Көне Римнің ресми мұрағат үйі - Табуларий

Кіріспе

Табулярий – ежелгі Римнің ресми тіркеу кеңсесі. Рим форумының ішінде, Капитолий төбесінің алдыңғы беткейінде, Юпитер Оптимус Максимус ғибадатханасының төменінде, Аркстың оңтүстік-шығысында орналасқан. Ғимараттың ішінде Вейовис ғибадатханасының қалдықтары сақталған. Оның алдында Веспасиан және Конкорд ғибадатханалары, сондай-ақ Ростра және форумның қалған бөлігі орналасқан. Қазіргі уақытта Табулярийге тек Капитолий мұражайлары арқылы ғана қол жеткізуге болады, бірақ ол әлі де форумның панорамалық көрінісін ұсынады. Табулярийдің құрылысын б.з.б. 78 жылы диктатор Луций Корнелий Сулла тапсырған. Ғимаратты б.з.б. 78 жылы консул Квинт Лутаций Катул аяқтаған. Бұл б.з.б. 83 жылы өрттен зардап шеккен Капитолий төбесін қайта жаңартуға арналған қоғамдық жұмыстар бағдарламасының бір бөлігі болды. Катулдың салғандығы туралы ежелгі әдебиетте ешқандай мәлімет жоқ. Бұл туралы жазу арқылы белгілі (CIL 1).

Сәулет

Ғимараттың өзі пеперино және травертин блоктарынан тұрған қасбетке ие болды. Ішкі күмбездер бетоннан жасалған. Оның ұзын, форумнан биік орналасқан, массивті негізде салынған үлкен дәлізінің бір бөлігі әлі де сақталған. Бұл дәліз дориялық тәртібіндегі жартылай жеке бағаналармен бөлінген аркалар қатары арқылы жарықтандырылды, осы безендіру түрінің алғашқы мысалы Марцелл театрында, Колизейде және Рим империясының барлық ірі амфитеатрларында кездеседі, бұл қабырға бетін безендірудің стилі болып табылады және құрылысқа масштаб берді. Қасбет форумдағы Конкорд ғибадатханасының арт жағына қарап, үш деңгейден тұрды. Бірінші қабатта бір есігі бар, ішкі форум деңгейіндегі бөлмелерді жарықтандыру үшін тек үстіңгі бөлігінде шағын терезелері бар үлкен және биік бекінілген қабырға орналасқан. Екінші қабатта дориялық аркада (ішінара сақталған), ал үшінші қабатта енді жоқ коринфтік колоннада болды. Бұл құрылыстың жоғарғы қабаттары 13 ғасырда Палаццо деи Сенатори салынған кезде көп өзгерді. Кейбір ғалымдар, мысалы Филиппо Коарелли бұрын "Табулариумның" кез келген әдеби көздерде расталмағанын ұсынған. Сонымен қатар, оның функциясы мен мақсаты пікірталас тудырды. Дегенмен, негізгі құрылыстың біртұтастығы ғимараттың бастапқыда бір мақсатқа қызмет ету үшін жоспарланғанын көрсетеді. Ғимараттың күрделілігін көрсету үшін Филиппо Коарелли Aerarium Saturni-нің белгілі бір бөлігі металл құймалары мен республикалық монеталарды сақтау үшін арнайы салынғанын айтты. 85-88 жылдар аралығында дабылданған алты әскери дипломның жаңа дәлелдері Табулариумның танымал түрінің болғанын растайды. Коарелли Табулариумды б.з.д. 78 жылға датеуге болады деп санайды, бірақ құрылысы көп жылдар бұрын, тіпті Сулланың өлімінен бұрын басталған. Ғимараттың өзі Сулланың саясатымен, әсіресе ғибадатхананың негізімен тығыз байланысты. Құрылыс соңғы республикалық сәулет өнерінің керемет шедеврі болып есептелді, сондықтан сәулетшіге арналған жерлеу жазуы Лутаций Каталдың тапсырысымен Тибр аралындағы Фатебенфеталли ауруханасының ауласында жасалып, сақталды. Жазуда былай делінген: "Вотурия тайпасынан Луций Корнелий, Луцийдің ұлы, Катул консул болған кезде К. Луцийдің бас инженері, цензор болған кезде (оған) сәулетші болған".

