Кіріспе
Ирандық генерал Әли Шамхани (علی شمخانی, 1955 жылдың 29 қыркүйегінде туған) – Иранның контр-адмиралы, жоғарғы шен (екі жұлдызды генерал). 2013 жылдан 2023 жылға дейін Иранның Жоғарғы Ұлттық Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы болып қызмет етті. Қазіргі таңда Иранның Жоғарғы көшбасшысының саяси кеңесшісі және Тиімділік кеңесінің мүшесі, 2023 жылдың мамыр айынан бастап осы лауазымдарда қызмет етеді.
Ali Shamkhani (علی شمخانی, born 29 September 1955) is an Iranian rear admiral upper half (two star general). He served as the secretary of the Supreme National Security Council of Iran from 2013 to 2023. He is currently member of the Expediency Discernment Council and political advisor of Supreme Leader of Iran since May 2023.
Ерте өмір және білім
Шамхани 1955 жылғы 29 қыркүйекте Хузестанның Ахваз қаласында дүниеге келген. Оның отбасы ирандық арабтар. Иран революциясына дейін Шамхани Пахлави әулетіне қарсы қарулы күрес жүргізген «Мансурун» атты жасырын исламистік партизандық топтың мүшесі болды. Революциядан кейін ол Ислам революциясының моджахедтері ұйымына қосылды. Шахид Чамран университетінде (Ахваз қаласы) инженерлік мамандықты оқыды.
Мансап
Шамхани ИРКК әскери-теңіз күштерінің командирі болып қызмет етті. Кейін ол IRGC күштерімен қатар Артеш әскери-теңіз күштеріне де басшылық етті. 1988 жылы ол Революциялық гвардия министрі болып тағайындалды. 1997 жылдың тамызынан 2005 жылдың тамызына дейін Мохаммад Хатами үкіметінде қорғаныс министрі лауазымын атқарды. Шамханидің орнын Мостафа Мохаммад Наджар басты. 2005-2013 жылдары Иран Қарулы Күштерінің стратегиялық зерттеулер орталығының директоры болды. Ол сондай-ақ Жоғарғы Басшы, аятолла Али Хаменеидің әскери кеңесшісі. 2020 жылдың 3 қаңтарында Ирактың Бағдад қаласына сапарлап бара жатқан ИРКК-ның Қудс күштерінің басшысы Касем Сүлейманиді өлтірген АҚШ әуе шабуылынан кейін, Шамхани 6 қаңтарда АҚШ үшін бұл жағдайдың «тарихи қорқынышқа» айналатынын мәлімдеді: «Егер осы сценарийлердің ең әлсізі консенсусқа қол жеткізсе де, оны іске асыру американдықтар үшін тарихи қорқыныш болуы мүмкін. Кедергі жасау күштерінің барлығы да жауап қайтарады», - деді ол Fars News Agency агенттігіне. ҰКП 13 кек алу сценарийін қарастырып жатты. 2020 жылдың 10 қаңтарында АҚШ Мемлекеттік департаменті Шамханиге және тағы жеті адамға, сондай-ақ «жиырма екі ұйым мен үш кемеге» және Иранның бостандық және ядролық қаруды көбейтуге қарсы заңына сәйкес қытайлық болат сауда ұйымына қатысты санкцияларды кеңейтті. 2020 жылдың 20 ақпанында АҚШ Қаржы департаменті «Иранның Қамқоршылар кеңесі бірнеше мың сайлау үміткерін жарамсыз деп танығаннан кейін» Шамханиге және басқа да бірнеше адамға 13876-шы атқару бұйрығы бойынша санкцияларды қайтадан кеңейтті. 2020 жылдың 7 наурызында Бағдадтағы баспасөз конференциясында ирактық саясаткерлермен кездесуден кейін Шамхани «Сионистер аймақтық қауіпсіздікке қарсы» деді.
Марапаттар мен құрметтер
2003 жылы Шамхани президент Мұхаммед Хатамиден ең жоғарғы әскери награда – Шожаат медалін алды. 2005 жылы ол қорғаныс министрі қызметінде өткізген сегіз жылдық еңбегі үшін де марапатталды. Медальмен марапатталған алғашқы иран министрі – ол.