Кіріспе

Эстониядағы протестанттық бағытталған христиан діні – Эстон евангелистік лютеран шіркеуі (ЭЭЛЦ; эстон тілінде: Eesti Evangeelne Luterlik Kirik, қысқартылған түрі EELK) – Эстониядағы лютеран шіркеуі. ЭЭЛЦ Дүниежүзілік лютеран федерациясының мүшесі және Еуропадағы протестант шіркеулері қауымдастығына кіреді. Сондай-ақ, ол Порвоу қауымдастығының мүшесі болып табылады, бұл оны Англия шіркеуімен және Еуропадағы басқа англикан шіркеулерімен толық бірлікте етеді.

Тарих

Эстон евангелистік лютеран шіркеуі 1949 жылы құрылды, ал бұрынғы шіркеу иерархиясы, 1919 жылы құрылған және епископ Йохан Копп басқарған Eesti Evangeeliumi Luteriusu Kirik, 1944 жылы Швецияға қашып кеткен еді. 1940 жылы Кеңес Одағы Эстонияға басып кірген кезде, көптеген христиан ұйымдары таратылды, шіркеу мүлкі тәркіленді, дінтанушылар Сібірге жер аударылды, ал діни білім беру бағдарламаларына тыйым салынды. Екінші дүниежүзілік соғыс көптеген шіркеу ғимараттарына қирату әкелді. Шіркеу қызметі 1988 жылға дейін жандана алмады, осы жылы Кеңес Одағында діни төзімділік үшін қозғалыс басталды. 1920 жылдары Тарту университетінде әйелдер дінтануды оқығанмен, олардың кейбіреулері діни қызметкер болуға тырысқан, бірақ алғашқы әйел діни қызметкер, Лэйн Виллентал, тек 1967 жылы ғана тағайындалды. 2014 жылы шіркеу мәліметтері бойынша, 169 ер және 43 әйел діни қызметкер ретінде жұмыс істеді.

Мүшелік

2009 жылдың ақпан айына дейін EELC шамамен 160 000 крещение алған мүшесі бар екенін, ал EELC Abroad (Канадада орналасқан) шамамен 8 000 крещение алған мүшесі бар екенін хабарлады. Алдыңғы мәліметтер бойынша, EELC Abroad АҚШ-та 12 дін қызметкері бар 3 508 мүшеден және Канадада 11 дін қызметкері бар 5 536 мүшеден тұрды. 2014 жылы Лютерандық әлемдік федерация тіркелген мүшелердің саны 180 000 екенін хабарлады. Шіркеу 143 895 қатысушыға қызмет көрсеткенін мәлімдеді. Бұл шіркеу әйелдерді дін қызметкерлеріне бекітеді, бұл Латвияның евангелистік-лютерандық шіркеуінен және Литваның евангелистік-лютерандық шіркеуінен өзгеше. Сұхбатта архиепископ Урмас Вийльма шіркеудің әйелдерді дін қызметіне бекітуге рұқсат беретінін және "осылай жалғастыра беретінін" айтты. Шіркеу гомосексуалистік одақтарды жақтамайды, себебі неке – ер және әйелдің қасиетті одағы деп санайды. Ол тек бойдақ гей дін қызметкерлерін ғана дін қызметіне бекітуге рұқсат береді. Алайда, архиепископ Вийльма егер бір жынысты некелер елде заңдастырылса, "онда шіркеу өзін қайта анықтауы керек болады" деді, бірақ сонымен қатар "Біз Киелі кітапты гомосексуализмді күнә деп түсіндіреміз, бірақ бәріміз Құдай алдында теңміз және шіркеуге қош келдіңіздер" деді. Архиепископ Вийльма азаматтық одақтарды қолдайтынын мәлімдеді және 2021 жылы некені гетеросексуалды деп анықтау және бір жынысты жұптар үшін тең құқықты азаматтық серіктестікті тіркеуді күшейту туралы заң жобасын әзірлеуге қатысатын комиссияның құрамына кіруге келісті. 2023 жылы Эстонияда бір жынысты некелерді заңдастыруға жауап ретінде шіркеу дін қызметкерлерінің тек гетеросексуалды некелерді ғана тойлауға немесе бата беруге құқығы бар екенін қайта растады. Архиепископ Вийльма бір жынысты некелерді заңдастыруға қарсы болды, үкімет "бірге тұру туралы" заңды жақсарта алатынын және азаматтық одақтар бір жынысты жұптар үшін жеткілікті екенін айтты. Лютерандар өлім жазасына қарсы көзқарас білдірді, бірақ ресми ұстаным қабылдамады, сондай-ақ шіркеуде "әлеуметтік-саяси мәселелермен айналысатын" комитет те жоқ.