Ваң Янмин: миң әулетінің философы, генерал, саяхатшысы. Жаңа конфуциандық ой-сананың маңызды тұлғасы, «Ақыл мектебінің» негізін қалаушы. Тарих, философия.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай философы және генералы (1472–1529) тайваньдық актер. Ван Шурен (26 қазан 1472 – 9 қаңтар 1529), әдеби есімі Боань, көркем есімі Янминцзи, көбінесе Ван Янмин деп аталады, – Мин әулеті кезеңіндегі қытай каллиграфы, генерал, философ, саясаткер және жазушы. Чжу Сиден кейін ол конфуциандық ілімдері арқылы Чжу Сидің дәстүрлі философиясының рационалистік екіұстауын жоққа шығарғандықтан, ең маңызды неоконфуциандық ойшыл ретінде кеңінен танылады. Ван мен Лу Сяньшань Лу-Ван мектебінің, яки Ақыл мектебінің негізін қалаушылар саналады. Қытайда, Жапонияда және Батыс елдерінде оны жеке есімімен емес, құрметті есімімен таниды.
Chinese philosopher and general (1472–1529)
the Taiwanese actor
Wang Shouren (, 26 October 1472 – 9 January 1529), courtesy name Bo'an , art name Yangmingzi , usually referred to as Wang Yangming , was a Chinese calligrapher, general, philosopher, politician, and writer during the Ming dynasty. After Zhu Xi, he is commonly regarded as the most important Neo Confucian thinker, for his interpretations of Confucianism that denied the rationalist dualism of the orthodox philosophy of Zhu Xi. Wang and Lu Xiangshan are regarded as the founders as the Lu–Wang school, or the School of the Mind. In China, Japan, and Western countries, he is known by his honorific name rather than his private name.
Өмір және кезеңдер
Ван Цзэцзян провинциясының Юяо қаласында бюрократиялық қызмет дәстүрі бар ғалым отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Ван Хуа 1481 жылы императорлық емтиханда бірінші (Чжуанюань, 狀元) атанды және Ритуалдар министрлігінің вице-министрі болды, бірақ кейіннен Лиу Цзинь евнухты ренжіткені үшін қызметтен төмендетіліп, содан кейін мемлекеттік қызметтен шығарылды. Уанг 1492 жылы юрен дәрежесін, ал 1499 жылы джинси дәрежесін алды. Кейіннен 1506 жылы евнухты ренжіткені үшін қуылғанға дейін түрлі мемлекеттік мекемелерде атқарушы көмекші болып жұмыс істеді. Дегенмен, ол Цзянси провинциясының губернаторы болып тағайындалғаннан кейін кәсіби мансабын қайта бастады.
Wang was born in Yuyao, Zhejiang Province, to a scholarly family with a tradition of bureaucratic service. His father, Wang Hua, was first (Zhuangyuan, 狀元) in the Imperial Examination of 1481, and rose to become the vice minister of the Ministry of Rites, but was later demoted and subsequently expelled from government service for having offended Liu Jin, a eunuch. Wang earned the juren degree in 1492 and the jinshi degree in 1499. He later served as an executive assistant in various government departments until banishment for offending a eunuch in 1506. However, his professional career resumed when he became the Governor of Jiangxi.
Әскери ерліктер
Ван табысты генерал болды және әскерлеріне қатаң тәртіп салғанымен белгілі болды. 1517 және 1518 жылдары Цзянси, Фуцзянь және Гуандуң провинцияларындағы шаруалар көтерілісін басу туралы петицияларға жауап ретінде жіберілді. Соғыстың салдарынан болатын қираушылыққа алаңдаған ол, соттан кешірім беруге рұхсат сұрап, көтерісшілердің әскери күштерін табысты түрде талқандады.
Wang became a successful general and was known for the strict discipline he imposed on his troops. In 1517 and 1518, he was dispatched in response to petitions to suppress peasant revolts in Jiangxi, Fujian and Guangdong. Concerned with the destruction that came with war, he petitioned the court to allow amnesty, and successfully destroyed rebel military forces.
Нинг ханзадасының көтерілісін басу
1519 жылы Цзянси провинциясының губернаторы болған кезде, Фуцзяндағы көтерілістерді басуға бағытталған сапарында Ван кенеттен Нинг князі Чжу Чэньхао бастаған Нинг князінің көтерілісіне тап болды. Князьдің Нанчан қаласындағы бекінісі оған Янцзы өзенімен төмен қарай жүзіп, оңтүстік астанасы Нанкинге шабуыл жасауға мүмкіндік беретін еді. Сондықтан Ван бұл мүмкіндіктің алдын алу үшін шайқасқа белсенді дайындық жасады, сонымен бірге князьді армиялар оны қоршауға келе жатыр деп сендіру үшін түрлі алдаулар жасады. Князь алданып, күдіктенгендіктен Нанкинге күш-қуат жинау үшін уақыт берді. Ақырында, үкіметтік күштермен шайқасуға мәжбүр болған Нинг князі жеңіліп, тұтқындалды. Осы жорықта Ван сонымен қатар соғыста фоланг-джиді – жаңадан келген португалдық саудагерлерден Қытайға әкелінген, зеңбірекпен зарядталатын кальверн пушкасын қолдану туралы алғашқы деректерді келтірді. Ван Янминнің ілімі 19 ғасырда көптеген жапондық реформаторлар мен революционерлерге үлкен әсер етті. Бұл Мейдзи кезеңінің соңында Жапонияда оның ой-пікірлеріне қызығушылықтың артуына себеп болды, сол кезде Лян Цычао және Чан Кайши сияқты көптеген қытайлық белсенділер Жапонияда тұрды. Кейбір қытай және корей ойшылдары Ван Янминнің ілімі Жапониядағы қазіргі бушидоның ("жауынгер жолы") дамуына зор ықпал еткенін және өз елдерінің халқының рухын нығайту үшін этиканы дамытуға көмектескенін сенді. Рус-жапон соғысының жапон адмиралы Того Хейхачиро Ванның ықпалымен "Өмір бойы Янминнің үлгісімен өтті" (一生低首拜陽明) деген мөр жасады. Жапонияда көптеген ғалымдар мен саясаткерлер (жапон тілінде "Йомеигакуша" (陽明学者) деп аталатын топ) Ван Янминнің мектебінен (Ойомей гаку) шықты, олардың ішінде Кумазава Банзан, Сайго Такамори, Такасуги Шинсаку және Накае Тоджу болды. Накае Тоджу жапондық Ойомей гакудың негізін қалаушы деп есептеледі.
