Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Органикалық сақиналық қосылыс (C₃H₄)
Organic ring compound (C₃H₄)
Циклопропен – C₃H₄ формуласына ие органикалық қосылыс. Ол ең қарапайым циклоалкен. Сақинаның жоғары керілуіне байланысты циклопропенді дайындау қиын және өте реактивті. Бұл түссіз газ байланыс және реактивтілік саласындағы көптеген маңызды зерттеулердің нысаны болған. Табиғатта кездеспейді, бірақ кейбір май қышқылдарында оның туындылары белгілі. Циклопропен туындылары кейбір жемістердің пісу процесін реттеу үшін коммерциялық түрде қолданылады.
Cyclopropene is an organic compound with the formula |C3H4. It is the simplest cycloalkene. Because the ring is highly strained, cyclopropene is difficult to prepare and highly reactive. This colorless gas has been the subject for many fundamental studies of bonding and reactivity. It does not occur naturally, but derivatives are known in some fatty acids. Derivatives of cyclopropene are used commercially to control ripening of some fruit.
Құрылымы мен жабысуы
Молекула үшбұрышты құрылымға ие. Қос байланыстың бір байланысқа қарағанда қысқа болуы циклопропандағы 60° бұрыштан қос байланысқа қарама-қарсы бұрышты шамамен 51°-қа дейін тарылтады. Циклопропан сияқты, сақинадағы көміртек-көміртек байланысы да p-сипаттамасын күшейтеді: алкен көміртек атомдары сақина үшін sp2.68 гибридтеуін пайдаланады.
The molecule has a triangular structure. The reduced length of the double bond compared to a single bond causes the angle opposite the double bond to narrow to about 51° from the 60° angle found in cyclopropane. As with cyclopropane, the carbon–carbon bonding in the ring has increased p character: the alkene carbon atoms use sp2.68 hybridization for the ring.
Алғашқы синтездер
Циклопропенді Демьянов пен Дояренко алғаш рет синтездеген, бұл процесте триметилциклопропиламмоний гидроксиді платинизацияланған тақташада шамамен 300 °C температурада термиялық ыдырауға ұшырайды. Бұл реакцияның нәтижесінде негізінен триметиламин және диметилциклопропиламин, сондай-ақ шамамен 5% циклопропен түзіледі. Кейін Шлатер платинизацияланған асбестті катализатор ретінде қолданып, 320–330 °C температурада пиролиздік реакция жағдайын жақсартты және 45% өніммен циклопропен алды. Циклопропенді циклогептатриен мен диметил ацетилендикарбоксилат қосындысын термолиздей отырып, шамамен 1% өніммен де алуға болады.
The first confirmed synthesis of cyclopropene, carried out by Dem'yanov and Doyarenko, involved the thermal decomposition of trimethylcyclopropylammonium hydroxide over platinized clay at approximately 300 °C. This reaction produces mainly trimethylamine and dimethylcyclopropyl amine, together with about 5% of cyclopropene. Later Schlatter improved the pyrolytic reaction conditions using platinized asbestos as a catalyst at 320–330 °C and obtained cyclopropene in 45% yield. Cyclopropene can also be obtained in about 1% yield by thermolysis of the adduct of cycloheptatriene and dimethyl acetylenedicarboxylate.
Деривативтердің синтезі
Нитроциклопропандарды натрий метоксидімен өңдеу нитритті жояды, сәйкес циклопропен туындысын шығарады. Таза алифалық циклопропендердің синтезі алғаш рет мыс катализдік қосылу арқылы карбендердің алкиндерге қосылуымен көрсетілді. Мыс катализаторының қатысуымен этил диазоацетаты ацетилендермен реакцияласып, циклопропендерді береді. 1,2-диметилциклопропен-3-карбоксилаты осы әдіс арқылы 2-бутинден алынады. Мыс, мыс сульфаты және мыс ұнтағы сияқты мыстың көп қолданылатын түрлері мұндай реакцияларды жүзеге асыру үшін қолданылады. Родий ацетаты да пайдаланылған.
Treatment of nitrocyclopropanes with sodium methoxide eliminates the nitrite, giving the respective cyclopropene derivative. The synthesis of purely aliphatic cyclopropenes was first illustrated by the copper catalyzed additions of carbenes to alkynes. In the presence of a copper catalyst, ethyl diazoacetate reacts with acetylenes to give cyclopropenes. 1,2 Dimethylcyclopropene 3 carboxylate arises via this method from 2 butyne. Copper, as copper sulfate and copper dust, are among the more popular forms of copper used to promote such reactions. Rhodium acetate has also been used.