен қасқырлар екі бөлек түр деп есептелген, ал олардың араласуын қасқыр гибридтері деп атаған. Бүгінде қасқырлар мен иттердің екеуі де *Canis lupus* деп танылса да, ескі термин "қасқыр гибриді" әлі де қолданылады.
Аралас тұқымдар
Аралас тұқымды жануардың тегі құжатталмаған немесе белгісіз болып табылады, ал кроссбридтердің әдетте екі түрлі тұқымның немесе сорттың белгілі, көбінесе таза тұқымды ата-аналары болады. Тегі белгісіз итті көбінесе аралас тұқымды ит, "мут" немесе "меңгер" деп атайды. Тегі белгісіз мысықты көбінесе жалпылама қысқа шашты немесе ұзын шашты үй мысығы деп атайды, ал кейбір диалекттерде "могги" деп атайды. Тегі белгісіз жылқыны "сапалы жылқы" деп атайды.