The building itself had a facade of peperino and travertine blocks. The interior vaults are of concrete. Its great corridor, long, raised above the forum on a massive substructure, is still partly preserved. This corridor was lighted through a series of arches divided by semi detached columns of the Doric order, the earliest example of this class of decoration, which is in the Theatre of Marcellus, the Colosseum, and all the great amphitheatres throughout the Roman Empire, constituted the decorative treatment of the wall surface and gave scale to the structure. The facade faced the back of the Temple of Concord in the forum and consisted of three levels. The first story was a large and tall fortified wall with a single door and only small windows near the top to light the interior, forum level rooms. The second story featured a Doric arcade (partially preserved) and the third, no longer extant story, had a high Corinthian order colonnade. The upper floors of this structure were much changed in the 13th century, when the Palazzo dei Senatori was built. Some scholars, such as Filippo Coarelli, in the past, have suggested that the Tabularium itself is unattested to in any literary sources. Furthermore, its function and purpose has been the subject of debate. The unity of the main structure does however suggest that the building was at least initially conceived to serve a singular purpose. To illustrate the complexity of the building, Filippo Coarelli has stated that a particular annex of the Aerarium Saturni was constructed specifically to house metal ingots and minted Republican coins. Recent evidence, in the form of six military diplomas dated from 85 to 88 AD, confirms the existence of the Tabularium in its renowned form. Coarelli has suggested that the Tabularium can be dated precisely to 78 BC, although construction began many years prior and almost certainly prior to the death of Sulla. The building itself is in many ways intrinsically tied to the politics of Sulla, especially in regard to the temple substructure. The structure was considered such an enduring masterpiece of late Republican architecture, that a funerary inscription for the architect, commissioned by Lutatius Catalus, was created and preserved in a courtyard of the hospital of the Fatebenefatelli, on Tiber island. The inscription reads as follows: "Lucius Cornelius, son of Lucius, of the Voturia tribe, chief engineer to Q. Lucius Catulus when he was consul, architect (to him) when he was censor."

Қазіргі заманғы ғылым

Николас Перселлдің "Atrium Libertatis" мақаласы қазіргі заманғы тарихшылардың Tabularium ішінде табылган эпиграфикалық деректерге қатысты көзқарасымен сәйкес келеді. Перселл қазір жоғалған жазуларды егжей-тегжейлі талдап, осы жазулардың Рим Республикасының ең ірі, ең көне және ең жақсы сақталған ғимараттарының бірі туралы біздің түсінігімізді ушықтырғанын нақты көрсетеді. Субструкция және Tabularium терминдерінің жалпы атаулары probatio ретінде ерте Ренессанс дәуірінің антикварымен осы ретпен тіркелген. "Tabularium" деп аталатын ғимараттың идентификациясы дұрыс емес болуы мүмкін. Перселл назарды табулярия туралы археологиялық және эпиграфикалық білімнің жетіспеушілігіне аударады, бұл жазулардың ауқымы жағынан әсемдікке ұмтылмағанын, сондай-ақ ғимаратқа есім бермегенін көрсетеді.

Филиппо Коарелли (2010) Николас Перселлдің (1993), Хеннер фон Хесербтің (1995) және Пьер Луиджи Туччидің (2005) аргументтері мен тұжырымдамаларын қолданып, Tabularium функциясының баламалы түсінігін ұсынады. Бұл еңбектер Tabularium функциясын сұраққа салу кезінде баламалы түсініктерді ұсыну қабілетімен ерекшеленеді. Бұл зерттеулерге дейін Tabularium туралы зерттеулер мен ғылыми еңбектер көбінесе Рихард Дельбрюктің 1875 жылы жарық көрген "Лациумдағы эллинистік құрылыстар" еңбегімен қанықтырылған. Дельбрюктің тұжырымдары Tabularium қоғамдық жазбалар үйі ретінде қызмет еткенін көрсеткен. Алайда, 2010 жылы жазған Коарелли археологиялық және жазбаша дереккөздердің кең ауқымына қол жеткізіп, Tabularium функциясы мен мағынасы туралы дәстүрлі көзқарастарды бұзатын терең зерттеулер жүргізеді. "Substructio et tabularium" еңбегінде Коарелли негізінен "Tabularium деп аталатын ғимарат Рим мемлекетінің осы атпен белгілі архиві емес екенін және бұл ұзақ уақыт бойы сақталған, бірақ дұрыс емес болжамды қабылдамау бізге ескерткішті жаңадан зерттеуге мүмкіндік береді" деп мәлімдейді. Ол одан әрі былай дейді: "[Tabularium] шын мәнінде Сулла дәуірінде салынған, 80 жылы өрттен кейін Домициан қалпына келтірген үлкен ғибадатхананың негізі (substructio) болып табылады". Коарелли өзінің зерттеулерінде Перселл, фон Хесберг және Туччидің тұжырымдамаларын өзінің аргументінің негізін құрайтын жол картасы ретінде пайдаланады. Ол Перселлдің эпиграфикалық жаңалықтарымен бастайды, ол Tabularium-ті жазбалар ғимараты ретінде сипаттайды: "Populi tabularia ubi publici continentur" (қоғамдық [құжаттар] сақталатын [Рим] халқының жазбалары). Фон Хесбергке көшкенде, Коарелли Tabularium-нан алынған сәулеттік элементтердің өлшемдерін зерттеуді ерекше атап өтеді, бұл "ғимараттың екінші қабаты аркалы төменгі қабаттан айтарлықтай кең болғанын" көрсетеді, бұл Tabularium ішінде ғибадатхана құрылысы болғанын ұсынады. Соңында, Коарелли Туччидің зерттеулерін қосу фон Хесбергтің тұжырымын нығайтады, Коареллидің бастапқы тезисіне, Tabularium ұсынылған ғибадатхананың жертөлесі ретінде қызмет еткеніне қолдау көрсетеді. Коарелли Tabularium ішіндегі құрылымдық өзгерістерді қадағалайды және ақырында осы құрылымның нақты мағынасын анықтау тарихшылар үшін қиын екенін тұжырымдайды, себебі оның "[құрылысының] күрделілігі". Ол тек соңғы кезде ғана Tabularium-нің шын мәнінде болғанын түсінуге мүмкіндік болғанын атап өтеді, бұл 85–88 жылдарға дейінгі мерзімдегі алты әскери дипломның табылуына байланысты. Бұдан әрі, бұл дипломдар Tabularium publicum-ның орналасқан жерін Капитолийге сілтейді. Бұл орынның маңызы зор. Коарелли Tabularium-ның "90 жылға дейін әскери дипломдар көрсетілген Капитолий аумағына жақын орналасқан болуы керек" деп мәлімдейді. Осылайша, Tabularium Рим империясының саяси және діни мәдениетіне қатысты көп қырлы ғимарат болғандығы анық. Перселл, фон Хесберг және Туччидің аргументтерін кеңейту арқылы Коарелли өзінің жалпы тезисін одан әрі нақтылай алады. Негізінен, Tabularium-ді түсінуге кедерлес болатын "терең тамырланған көзқарастарды" ынталандыру арқылы Коарелли Tabularium-ның Рим әлемінің саяси және діни орталығына қатысты көп қырлы құрылым екенін ұсына алады.