In 1519 AD, while he was governor of Jiangxi province and on his way to suppress the revolts in Fujian, Wang was suddenly faced with the Prince of Ning rebellion, led by Zhu Chenhao the fourth Prince of Ning. Given that the prince's base in Nanchang allowed him to sail down the Yangtze River and capture the southern capital of Nanjing, Wang actively prepared for battle to prevent that possibility, while engaging in deception to convince the prince that armies were moving to surround him. The prince, deceived by this, hesitated and gave time for Nanjing to be reinforced. Eventually, forced to engage governmental forces, the Prince of Ning was defeated and captured. In this campaign, Wang also made one of the earliest references to using the fo lang ji in battle, a breech loading culverin cannon imported from the newly arrived Portuguese venturers to China. The teachings of Wang Yangming were credited with inspiring many Japanese reformers and revolutionaries during the nineteenth century. This led to a great increase in interest in his thought in Japan at the end of the Meiji period, when many Chinese activists such as Liang Qichao and Chiang Kai shek were staying in Japan. Some Chinese and Korean thinkers believed that Wang Yangming's teachings strongly influenced the development of modern bushido (the "way of the warrior") in Japan, and promoted both ethics in their countries to strengthen the spirit of their respective peoples. The Japanese Admiral of the Russo Japanese War, Tōgō Heihachirō, was influenced by Wang, and made a stamp which read, "One's whole life followed the example of Yangming" (一生低首拜陽明). In Japan, many scholars and politicians (this group of people is known in Japanese as "Yōmeigakusha" ([[:ja:Category:陽明学者) came from Wang Yangming's school (Ōyōmei gaku) in history, including Kumazawa Banzan, Saigō Takamori, Takasugi Shinsaku and Nakae Tōju. Toju Nakae is regarded as the founder of Japanese Ōyōmei gaku.
Ескерткіштер
Чан Кай Шек Тайваньдағы ұлттық тарту, Янгминшанды, Ванның құрметіне атады; ал Нанчан қаласындағы бір көше де Чан Кай Шектың ықпалымен жергілікті шенеуніктер Ванның есімімен Янгмин жолы деп аталды. Бұған қоса, Тайваньдағы Ұлттық Ян Мин университеті де осы философтың есімімен аталған. Гуйчжоу провинциясының астанасы Гуйян қаласында Ван Янминге ескерткіш, мұражай және тақырыптық саябақ орнатылды; қалада Ван Янминнің роботты нұсқасы да бар. Ванның туған жері – Чжэцзян провинциясының Юяо қаласындағы қалалық әкімдік орта мектепке оның лақап атын берді.
Chiang Kai shek named a national attraction in Taiwan, Yangmingshan, after Wang; and a road in Nanchang is also named Yangming Road after Wang by Chiang influenced local officials. Additionally, National Yang Ming University in Taiwan is also named after the philosopher. People in Guiyang, provincial capital of Guizhou Province, dedicated a statue to Wang Yangming as well as a museum and theme park; a robot version of Wang Yangming is in the city. The city government in Wang's hometown, Yuyao, Zhejiang Province, named a middle school after his honorific name.
Аудармалар
. Қоғамдық домен. Чан нашар аударма деп санайды. Чинг, Джулия (1972). Ван Ян Миннің философиялық хаттары. Канберра, Австралия: Австралия Ұлттық университетінің баспасы. 67 хат және түсіндірмелер. Чан, Уинг Цит (1963). Қытай философиясының деректер жинағы. Принстон, Нью-Джерси: Принстон университетінің баспасы. Тек үзінділер. Чан, Уинг Цит (1963). Практикалық өмірге арналған нұсқаулар және Ван Ян Миннің басқа да неоконфуциандық жазбалары. Колумбия университетінің баспасы. Ванның екі маңызды еңбегі – 傳習録 және 大學問 толық аудармасы. Үзінділер ғана, бірақ Ванның хаттарының кейбіреулерінің алғашқы аудармаларын қамтиды.
. Public domain. Considered a poor translation by Chan. Ching, Julia (1972). The Philosophical Letters of Wang Yang ming. Canberra, Australia: Australian National University Press. Sixty seven letters and annotations. Chan, Wing tsit (1963). A Source Book in Chinese Philosophy. Princeton, NJ: Princeton University Press. Excerpts only. Chan, Wing tsit (1963). Instructions For Practical Living and Other Neo Confucian Writings by Wang Yang Ming. Columbia University Press. Full translation of 傳習録 and 大學問, Wang's two major works. Excerpts, but including the first translations of some of Wang's letters.