Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
XVII ғасырдағы қытай теңізші офицері
17th century Chinese naval officer
Ши Ланг (1621–1696), Цинхай маркизі, сондай-ақ Секо немесе Сего деп те белгілі, XVII ғасырда Мин және Цин әулеттері кезінде қызмет еткен қытай адмиралы. Ол 1660 жылдары Чжэн Чжэнгунның ұрпақтарының күшін жойған Цин флотының бас қолбасшысы болды және 1683 жылы Тайваньдағы Чжэн әулетінің Туннин мемлекетін бағындырды. Кейін Ши Тайваньның бір бөлігін маркиз ретінде басқарды.
Shi Lang (1621–1696), Marquis Jinghai, also known as Secoe or Sego, was a Chinese admiral who served under the Ming and Qing dynasties in the 17th century. He was the commander in chief of the Qing fleets which destroyed the power of Zheng Chenggong's descendants in the 1660s, and led the conquest of the Zheng family's Kingdom of Tungning in Taiwan in 1683. Shi later governed part of Taiwan as a marquis.
Ерте өмір және мансап
Ши Ланг 1621 жылы Фуцзянь провинциясындағы әулетті тектің ұрпағы ретінде дүниеге келді. Жастық шағында әскери стратегияны оқып, теңіз соғысында ерекше шеберлікке жетті. Ол күш-қуатымен, қаталдығымен және жауынгерлік дағдыларымен де танымал болды. Канси императоры оны әскери басқару өнерін жақсы білетін, қатал жауынгер деп сипаттаған, алайда ол қарапайым әдеп пен сыпайылықтан мүлдем мұратсыз, дөрекі мінезді адам болған. Әкесімен бірге жергілікті жерде бірнеше шағын операцияларға қатысқаннан кейін, ол Чжэн Чжилонгтың теңіз флотына сол жақтан шабуылдаушы капитан ретінде қосылды. Ши Ланг 1640 жылдардың басында Чжэн әулетінің флотында қызмет етті, онда Чжэн Чжилонгтың ұлы Чжэн Ченггонгпен араларында кейбір келіспеушіліктер болған көрінеді. 1646 жылы Ши Цинь әулетіне өткен кезде Чжэн Ченггонг Шидің әкесін, ағасын және ұлын өлтірді.
Shi Lang was born to a distinguished lineage in Fujian, in 1621. He studied military strategy in his youth, and became particularly proficient in naval warfare. He was also famous for his strength, ferocity and martial skills in battle. Kangxi Emperor once described him as a fierce warrior who was also highly adept in military command skills, however, he was a blunt and rude person who lacked basic manners and courtesy. After fighting a number of minor operations locally with his father, he joined Zheng Zhilong's naval fleet as captain of the left vanguard. Shi Lang served most of the early 1640s in the Zheng family's fleet, where he apparently saw some conflict with Zheng Zhilong's son Zheng Chenggong. When Shi defected to the Qing dynasty in 1646, Zheng Chenggong killed Shi's father, brother and son.
Чжэн әулетіне қарсы науқан
Цин билеушілері Ши Ланды теңіздегі мол тәжірибесі және Шығыс Азияның ірі сауда портарындағы байланыстары үшін жоғары бағалады. 1656 жылы ол принц Жидуды (Жиргалангтың ұлы) Фуцзяньға жасаған экспедициясына қатысып, бригадир генералдың көмекшісі шеніне жетті. 1663 жылы Чжэн әулетіне қарсы науқанда ол голланд кемелері мен сарбаздарына Циннің жеңістерін нығайтуға бұйрық берді. 1668 жылы ол Мин әулетінің қалдықтарын Тайвань мен Пескадор аралдарынан (Пенгху) қуу жоспарын ұсынды, бірақ бұл ұсыныс пайдаланылмады. Ол Императордың қауіпсіздік қызметіне тағайындалып, Қытай шекаралық сары туына бекітілді.
