Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дін мен мемлекет бөлінген немесе зайырлы үкіметі бар елдердегі мемлекеттік білім беру жүйесі.
System of public education in countries with a secular government
Зайырлы білім беру – дін мен мемлекеттің аражігін ажырату принципіне негізделген, немесе зайырлы үкімет бар елдердегі мемлекеттік білім беру жүйесі.
Secular education is a system of public education in countries with a secular government or separation between religion and state.
Тарих
Зайырлы білім беру жүйесі Батыс Еуропадағы діни шіркеулік және раввиндік мектептерді (мысалы, гедер) алмастыру мақсатымен жасалған жаңа құрылым болды. Зайырлы мектептер адам ақылының туындысы болған адам мәдениетінің құндылықтарын таратуға арналған мәдени негіз ретінде жұмыс істеуге тиіс еді. Бұл, дәстүрлі білімге, яғни "адамның табиғаттағы ерекшелігін, өзін жаратушы, қоршаған ортаны өзгертетін және сол ортада өзін қалыптастыратын жаратылыс ретінде танытатын адамгершілік құндылықтардың" орнына "уахи етілген" білімге басымдық берген діни біліммен қарама-қайшы болды. Яһудилер үшін идеал – маскил, ол ағартушылық философтар мен гуманистерге еврейлік балама болып табылады.
Secular educational systems were a modern development intended to replace religious ecclesiastical and rabbinic schools (like the heder) in Western Europe. Secular schools were to function as a cultural foundation to diffuse the values of a human culture that was a product of man's own faculty for reason. This contrasted against religious education which placed value on tradition knowledge that was "revealed" instead of the "human values through which manifested the uniqueness of the human being in nature as a creature who is himself a creator, a being who shapes his environment and who fashions himself within that environment". For Jews the ideal was the Maskil, the Jewish equivalent of Enlightenment philosophers or humanists.
Діни рәміздерге тыйым салу
Француз мемлекеттік білім беру жүйесінде мектептерде айқын діни белгілерге тыйым салынған. Кейбір діни топтар секуляризмге қарсы тұрып, мұндай шараларды атеизмді тарату деп санайды, ал басқа азаматтар кез келген діни символ көрсетуі – мемлекет пен діннің айрығын бұзу және атеист, агностик және дінсіз адамдарға қатысты кемсітушілік болып табылады деп санайды.
In the French public educational system conspicuous religious symbols have been banned in schools. While some religious groups are hostile to secularism and see such measures as promoting atheism,Unreliable source: date=October 2023 other citizens claim that the display of any religious symbol constitutes an infringement of the separation of church and state and a discrimination against atheist, agnostic and non religious people.
Басқа
Түркияда 2012 жылдың наурыз айында білім беру реформасы туралы заң қабылданғаннан кейін, үкіметтің имам Хатип ислам мектептерін қолдауы кейбір түрік азаматтарын алаңдатты деген хабар бар. Білім беру реформасы туралы заң жобасы Ұлттық білім министрлігінің консультативтік органында ешқандай қоғамдық талқылаусыз, тіпті пікір алмасусыз жазылды; ол тіпті үкіметтің 2011 жылғы сайлау бағдарламасына да енбеді. Білім беру сарапшыларының пікірінше, жаңа шаралар түрік секуляризмін әлсіретуден басқа, білім беру сапасын төмендетіп, әлеуметтік теңсіздікті күшейтеді. Түркияның жетекші университеттері – Сабаңжы университеті, Боғазичи университеті, Таяу Шығыс техникалық университеті және Коч университеті 2012 жылғы реформаларды асығыс жасалған, керітартпа және қазіргі заманғы ой-пікірден алшақ деп бағалаған баспасөз хабарламаларын жариялады. Италияда «Лауци Италияға қарсы» ісі мемлекеттік мектептердегі сыныптардағы шападанды көрсету мәселесі бойынша Еуропалық адам құқықтары сотына жеткізілді. Румынияда CNCD 323/2006 шешімі Бузуу округының мұғалімі және ата-анасы Эмиль Моиз тарапынан CNCD-ге сыныптарда православиелік иконаларды көрсету туралы ұсынылды және бұл шешімді бірнеше белгілі белсенділер қолдады. 2009 жылы Австралияда зайырлы білім беруді ілгерілету мақсатында Австралияның зайырлы лоббисі атты жаңа ұйым құрылды. Оңтүстік Таиландта мектептерді жою және мұғалімдерді өлтіру арқылы бүлікшіл топтар зайырлы білім беру жүйесін бұзып жатыр.
In Turkey the promotion of Imam Hatip Islamic schools by the government following the March 2012 education reform bill, allegedly alarmed some Turkish citizens. The Education Reform Bill was written without public debate or even discussion in the Ministry of National Education's own consultative body; it did not even figure in the government’s 2011 election manifesto. Besides undermining Turkish secularism, the new measures would undermine educational standards and deepen social inequalities, according to education specialists. Turkey’s leading universities, including Sabancı University, Boğaziçi University, Middle East Technical University and Koç University, all issued press statements describing the reforms of 2012 as hastily conceived, retrograde and out of step with current thinking. In Italy the Lautsi v. Italy case was brought before the European Court of Human Rights regarding the display of crucifixes in classrooms of state schools. In Romania the CNCD Decision 323/2006 was brought to the CNCD by Emil Moise, a teacher and parent from Buzău County, regarding the public display of Orthodox icons in classrooms and was supported by some high profile activists. In 2009 a new body was formed, the Australian Secular Lobby, to promote secular education in Australia. In Southern Thailand, the secular educational system is being undermined by insurgent groups by means of the destruction of schools and the assassination of teachers.