Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирандық философ (туған 1959)
Iranian philosopher (born 1959)
Мохсен Кадивар (محسن کدیور; туылған 8 маусым 1959) – муджахид, ислам теологы, философ, жазушы, жетекші интеллектуалдық реформатор және Дьюк университетінің исламтану профессоры. Ирандық саяси оппозиционер Кадивар дін басыларының билігі доктринасын, сондай-ақ Велаят-и Факих (Ислам заңгерінің қамқорлығы) деп белгілі ілімді қатаң сынады, Иранда демократиялық және либералдық реформалардың, сондай-ақ шариғат пен шиит теологиясын түсінудегі реформалардың жақтаушысы болды. Кадивар саяси қызметі мен нанымы үшін Иранда түрмеде жазасын өтеді.
Mohsen Kadivar (محسن کدیور; born 8 June 1959) is a mujtahid, Islamic theologian, philosopher, writer, leading intellectual reformist, and research professor of Islamic Studies at Duke University. A political Iranian dissident, Kadivar has been a vocal critic of the doctrine of clerical rule, also known as Velayat e Faqih (Guardianship of the Islamic Jurist), and a strong advocate of democratic and liberal reforms in Iran as well as constructional reform in understanding of shari'a and Shi'a theology. Kadivar has served time in prison in Iran for his political activism and beliefs.
Жеке өмір
Кадивар 1981 жылы Захра Рудиге үйленді және төрт баласы бар. Жамиле Кадивар оның әпкесі.
Kadivar married Zahra Roodi in 1981 and has four children. Jamileh Kadivar is his sister.
Мандат бойынша үкімет
Ислам қоғамы үшін авторитетті баламалардың кең ауқымын ұсынғаннан кейін, екінші томында, «Мандат арқылы үкімет» (Хокумат е Вела'и) еңбегінде Кадивар аятолла Хомейнидің діни көзқарастарын сынап, «Велаят е Мотаге е Факих» концепциясының ең абсолюттік түрін, сондай-ақ Иран Ислам Республикасының конституциясында қалыптасқан түрін сынға алады.
Having laid out a spectrum of authoritative options for Islamic society, in his second volume, Government by Mandate (Hokumat e Vela'i), Kadivar criticises Ayatollah Khomeini's theology, the most absolutist thesis among the varieties of "Velayat e Motlaghe ye Faghih" and the one enshrined in the constitution of the Islamic Republic of Iran.
Исламның өзі мақсат
Кадивардың исламдық ой-пікірді реформалауға қатысты ұстанымы мен басқа шиит ойшылдарының салыстырмалы зерттеулері мына қорытындыларға әкеледі: Ирандағы соңғы бір жарым ғасырдағы шиит ойшылдары арасында исламның (немесе дәлірек айтқанда, шариғат пен фиқһтың) қазіргі заманмен үйлесімділігін талқылауға үш тәсіл бар. Наини, Аллама Табатабаи және Сейед Мұхаммед Бакир Садрдың әртүрлі түсіндірмелеріндегі Тұрақты және Өзгермелі перспектива ислам мен қазіргі заманның үйлесімділігінің ең танымал көзқарасы болғанымен, оның төрт күрделі мәселесі бар. Иран Ислам Республикасының ресми саясаты болып табылатын Аятолла Хомейнидің Үкіметтік немесе Тиімді Фиқһ перспективасы икемділігіне қарамастан, төрт мәселеге тап болады. Исламның өзі мақсат ретінде қарастырылуы – Кадивардың төрт артықшылығы бар деп санайтын үшінші тәсіл. Ол, ислам дінінің рухы мен Құранның мақсаттарына, Пайғамбардың (с.ғ.с.) сүннетіне және оның Әһл әл-Байтына негізделген қазіргі заманғы әлемде ислам заңын (фиқһты) жаңаша түсіндіруге қабілетті. Ол исламның өзі қазіргі заманғы әлем үшін өте тиімді перспектива екенін анықтады.
The comparative studies between Kadivar's approach to reforming Islamic thought and other Shi'a thinkers reach these concluding remarks: There are three approaches to the discussion of the compatibility of Islam (or more precisely Shari’a and fiqh) with modernity among Muslim Shi’i thinkers in the recent century and a half in Iran. Although the Constant and Variable Perspective in its different expositions by Na’ini, Allama Tabataba’i, and Seyyed Muhammad Baqir Sadr, is the most famous perspective of the compatibility of Islam and modernity, it has four serious problems. Ayatollah Khomeini's Perspective of Governmental or Expedient Fiqh, which is the official policy of Islamic Republic of Iran, aside from its flexibility, encounters four problems. The Perspective of Islam as an End in Itself is the third approach that Kadivar argues has four advantages. It has the capacity of giving a new interpretation of Islamic jurisprudence (fiqh) in the modern world based on the spirit of Islam and the goals of the Qur’an, the tradition of the Prophet (Sunna), and his household (Ahl al Bayt). He finds that Islam as an end in itself is a perfect perspective for the modern world.