The Qing rulers prized Shi Lang for his extensive naval experience and his network of contacts in the major trading ports of East Asia. He accompanied Prince Jidu (son of Jirgalang) on an expedition in Fujian in 1656, and attained the rank of Assistant Brigadier General. In the campaign of 1663 against the Zheng family, he commanded Dutch ships and men to follow up the Qing victories. In 1668, he submitted a plan to drive the remnants of the Ming dynasty from Taiwan and the Pescadores (Penghu), but the proposal was not utilised. He was given a post in the Imperial Bodyguard and attached to the Chinese Bordered Yellow Banner.
Тайваньды жаулап алу
1681 жылы Үш феодалдық көтерілістен кейін Канси императоры Тайваньға қарсы десанттық операцияға жетекшілік ете алатын адамды іздеді. Ли Гуандидің кеңесімен ол Ши Лангты таңдады. Ши Ланг Фуцзянь генерал-губернаторы Яо Цишенгпен бірге емес, тәуелсіз басқаруды талап етті. 1683 жылдың 8 шілдесінде Ши Ланг 300 әскери кеме мен 20 000 сарбазды Фуцзянь провинциясының Тонгшань қаласынан шығарды. 16-17 шілдеде ол Пескадор аралдары маңындағы маңызды шайқаста Чжэн әулетінің бас әскери қолбасшысы Лю Гуочуанды жеңді. 5 қыркүйекте Ши Ланг Чжэн Кешуанның капитуляцияласу туралы ұсынысын алды. 3 қазанда Тайваньға жетіп, Лю Гуочуан мен Чжэн Кешуанның капитуляциясын ресми түрде қабылдады. Осы сәтті науқаннан кейін Ши Ланг Қытайдың материгіне оралып, Канси императорын Тайваньды Қытайдың мойындалған территориясының бір бөлігі деп жариялауға көндіру үшін көп еңбек етті. Сол кезде Цин үкіметінің ішінде Тайваньды аннексиялауға қарсылар көп болды, олар оны сақтау империяға экономикалық салмақ түсіретінін айтты. Бірақ Канси императоры Ши Лангтың пікірін қабылдады және 1684 жылы Тайвань үш уезге бөлініп, Фуцзянь провинциясының қарауына берілді. Ши Ланг «Теңіз бейбітшілігін сақтаушы генерал» (靖海将军) атағымен марапатталды және оған марқұс титулы мұрагерлікпен берілді. Өзінің тілегі бойынша, оған құрметті таусық қауырсыны кию құқығы арнайы берілді. Ши Ланг Фуцзяньдағы лауазымын жалғастырып, Оңтүстік Тайваньдағы дамыған жерлердің жартысын жеке пайдалану үшін иеленді. Ши жыл сайын бай және кедей жергілікті тұрғындардан ақша жинап, Тайваньды Цин империясының қалған бөлігінен оқшаулауға бағытталған саясатты жүзеге асырды. Жағалау провинцияларына Тайваньпен байланысқа түсуге тыйым салынды, тіпті ішкі провинциялардан келген адамдарға да отбасыларын әкелуге рұқсат берілмеді, бұл олардың Тайваньда тұрақты орналасуына кедергі келтірді. Кейіннен ол мақтанқорлықпен айыпталғанымен, 1688 жылы Канси императоры Ши Лангты Пекинде қабылдап, императордың алдында отыруға рұқсат берді, оған деген сенімін қайта растады. Ши Ланг Фуцзяньге оралып, 1696 жылы қайтыс болғанға дейін лауазымында қалды.