Fillipo Coarelli (2010) uses the arguments and findings of Nicholas Purcell (1993), Henner von Heserb (1995) and Pier Luigi Tucci (2005) to propose an alternative understanding of the function of the Tabularium. These works are characterised by their ability to provide alternative understandings when questioning the function of the Tabularium. It is important to note that prior these studies, research and scholarship of the Tabularium was primarily saturated by the Richard Delbrück's Hellenistische Bauten in Latium, published in 1875. It was Delbrück's findings that rendered the conclusion that the Tabularium served as a house of public records. However, writing in 2010, Coarelli has had access to a wider range of both archaeological and written sources that probe a deeper inquest in to traditional discourses that cloud our conception of the function and meaning of the Tabularium. Within Substructio et tabularium, Coarelli fundamentally purports that "the so called Tabularium is not the archive of the Roman State, known by this name, and the rejection of this long held but incorrect hypothesis permits us to study the monument afresh". He goes on to state that "[the Tabularium] represents in fact the foundations (substructio) of a large temple of the Sullan period, restored by Domitian after the fire of 80 AD". Throughout his work, Coarelli uses the findings of Purcell, von Hesberg and Tucci as a roadmap that forms the basis of his argument. He begins with Purcell's epigraphic discoveries that connotes the classification of the Tabularium as a records building: Populi tabularia ubi publici continentur (tabularia of the [Roman] people where the public [documents] are housed). Moving to von Hesberg, Coarelli highlights the study of the dimensions of architectural pieces from the Tabularium that suggest "the second floor of the building must have been significantly wider than the arched lower floor", proposing that there was a temple structure within the Tabularium. Finally, Coarelli's inclusion of Tucci's findings builds upon von Hesberg's assertion, serving as a sounding board for Coarelli's initial thesis, that the Tabularium served as the basement of a proposed temple. Coarelli tracks the structural changes that took place within the Tabularium, and ultimately concludes that it is challenging for historians to ascertain the absolute meaning of this structure due to the "complexity of [it]". He points out that only until recently have we been able to understand that the Tabularium actually existed due to the emergence of from six military diplomas, with dates ranging from 85–88 AD. Further, these diplomas refer the location of the Tabularium publicum to the Capitolium. Here, the location is extremely significant. Coarelli states that the Tabularium "must have been situated in the immediate environs of the area Capitolina, where the military diplomas were displayed until 90 AD". Thus, it is clear that the Tabularium was a multifaceted building that pertained to the political and religious culture of the Roman Empire. Thus, by expanding upon the arguments of Purcell, von Hesberg and Tucci, Coarelli positions himself to further execute his overarching thesis with increased clarity. Fundamentally, by galvanising the "deep rooted biases" that obfuscate the understanding of the Tabularium, Coarelli is able to suggest that the Tabularium is rather a multifaceted structure that pertained to the political and religious centre of the Roman world.