Исламдағы әйелдердің құқықтарын қайта қарау
2013 жылы Кадивар әйелдер құқықтары туралы инновациялық ойларын айтты: Құран мен Сүннетте әйелдер құқықтарына қатысты екі түрлі аяттар мен хадистер бар. Бірінші түрі әйелдерге толыққанды адам құқықтарын береді және дене ерекшеліктеріне қарамастан, ерлер мен әйелдерді тең құқықты адамдар ретінде мойындайды. Екінші түрі әйелдердің қабілеттері шектеулі болғандықтан, үйді басқаруда және қоғамда ерлерге қарағанда азырақ құқыққа ие екенін көрсетеді. Сонымен қатар, ақыл мен Шариғат әйелдерге әділдікпен және жалпы қабылданған жақсы, дұрыс нәрсеге (ма’руф) сәйкес қарауды талап етеді. Аристотельді ұстанған мұсылман ғалымдары әділдікті пропорционалды теңдік негізінде түсіндірді және әйелдердің табиғи қабілеттері төмен деп санағандықтан, оларға азырақ құқықтар берді. Олар бірінші типтегі аяттар мен хадистерді тең құқықтың негізі ретінде, ал екінші типті әйелдердің құқықтары мен міндеттерінің стандарты ретінде қабылдады және патриархатты әділдік пен Шариғатқа сәйкес деп қорғады. Пропорционалды теңдік пен лайықты әділдік ұстанымдары қорғауға келмейтін және негізсіз. Қазіргі заманғы рационализм адамды, оның адамдығы үшін, құқық иесі ретінде мойындайды, осылайша негізгі теңдік пен әділдікті қолдайды. Бұл әділдік түсінігі адамдық қадір-қасиет пен Құрандық антропологияға жақын. Бірінші типтегі аяттар мен хадистер, мағыналық тұрғыдан қарағанда, тұрақты және өзгермейтін үкімдерді білдіреді, ал соған сәйкес, заңдық теңсіздік пен ерлерге артық құқықтарды көрсететін аяттар уақытша үкімдер саналады, олардың күші жойылды. Теңдік пен әділдік принципіне сәйкес, әйелдер физикалық және психологиялық жағынан ерлерден өзгеше болғанымен, олар адам болғандықтан тең құқықтарға ие, ал құқықтар, міндеттер, қадір-қасиет және сенім, сондай-ақ, құдайлық өкілдік – адамзатқа тән, жынысқа, түске, нәсілге, әлеуметтік жағдайға, дінге немесе саяси идеологияға емес. Бұл ұстаным Құранның рухымен және ислами стандарттармен үйлеседі; заңдық теңсіздікке қатысты дәлелдер, оның уақытша болуына байланысты, заңдық теңдікті іске асыруға кедергі ретінде қарастырылмайды.
Kadivar mentioned his innovative ideas on women's rights in 2013: There are two types of verses and hadiths regarding women's rights in the Qurʾan and Sunna. The first type designates full human rights for women, and recognises equal rights for men and women as humans, despite bodily differences between them. The second type considers that women, because of their lesser capacities, are entitled to fewer rights than men in managing the home and in society. At the same time, reason and Shariʿa required that women be treated with justice and according to what is commonly accepted as good, as right (maʿrūf). Muslim scholars, following Aristotle, construed justice as deserts based on the basis of proportional equality and considered women as entitled to fewer rights because of what they considered to be women's inherent lesser capacity. They took the first type of verses and hadith as the basis for equal rights, and the second type as the standard for women's rights and duties, and defended patriarchy as consistent with justice and Shariʿa. Both proportional equality and deserts based justice are indefensible and unjustified. Contemporary rationality recognises humans, as they are humans, as rights holders, and thus upholds fundamental equality and egalitarian justice. This notion of justice is very close to human dignity and Qurʾanic anthropology. The first type of verses and hadiths, on grounds of contextual rational argument, imply fixed and permanent rulings, and, by analogy, verses that apparently imply legal inequality and greater legal rights for men are considered temporary rulings whose validity has expired. According to egalitarian justice and fundamental equality, although women differ from men physically and psychologically, they are entitled to equal rights because they are human, and it is humanity – not gender, colour, race, class, religion, or political ideology – that carries rights, duties, dignity, and trust and divine vice regency. This position is more consistent with the Qurʾanic spirit and Islamic standards; evidence for legal inequality, because of its temporariness, cannot be counted as an obstacle to the realization of legal equality.