In 1681, following the Revolt of the Three Feudatories, the Kangxi Emperor sought a possible leader for an amphibious operation against Taiwan. Following the advice of Li Guangdi, he chose Shi Lang. Shi Lang insisted on having an independent command, not one shared with Yao Qisheng, the Governor General of Fujian. On 8 July 1683, after extensive preparation, Shi Lang led a force of 300 warships and 20,000 soldiers out of Tongshan, Fujian. On July 16–17, he defeated the Zheng family's leading naval commander, Liu Guoxuan, in a major engagement near the Pescadores. On 5 September, Shi Lang received Zheng Keshuang's offer to surrender. On 3 October, he reached Taiwan and formally obtained the capitulation of Liu Guoxuan and Zheng Keshuang. Following this successful campaign, Shi Lang returned to the Chinese mainland and worked hard to persuade the Kangxi Emperor to make Taiwan part of China's recognized territory. At the time, there was opposition among many within the Qing government toward the annexation of Taiwan, arguing that its maintenance would become an economic burden on the empire. However, the Kangxi Emperor accepted Shi Lang's views, and in 1684 Taiwan was divided into three counties and established as a prefecture of Fujian province. Shi Lang was declared the "General Who Maintains Peace on the Seas" (靖海将军) and given the hereditary rank of marquis. At his own request, he was specially granted the privilege of wearing an honorary peacock feather. Shi Lang continued at his post in Fujian, seizing almost half of the developed land in southern Taiwan for his own profit. Shi annually extorted monetary resources from rich and poor local communities alike, and instituted policies that deliberately aimed to isolate Taiwan from the rest of the Qing Empire – coastal provinces were forbidden to interact with Taiwan, and even people from inland provinces were disallowed to bring their families with them, effectively preventing them from making any permanent foothold in Taiwan. Although he was later charged with arrogance, in 1688 the Kangxi Emperor received Shi Lang in audience in Beijing and allowed him to sit in the imperial presence, reiterating his confidence in him. Shi Lang returned to Fujian and remained in office there until his death in 1696.
Мұра
Ши Лангқа өлімнен кейін "Сянцзюан" (襄壮) деген есім берілді және мұрагердің кіші тәрбиешісі атағы тағайындалды. 1732 жылы оның есімі көрнекті мемлекет қайраткерлерінің ескерту тақтайшасына жазылды. Оның бір ұлы адмирал атанса, екіншісі мемлекеттік қызметкер болды. Ши әулетіне басқа байрақтылар сияқты емес, Цзиньцзяндағы ата-бабалар зиратына жерлеуге арнайы рұхсат берілді. Әскери жетістіктерімен танымал болғанымен, Ши Ланг қазіргі Қытайда даулы тұлға болып қала береді. Ол, әдетте, Мин әулетіне адал болғандарды тастап, Цинге өткен сатқын ретінде қарастырылады. Оның жасағандары Тайвань және Қытай үкіметтері тарапынан жиі басып айтылмайды, ал Тайваньда ол жаулап алушы және қатыгез әкім ретінде еске алынады.
Shi Lang was given the posthumous name "Xiangzhuang" (襄壮), and the title of Junior Tutor to the Heir Apparent. In 1732, his name was entered for worship in the Temple of Eminent Statesmen. One of his sons achieved distinction as an admiral, whilst another was a state official. The Shi family was granted the special privilege of burial in their ancestral cemetery in Jinjiang, instead of in Banner lands as was the case with other Bannermen. Though famous for his military achievements, Shi Lang remains a controversial figure in contemporary China. He is generally denounced as a traitorous figure who abandoned the Ming loyalist cause for the Qing. As a defector, his exploits have generally been downplayed by the governments of both Taiwan and China, and he is remembered in Taiwan as a conqueror and cruel governor.
Танымал мәдениетте
Ши Ланг Луи Чаның "Елбарыс пен қазан" романында маловаты кейіпкер ретінде бейнеленеді. Романда Канси императоры Ши Ланға Мистикалық айдаһар культін жоюға басты кейіпкер Вэй Сяобаоға көмектесуді тапсырған. Ши Ланг Цин әскерін Туннинг патшалығының күштеріне қарсы Пэнху шайқасында жеңіске жеткізгені де кейінгі тарауларда еске алынады.
Shi Lang appears as a minor character in the wuxia novel The Deer and the Cauldron by Louis Cha. In the novel, the Kangxi Emperor ordered Shi Lang to assist the protagonist Wei Xiaobao in destroying the Mystic Dragon Cult. The Battle of Penghu, in which Shi Lang led the Qing navy to victory over the forces of the Kingdom of Tungning, is also mentioned in the later chapters.